Bài học từ một năm chưa từng có
Theo ông Haakon Gjerloew, quyền giám đốc Viện Nghiên cứu Hòa bình Oslo (PRIO), những gì xảy ra năm ngoái – việc bà Machado trao lại huy chương cho ông Trump – sẽ ảnh hưởng tới cách ủy ban cân nhắc năm nay. Ủy ban có thể lo ngại người đoạt giải sẽ bị đặt dưới sức ép từ Tổng thống Mỹ.
Ông Trump từng được lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan đề cử, đồng thời công khai chỉ trích Na Uy vì không trao giải cho mình. Tuy nhiên, theo ông Gjerloew, cơ hội của ông "khá thấp".
Tôi nghĩ ủy ban sẽ cân nhắc liệu giải thưởng có gây hại nhiều hơn là mang lại lợi ích hay không.
Những ứng viên sáng giá
Giới chuyên gia cho rằng sự thận trọng có thể đưa ủy ban tới những lựa chọn có tầm vóc và đủ sức đứng vững. Giáo hoàng Leo, vị giáo hoàng đầu tiên sinh ra tại Mỹ, đã tuyên bố sẽ tiếp tục lên tiếng phản đối xung đột quân sự, sau khi bị ông Trump gọi là "yếu đuối" vì chỉ trích cuộc chiến với Iran.
Thông điệp của ngài về trí tuệ nhân tạo, những lời kêu gọi đối thoại, tôn trọng người di cư và công việc nhân đạo đều có thể là lý do để vinh danh.
Các ứng viên được nhắc tới nhiều nhất gồm:
Giáo hoàng Leo – tiếng nói kiên định vì hòa bình và đối thoại.
Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) – biểu tượng của luật pháp quốc tế.
Francesca Albanese, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng – người bị Mỹ và Israel chỉ trích gay gắt.
Giáo hoàng không chỉ là một nhân vật tôn giáo. Ngài đã trở thành một nhà tư tưởng hàng đầu.
Lựa chọn an toàn hay thông điệp mạnh mẽ?
Ngược lại, những diễn biến bất ngờ năm ngoái cũng có thể khiến ủy ban chọn một phương án an toàn, ít gây tranh cãi, chẳng hạn mạng lưới Phòng Ứng cứu Khẩn cấp của Sudan – các tổ chức cộng đồng cung cấp cứu trợ thiết yếu giữa nội chiến – hoặc tổ chức Cứu trợ Trẻ em (Save the Children).
Nhưng nhà sử học Oeivind Stenersen cho rằng ủy ban chịu sức ép phải phản ứng trước những thách thức của ông Trump đối với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Trao giải cho ICC sẽ mang ý nghĩa đặc biệt khi Washington được cho là đang chuẩn bị các biện pháp trừng phạt rộng rãi nhằm vào tòa án này; còn vinh danh ICJ sẽ nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.
Trong tình hình quốc tế nghiêm trọng này, năm nay cần một giải Nobel Hòa bình bảo vệ nền dân chủ tự do, luật pháp quốc tế và nhân quyền.
Tiếng nói từ những người từng đoạt giải
Sức ép công khai của ông Trump lên Ủy ban Nobel đã khiến nhiều nhà quan sát quốc tế và những người từng đoạt giải lo ngại. Nhà báo Maria Ressa, chủ nhân giải Nobel Hòa bình 2021, cho biết bà đã theo dõi những gì diễn ra năm ngoái với cảm giác "kinh hoàng".
Phát biểu khi tới Oslo hồi tháng 9, bà nhấn mạnh rằng thế giới vẫn vận hành theo những chuẩn mực, và sức mạnh không đồng nghĩa với lẽ phải.
Kẻ bắt nạt không điều hành thế giới. Có những chuẩn mực mà chúng ta sống theo. Sức mạnh không làm nên lẽ phải.

















