Bối cảnh và các quan điểm chính về gói biện pháp của Cuba

Khi trích dẫn lời Chúa Giêsu trong Phúc Âm Mát-thêu "Kẻ cuối cùng sẽ là người đầu tiên", các học giả Cuba tụ họp dưới chương trình "Último Jueves" của tạp chí Temas đã bàn luận về tính ưu tiên cho nhóm nghèo nhất trong các chính sách mới của Cuba nhằm khắc phục khủng hoảng kinh tế. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng gói 176 biện pháp được công bố chưa đủ để giải quyết được tình trạng nghèo đói và bất bình đẳng trầm trọng, nhất là với các nhóm dễ bị tổn thương.

Các chuyên gia nhấn mạnh thiếu một góc nhìn xã hội sâu sắc trong các chính sách, trong đó tập trung nhiều vào kích thích sản xuất hơn là ưu tiên cho những người đang sống trong điều kiện khó khăn.

Thiếu vắng các chính sách xã hội và vấn đề nhà ở

Bác sĩ khoa học tâm lý María del Carmen Zavala chỉ rõ hầu hết các biện pháp chưa có định hướng xã hội rõ ràng và tập trung chủ yếu vào phát triển các ngành sản xuất kinh tế mà không giải quyết trực tiếp các nhóm dễ tổn thương. Bà cảnh báo rằng nếu thiếu đi các chính sách khẳng định quyền và cơ chế phân phối lại phù hợp ở cả cấp cá nhân, gia đình, vùng lãnh thổ thì hiệu quả về bình đẳng sẽ rất hạn chế.

Bà Zavala đặt vấn đề hạn chế trong việc đề cập đến lĩnh vực nhà ở, trong bối cảnh Cuba đang thiếu hụt hơn 800.000 căn nhà. Vấn đề này được xem là một trong những thách thức cấp bách, nhưng lại không được nêu rõ trong các chính sách mới.

Kinh nghiệm thực tế từ Địa phương về áp dụng các biện pháp

Yasmani Calviño, trưởng phòng Chăm sóc, Hỗ trợ và Công tác Xã hội thuộc Ban Quản lý cấp tỉnh La Habana, chia sẻ quan điểm từ thực tế tại các khu dân cư nghèo ở thủ đô. Ông cho biết các biện pháp dù có thể thúc đẩy kinh tế nhất định, song chưa chắc đã đến được tay các gia đình đang chịu ảnh hưởng đa chiều của nghèo đói và bất bình đẳng.

Ông chỉ ra việc thiếu một chẩn đoán toàn diện về sự phân bố bất bình đẳng theo vùng và xã hội đang làm giảm khả năng cải thiện các điều kiện sống cụ thể. Nếu không có sự ưu tiên rõ ràng cho các hộ gia đình thiệt thòi nhất thì khoảng cách giàu nghèo sẽ tiếp tục rộng thêm.

Những cảnh báo từ các nhà xã hội học và kinh tế học

Tiến sĩ kinh tế và xã hội học Marta Núñez nhận định Cuba đang đứng trước ngưỡng của những bất bình đẳng cùng tình trạng nghèo đói ngày càng trầm trọng, nhưng các biện pháp đưa ra chưa thể đảo ngược xu hướng tiêu cực này. Bà nhấn mạnh việc thiếu các chính sách xuyên suốt về giới, dân tộc và vùng lãnh thổ khiến những hệ thống tái sản xuất bất bình đẳng vẫn còn nguyên trạng.

Bà Núñez cho biết việc thực hiện chưa đầy đủ vai trò tham gia của người dân trong quá trình xây dựng chính sách và việc thiếu hệ thống kiểm soát hiệu quả cũng là những điểm yếu của gói biện pháp. Điều này tạo ra nguy cơ gia tăng nghèo đói và tập trung quyền kinh tế vào một số ít tổ chức hoặc khu vực không thiết yếu.

Định nghĩa và các tầng lớp bất bình đẳng tại Cuba

Yasmani Calviño giải thích bất bình đẳng không chỉ là sự không đồng đều về tài nguyên kinh tế mà còn liên quan tới quyền lợi và cơ hội tiếp cận giữa các cá nhân và nhóm xã hội. Qua thực tế tại La Habana, ông chỉ ra sự khác biệt rõ rệt về điều kiện sống giữa các quận như Plaza de la Revolución và Arroyo Naranjo.

Advertisement300 × 250

Chuyên gia khảo sát nhấn mạnh sự bất bình đẳng có thể được xem xét theo ba cấp độ: kinh tế (thu nhập), xã hội (sử dụng dịch vụ và hàng hóa) và cơ hội (giáo dục, y tế, giải trí và thực phẩm). Kết quả là các gia đình không có sự tiếp cận tương đương đến các điều kiện sinh hoạt và phát triển.

Điều phối viên chương trình Rafael Hernández nhấn mạnh nghèo đói không thể đơn giản chỉ dựa trên sự khác biệt về thu nhập mà cần nhìn nhận nhiều mặt của điều kiện sống xã hội để đánh giá đúng mức độ bất bình đẳng.

Chỉ số và số liệu về nghèo đói tại Cuba

Phát biểu tại buổi thảo luận, chuyên gia Zavala dẫn định nghĩa của Ngân hàng Thế giới về nghèo cùng cực là trường hợp gia đình dù chi toàn bộ thu nhập cho lương thực vẫn không đủ để đảm bảo sinh tồn. Trước các báo cáo truyền thông quốc tế có phần thổi phồng, như CNN dẫn báo cáo từ Tổ chức Quan sát Nhân quyền ở Tây Ban Nha cho rằng 85% người Cuba sống trong nghèo đói cùng cực, các chuyên gia cho biết chưa có số liệu chính thức của Cuba xác nhận điều này.

Ông Calviño giải thích Cuba hiện đánh giá mức độ dễ tổn thương đa chiều nhiều hơn là nghèo cùng cực để có thể dự phòng và can thiệp kịp thời.

Khoảng cách xã hội và tầm quan trọng của yếu tố vùng miền, chủng tộc, giới tính

Các đại biểu phân tích sự tác động của các yếu tố địa lý, dân tộc và bản sắc xã hội lên bất bình đẳng tại Cuba. Nhiều khu vực, đặc biệt là tại La Habana, có sự khác biệt rõ rệt giữa khu vực được hỗ trợ chính sách và những khu vực còn bị bỏ lại phía sau.

Bác sĩ tâm lý Zavala nhấn mạnh ảnh hưởng đa chiều của các nhóm bị áp bức gồm người da màu, người già, người khuyết tật, người di cư và cộng đồng LGBT trong việc tiếp cận giáo dục, việc làm và quyền lực chính trị. Bà đề xuất các chính sách ưu tiên để thu hẹp khoảng cách.

Bất bình đẳng lao động và sự chênh lệch giới tại Cuba

Theo nhà xã hội học Marta Núñez, phụ nữ chiếm 38% lực lượng lao động ở Cuba nhưng 82% trong số họ làm việc tại các ngành có mức lương thấp như giáo dục và y tế. Dù chiếm tỷ lệ cao trong số các chuyên gia, chỉ 41% vị trí lãnh đạo trong khu vực nhà nước do phụ nữ đảm nhận.

Bà cũng chỉ ra tỷ lệ phụ nữ ở khu vực doanh nghiệp tư nhân thấp, chỉ chiếm 20% số thành viên hợp tác xã nhỏ và vừa, đồng thời nhiều người làm việc không được bảo hiểm xã hội. Núñez cảnh báo cần duy trì vai trò của phụ nữ trong các ngành trọng yếu để bảo vệ nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia.

Các tác động xã hội từ gói cải cách và những thách thức còn lại

Cuối cùng, các chuyên gia đồng thuận cho rằng thiếu vắng các chính sách xã hội mang tính toàn diện và sự giám sát hiệu quả trong gói chính sách 176 giải pháp sẽ hạn chế khả năng cải thiện công bằng xã hội tại Cuba. Điều này gây ra rủi ro tăng lên của nghèo đói và phát triển không đồng đều, làm suy giảm niềm tin vào dự án xã hội chủ nghĩa và vai trò của Nhà nước.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • 176 biện pháp của Cuba chưa tập trung giảm nghèo và bất bình đẳng xã hội rõ ràng.
  • Các nhóm dễ bị tổn thương như người nghèo và dân cư vùng khó khăn chưa được ưu tiên đúng mức.
  • Thiếu chính sách về nhà ở trong bối cảnh thiếu hụt hơn 800.000 căn nhà.
  • Bất bình đẳng được thể hiện qua khoảng cách kinh tế, xã hội và cơ hội tiếp cận dịch vụ.
  • Nghèo đói cùng cực chưa được Cuba đánh giá chính thức, tập trung vào đánh giá dễ tổn thương đa chiều.

Đăng ký bản tin QMVN