Bối cảnh và mục tiêu cải cách tòa án hành chính

Chính phủ Bồ Đào Nha đang chuẩn bị đề án thành lập các phân khu tòa án chuyên trách về nhập cư và tị nạn, nhằm phân tán các vụ kiện đối với Cơ quan Hòa nhập, Di trú và Tị nạn (AIMA) đến nhiều địa phương trên toàn quốc. Hiện tại, những vụ kiện liên quan đến AIMA hầu hết tập trung tại Tòa hành chính Lisbon, gây quá tải nghiêm trọng cho hệ thống tư pháp hành chính tại đây.

Đề xuất trên thuộc chương trình cải cách rộng lớn hơn về tòa hành chính và tòa thuế, đang được trình bàn tại Hội đồng Bộ trưởng. Một trong những mục tiêu chính của cải cách là giảm áp lực cho hệ thống tòa án tại Lisbon bằng cách cho phép người di cư nộp đơn kiện tại tòa hành chính thuộc khu vực cư trú.

Thiết lập các phân khu chuyên trách và tăng cường quản lý

Bên cạnh đó, chính phủ cũng dự kiến thành lập các phân khu tòa án chuyên trách về nhập cư, tị nạn và bảo vệ quốc tế. Các thay đổi khác hướng tới tăng cường tính minh bạch và hiệu quả quản lý đối với các thẩm phán hành chính và thuế.

Chính sách này được xem là một phần trong Kế hoạch Quốc gia về Hòa nhập Người nhập cư, đang được chuẩn bị từ đầu năm và dự kiến công bố vào cuối mùa hè.

Áp lực và phản ứng từ các bên liên quan

Các đề xuất được đưa ra sau khi Ủy ban châu Âu chỉ trích Bồ Đào Nha không có tiến triển trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các tòa hành chính. Tỷ lệ giải quyết vụ án giảm xuống còn 48% trong năm 2024, thời gian trung bình để ra phán quyết kéo dài tới 861 ngày, tương đương gần 2 năm 5 tháng.

Advertisement300 × 250

Liên đoàn Kỹ thuật viên Di cư (STM) thừa nhận rằng việc phân bổ vụ kiện theo địa lý có thể giảm tải cho tòa án Lisbon. Tuy nhiên, họ cho rằng đây chỉ là giải pháp xử lý hậu quả chứ không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của vấn đề.

Theo STM, phần lớn các vụ kiện phát sinh từ việc AIMA ban hành các quyết định muộn, chuẩn bị yếu kém và căn cứ pháp lý mỏng manh. STM nhấn mạnh việc lập các tòa án chuyên trách nhập cư không khắc phục được nguyên nhân, nếu không đi kèm với việc bổ sung nguồn lực, cải tổ nội bộ và đào tạo nhân viên có trình độ hơn trong AIMA thì cải cách tư pháp chỉ mang tính hình thức.

Yêu cầu cải thiện năng lực và tổ chức tại AIMA

Liên đoàn này đề nghị xây dựng một cơ cấu nghề nghiệp riêng cho kỹ thuật viên di cư, tổ chức đào tạo ban đầu bài bản và nâng cao năng lực vận hành của AIMA.

Đồng thời STM cho rằng các tòa án chuyên trách cần có sự hỗ trợ từ một bộ máy hành chính công chuyên sâu đi kèm. Hiện AIMA vẫn hoạt động thiếu hụt nhân sự, đào tạo chưa đầy đủ và chưa tổ chức hiệu quả nên khó đáp ứng yêu cầu xử lý vụ việc một cách chính xác và kịp thời.

STM cũng phê phán quyết định tập trung các luật sư của AIMA vào ban pháp lý trung tâm, cho rằng biện pháp này có thể khiến các bộ phận khác thiếu nhân lực, phản ánh một bộ máy quản lý thiếu chiến lược và ưu tiên rõ ràng.

Tình trạng tồn đọng và quá tải trong hệ thống di trú

Đề xuất cải cách của chính phủ được đưa ra trong bối cảnh số vụ kiện liên quan AIMA tăng đột biến, sau khi cơ quan này tiếp nhận các hồ sơ lớn tồn đọng về nhập cư và cư trú do bãi bỏ Dịch vụ Biên giới và Di trú cũ (SEF).

Việc tổ chức lại tòa án và tăng cường chuyên môn được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết các tồn đọng, nâng cao hiệu quả công lý hành chính đối với người nhập cư tại Bồ Đào Nha.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Chính phủ Bồ Đào Nha lên kế hoạch thành lập các tòa án chuyên trách nhập cư để giảm tải cho tòa hành chính Lisbon.
  • Tỷ lệ giải quyết vụ án tại các tòa hành chính Bồ Đào Nha giảm xuống còn 48% trong năm 2024, với thời gian trung bình ra quyết định lên tới 861 ngày.
  • Liên đoàn Kỹ thuật viên Di cư cho rằng các cải cách tư pháp nếu không đi kèm cải tổ nội bộ và tăng nguồn lực cho AIMA sẽ chỉ mang tính hình thức.
  • Phân phối vụ kiện theo địa lý giúp giảm quá tải nhưng không giải quyết triệt để nguyên nhân gốc rễ của các vấn đề.
  • AIMA đang đối mặt với thách thức về nhân sự, đào tạo và tổ chức trong việc xử lý hồ sơ nhập cư và tị nạn.

Đăng ký bản tin QMVN