Tác động của chính sách trợ cấp và thị trường lao động yếu tới doanh số ô tô trong nước
Tại Trung Quốc, ngành ô tô điện nằm trong tâm điểm của nhiều xu hướng kinh tế và địa chính trị như chi tiêu tiêu dùng, bảo vệ môi trường, chính sách thương mại và công nghệ cao. Tuy nhiên, những biến động gần đây cho thấy ngành đang phải đối mặt với sụt giảm doanh số trong thị trường nội địa, trong khi xuất khẩu lại tăng trưởng mạnh.
Chẳng hạn như trường hợp của Wang Wenfei, đầu bếp 30 tuổi tại tỉnh Hà Nam, người từng mơ ước sở hữu một chiếc ô tô mới vào dịp Tết Nguyên đán sau nhiều năm làm việc. Dù đã chuẩn bị ngân sách 100.000 nhân dân tệ, Wang đã quyết định hoãn kế hoạch mua xe khi chính phủ cắt giảm trợ cấp mua xe mới 33%, kéo mức trợ cấp từ 15.000 nhân dân tệ xuống còn 10.000 nhân dân tệ, đồng thời giá xăng dầu tăng do chiến tranh tại Trung Đông gây áp lực cho người tiêu dùng.
Chính sách trợ cấp thay đổi là lý do chính dẫn đến sự suy giảm doanh số trong nước. Trung Quốc từng triển khai chương trình đổi xe rộng rãi năm 2024, nhằm kích cầu tiêu dùng với mức hỗ trợ 15.000 nhân dân tệ cho bất kỳ xe mới nào. Chương trình này được kéo dài và tăng mạnh đầu tư trong năm ngoái với tổng ngân sách lên đến 300 tỷ nhân dân tệ nhằm giúp nền kinh tế chống đỡ tranh chấp thương mại với Mỹ.
Tác động của thị trường và chiến tranh đến xu hướng mua xe
Với việc thỏa thuận thương mại giữa Trung Quốc và Mỹ được ký kết, cùng với mức trợ cấp giảm sút và dấu hiệu chương trình hết hiệu quả, Chính phủ Trung Quốc đã giảm ngân sách hỗ trợ xuống 50 tỷ nhân dân tệ và điều chỉnh mức trợ cấp giảm theo giá xe. Cụ thể, trợ cấp hiện nay là 10% giá xe với mức tối đa 15.000 nhân dân tệ, khiến người mua xe giá 100.000 nhân dân tệ như Wang Wenfei nhận trợ cấp thấp hơn 5.000 nhân dân tệ so với trước đây.
Điều này dẫn tới hiệu ứng "trả lại" – tức nhu cầu đã được thúc đẩy sớm trong thời gian áp dụng trợ cấp, nay bị suy giảm do chính sách thay đổi. Gavekal Dragonomics, đơn vị nghiên cứu có trụ sở tại Bắc Kinh, dự báo xu hướng doanh số suy giảm có thể kéo dài đến hai năm.
Thêm vào đó, giá xăng tăng cao xuất phát từ chiến tranh ở Trung Đông cũng đè nặng lên quyết định mua xe của người tiêu dùng. Mặc dù có biện pháp kiểm soát giá, nhưng giá xăng vẫn tăng hơn 25% từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 4 năm 2026 và duy trì mức cao đến tháng 7.
Người tiêu dùng chờ đợi chiến tranh giá cả và tác động của nó
Giá xăng dầu tăng làm giảm sức mua đối với xe chạy xăng. Theo Cui Dongshu, tổng thư ký Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), nhu cầu mua xe xăng giảm mạnh đã là nguyên nhân chính làm sụt giảm doanh số các tháng 5 và 6 năm 2026.
Thêm vào đó, người tiêu dùng Trung Quốc đang kỳ vọng hãng sản xuất sẽ giảm giá tiếp để kích cầu, tạo ra vòng xoáy giảm giá kéo dài, đặc biệt trong phân khúc xe điện.
Wang Wenfei cũng cho biết anh sẽ đợi những đợt giảm giá lớn diễn ra sau đó mới quyết định mua xe, trong khi Wu Jinling, một người tiêu dùng tại Thượng Hải, chia sẻ kế hoạch mua xe điện thay thế xe xăng cũng phụ thuộc vào mức giảm giá trong các tháng tới do sự cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Steve Shi, quản lý tại cửa hàng xe Juchen Auto Trade ở Thượng Hải, nhận định rằng người mua hiện rất quan tâm đến giá cả và mong muốn các chương trình giảm giá sâu hơn, đồng thời tỏ ra bi quan về triển vọng doanh số trong năm 2026 do tâm lý tiêu dùng yếu.
Chính phủ Trung Quốc thúc đẩy thị trường ô tô bằng các chính sách hỗ trợ mới
Nhằm kích cầu thị trường nội địa, chính phủ Trung Quốc đã triển khai một số chính sách mới, trong đó có chương trình trợ cấp mua ô tô khu vực nông thôn, tập trung từ năm 2020 đến nay chủ yếu vào xe điện. Chính sách này đã hỗ trợ bán được hơn 20 triệu xe điện tại khu vực nông thôn trong sáu năm qua, theo Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Trung Quốc.
Năm nay, chương trình mở rộng phạm vi áp dụng tới 155 mẫu xe, tăng 31 mẫu so với năm trước, hỗ trợ từ xe giá 30.000 đến 500.000 nhân dân tệ. Thêm vào đó, trợ cấp còn bao gồm phát triển hạ tầng sạc xe điện tại nông thôn, nhằm thúc đẩy người dân đổi xe xăng cũ lấy xe điện mới.
Tuy nhiên, theo ông Cui Dongshu, những tác động tích cực từ chính sách này khó có thể giúp doanh số phục hồi mạnh như các năm trước.
Goldman Sachs cũng đã cắt giảm dự báo doanh số xe du lịch tại Trung Quốc trong giai đoạn năm năm tới do nhu cầu yếu hơn kỳ vọng trong những tháng đầu năm 2026.
Xu hướng tăng xuất khẩu và thách thức tại thị trường quốc tế
Trước thực trạng thị trường nội địa ảm đạm, các hãng xe Trung Quốc như BYD, Chery đang đẩy mạnh xuất khẩu. Năm 2026 ngành ô tô Trung Quốc ghi nhận bước tăng trưởng xuất khẩu mạnh mẽ, đặc biệt là xe điện. Theo HSBC, xuất khẩu xe du lịch trong 5 tháng đầu năm đạt 800.000 chiếc, tăng 73% so với cùng kỳ năm trước, trong đó xe điện chiếm hơn 50%, so với 42% năm 2025.
Các nhà nghiên cứu của Macquarie Equity Research đã nâng dự báo tăng trưởng xuất khẩu ô tô của Trung Quốc năm 2026 từ 13,5% lên 38%.
Tại châu Âu, thị phần xe Trung Quốc cạnh tranh mạnh mẽ, lần đầu tiên vượt mặt xe Nhật Bản vào tháng 5, dù xe điện Trung Quốc chịu thuế nhập khẩu từ năm 2024. Một nhân viên bán lẻ tại Đức chia sẻ với SCMP rằng nhu cầu về xe điện Trung Quốc ngày càng tăng tại Munich, nhờ mức giá thuê xe tháng thấp và đa dạng màu sắc của các mẫu xe như BYD.
Phản ứng và giải pháp của các hãng xe Trung Quốc trước rào cản thương mại châu Âu
Trước sự gia tăng thị phần của các hãng xe Trung Quốc tại châu Âu, chính quyền EU đang cân nhắc đề xuất áp thuế mới đối với xe lai plug-in, có thể tác động tiêu cực lớn đến các nhà sản xuất Trung Quốc vốn đã bị đánh thuế với xe điện thuần túy. Sun Xiaohong, Tổng thư ký ngành ô tô tại Phòng Thương mại Trung Quốc cho biết, nếu thuế này được áp dụng, giá xe Trung Quốc sẽ tăng mạnh trên thị trường châu Âu, tạo áp lực lớn cho các nhà sản xuất trong nước.
Tuy nhiên, để giảm thiểu tác động, nhiều hãng xe Trung Quốc đang đầu tư sản xuất trực tiếp tại các nước EU. BYD đang xây dựng nhà máy tại Hungary và đàm phán mua lại nhà máy khác ở châu Âu. SAIC – chủ sở hữu thương hiệu MG – cũng dự định xây nhà máy tại Tây Ban Nha. Chery đang thương thảo hợp tác sản xuất với Nissan tại nhà máy ở Anh, và Leapmotor phối hợp cùng Stellantis để bắt đầu sản xuất tại Tây Ban Nha.
Việc mở rộng sản xuất địa phương giúp các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tránh được thuế nhập khẩu và tăng sức cạnh tranh tại thị trường châu Âu.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chính sách giảm trợ cấp mua xe mới đã khiến doanh số ô tô trong nước Trung Quốc giảm 20,2% trong nửa đầu năm 2026.
- Chiến tranh tại Trung Đông làm giá xăng ở Trung Quốc tăng hơn 25%, làm giảm nhu cầu mua ô tô chạy xăng.
- Doanh số xe điện dù suy giảm trong nước nhưng xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026 tăng 73%, góp phần thúc đẩy ngành ô tô Trung Quốc.
- EU đang xem xét áp thuế mới đối với xe lai plug-in Trung Quốc, gây áp lực cho các nhà sản xuất Trung Quốc tại châu Âu.
- Nhiều hãng ô tô Trung Quốc đang đầu tư xây dựng nhà máy tại châu Âu để tránh thuế và tăng cường sự hiện diện thị trường quốc tế.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.















