Một lá phiếu mở ra lựa chọn, chưa phải lệnh xuất quân
Tại Cairo, Hạ viện đã trao cho Tổng thống Abdel Fattah al-Sisi thẩm quyền thực hiện các biện pháp cần thiết để hỗ trợ và bảo vệ Saudi Arabia. Theo Ahram Online và Egypt Today, quyết định được thông qua ngày 26/10 sau các phiên thảo luận kín trong tháng. Động thái này tạo cơ sở pháp lý cho một khả năng hỗ trợ quân sự, nhưng bản thân việc phê chuẩn không đồng nghĩa quân Ai Cập đã được điều động hay chiến dịch tác chiến đã bắt đầu.
Hiến pháp Ai Cập đặt ra rào chắn thủ tục quan trọng với các nhiệm vụ chiến đấu ngoài biên giới: tổng thống phải tham khảo Hội đồng Quốc phòng và nhận sự chấp thuận của ít nhất hai phần ba nghị sĩ. Những câu hỏi thực tế vẫn còn bỏ ngỏ, từ loại lực lượng có thể được huy động, thời hạn, mức chi phí đến cơ chế phối hợp với Riyadh. Vì thế, giai đoạn kế tiếp phụ thuộc cả vào yêu cầu chính thức của Saudi Arabia lẫn những tính toán an ninh của Cairo.
Phòng thủ Saudi Arabia, tránh mở thêm mặt trận Yemen
Chính quyền Ai Cập nhiều lần phân biệt giữa hỗ trợ phòng thủ lãnh thổ Saudi Arabia và tiến hành tấn công bên trong Yemen. Tổng thống Sisi nói phạm vi cam kết nhằm bảo vệ biên giới, trong khi Ngoại trưởng Badr Abdelatty khẳng định Cairo tiếp tục tìm kiếm cơ hội giải quyết xung đột bằng thương lượng. Sự phân biệt này mang ý nghĩa chính trị: Ai Cập muốn thể hiện cam kết với một đối tác then chốt mà không tự động gánh lấy trách nhiệm của cuộc chiến kéo dài tại Yemen.
Những cuộc tấn công bị quy cho Houthi đã nhắm đến các mục tiêu nhạy cảm như sân bay Riyadh và cơ sở liên quan Saudi Aramco, khiến giao thông và xuất khẩu năng lượng chịu sức ép. Xung đột diễn ra trong bối cảnh căng thẳng rộng hơn giữa Iran, Mỹ và Israel. Tuy nhiên, mức độ tham chiến cụ thể của Ai Cập vẫn chưa được công bố; mọi nhận định về một chiến dịch trên bộ quy mô lớn ở thời điểm này đều vượt quá thông tin chính thức.
Vì sao Biển Đỏ là lợi ích sống còn của Cairo
Tầm quan trọng của Saudi Arabia với Ai Cập không chỉ nằm ở dòng vốn, hỗ trợ ngân sách và cung ứng năng lượng. Hành lang biển từ Bab el-Mandeb qua Biển Đỏ tới Kênh đào Suez là tuyến thương mại thiết yếu kết nối châu Á với Địa Trung Hải.
Khi tàu thuyền lo ngại rủi ro và chuyển hướng đi vòng châu Phi, Ai Cập đối diện nguy cơ suy giảm nguồn thu ngoại tệ từ con kênh chiến lược của mình.
Do đó, bảo vệ tự do hàng hải đồng thời là bài toán kinh tế trong nước. Cairo phải cân bằng giữa việc giữ quan hệ an ninh với các quốc gia vùng Vịnh, duy trì hoạt động thương mại và tránh làm bùng phát những đòn trả đũa mới. Một chiến lược phòng thủ có giới hạn có thể giúp Ai Cập phát tín hiệu răn đe, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào quy tắc sử dụng lực lượng và khả năng ngăn xung đột lan rộng.
Ký ức Yemen và những giới hạn của sức mạnh
Ai Cập từng tham gia liên minh do Saudi Arabia dẫn dắt từ năm 2015, chủ yếu trong các nhiệm vụ hải quân bảo vệ tuyến đường Biển Đỏ, với mức can dự chiến đấu tương đối hạn chế. Xa hơn nữa là cuộc can thiệp tốn kém vào Yemen trong thập niên 1960. Những tiền lệ này tạo ra sự thận trọng trước bất kỳ cam kết quân sự nào có nguy cơ kéo dài hoặc thiếu mục tiêu kết thúc rõ ràng.
Trong quá trình tranh luận, một số nghị sĩ đối lập nêu yêu cầu làm sáng tỏ nhiệm vụ, chi phí, nguy cơ với binh sĩ và thời hạn triển khai. Việc chất vấn không đồng nghĩa phản đối an ninh Saudi Arabia, mà phản ánh vấn đề cốt lõi của trách nhiệm giải trình: nhà nước có thể sử dụng sức mạnh quân sự tới đâu và công chúng sẽ được biết những gì về quyết định đó.
Ngoại giao vẫn là lối thoát khó thay thế
Quan hệ giữa Cairo và Riyadh được củng cố qua các cuộc gặp cấp cao và chuyến công du của quan chức ngoại giao, tình báo Ai Cập. Nhưng một phê chuẩn mang tính phòng thủ chỉ giải quyết phần nào thách thức trước mắt. Nếu các cuộc tấn công tiếp diễn, Saudi Arabia cần năng lực bảo vệ hạ tầng; nếu đối đầu mở rộng, cả vùng Biển Đỏ có thể chịu tổn thất lớn hơn về thương mại, đầu tư và an ninh dân sự.
Đối với Yemen, chiến tranh dai dẳng tiếp tục đẩy người dân vào khủng hoảng nhân đạo. Bởi vậy, phép thử đối với quyết định của Ai Cập không chỉ là số lực lượng có thể điều động mà còn là khả năng duy trì giới hạn phòng thủ và thúc đẩy thương lượng. Một sự bảo đảm an ninh có giá trị bền vững nhất khi nó mở ra không gian giảm leo thang thay vì biến thêm một quốc gia thành bên tham chiến trực tiếp.
