Canada mở rộng quan hệ với Trung Quốc về xe điện và năng lượng sạch
Đầu năm nay, Canada cho phép số lượng hạn chế xe điện sản xuất tại Trung Quốc nhập khẩu vào nước này, một động thái ban đầu nhằm giảm bớt thuế quan của Trung Quốc đối với hạt cải dầu Canada. Tuy nhiên, bước đi này hiện được xem như phần mở đầu cho sự hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nước về năng lượng sạch.
Sau cuộc gặp quan trọng giữa Thủ tướng Canada Mark Carney và Thủ tướng Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng Giêng, Bộ trưởng Công nghiệp Melanie Joly đã có chuyến công tác tới Bắc Kinh vào tháng trước để thảo luận về khả năng hợp tác trong lĩnh vực xe điện giữa hai nước. Đồng thời, Hội đồng Doanh nghiệp Canada-Trung Quốc dự kiến tổ chức một phái đoàn công nghệ năng lượng sạch tại Bắc Kinh vào tháng 11 tới.
Trung Quốc - cường quốc năng lượng sạch hàng đầu thế giới
Trung Quốc hiện chiếm ưu thế trong sản xuất các thiết bị năng lượng sạch trên thế giới, kiểm soát khoảng 80% tấm pin năng lượng mặt trời, 60% turbine gió và 75% xe điện cùng pin của chúng, theo Climate Action Tracker. Mới đây, hãng sản xuất ô tô điện BYD của Trung Quốc đã vượt qua Tesla về doanh số toàn cầu, với sản lượng xuất khẩu từ 28.000 xe trong tháng 6 năm 2019 lên tới 316.000 xe vào tháng 6 năm 2026.
Trung Quốc cũng đã hợp tác đầu tư phát triển các dự án năng lượng sạch tại các quốc gia đang phát triển, như liên doanh với Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất để triển khai dự án điện gió và điện mặt trời tại khu vực toàn cầu phía Nam.
Tiềm năng hợp tác song phương và lợi ích cho Canada
Đại diện Hội đồng Doanh nghiệp Canada-Trung Quốc, ông Bijan Ahmadi, cho biết Canada có cơ hội hợp tác với Trung Quốc dựa trên quy mô sản xuất lớn, nguồn vốn và khả năng triển khai công nghệ nhanh chóng của phía Trung Quốc. Mối quan hệ chiến lược mới được xác lập giữa hai nước tập trung vào các lĩnh vực công nghệ sạch, pin, năng lượng mặt trời, điện gió và lưu trữ năng lượng.
Mặc dù Canada từng áp thuế 100% lên xe điện Trung Quốc năm 2024 theo yêu cầu của Mỹ, động thái mới cho phép nhập khẩu giới hạn được nhận định là hợp lý khi thị trường Bắc Mỹ khó tránh khỏi xe điện Trung Quốc. Đây được xem là hướng đi khác biệt so với chính sách của Mỹ và mong muốn biến áp lực thuế quan thành cơ hội hợp tác cùng có lợi.
Chuyển giao công nghệ và cải thiện chuỗi cung ứng
Bộ trưởng Bộ Công nghiệp Canada Melanie Joly trong chuyến thăm Bắc Kinh đã gặp gỡ năm nhà sản xuất xe điện Trung Quốc để đàm phán về việc trao đổi thông tin và khả năng thiết lập các liên doanh nhằm duy trì ngành công nghiệp ô tô Canada phát triển mạnh mẽ. Đây được xem là sự chuyển hướng, khi Canada có thể học hỏi từ Trung Quốc về công nghệ xe điện, công nghệ pin và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Bên cạnh đó, khoáng sản quan trọng như đồng, coban và crôm của Canada cũng góp phần nâng cao sức hấp dẫn của quốc gia này trong việc phát triển chuỗi cung ứng nội địa cho sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời, turbine gió và bình ắc quy.
Đổi mới trong quan hệ ngoại giao năng lượng
Theo nhận định của ông Wenran Jiang, Chủ tịch Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Canada-Trung Quốc, quan hệ song phương sau nhiều năm lạnh nhạt đang phát triển với sự thực dụng rõ nét. Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên thiên nhiên Canada Tim Hodgson cho biết Trung Quốc tìm kiếm đối tác đáng tin cậy và quan tâm đến việc tăng cường nhập khẩu các sản phẩm mà Canada cung cấp.
Thị trường Trung Quốc cũng là điểm tới cho các doanh nghiệp công nghệ sạch Canada, như hợp tác giữa Envision Energy (Trung Quốc) và Cape Breton China Corp. (Canada) để phát triển dự án kết hợp điện gió và lưu trữ pin tại Sydney, Nova Scotia.
Thách thức và cân nhắc về an ninh
Dù có nhiều lợi ích, sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc trong lĩnh vực năng lượng sạch cũng đặt ra các lo ngại về bảo mật và quyền riêng tư. Một số chuyên gia ngành xe hơi Canada cũng lo ngại xe điện Trung Quốc giá rẻ có thể gây áp lực cạnh tranh lớn lên thị trường nội địa đã bị ảnh hưởng bởi chiến lược áp thuế của Mỹ.
Ông Moe Kabbara, CEO tổ chức phi lợi nhuận Transition Accelerator, cho rằng cải thiện quan hệ có thể giúp Canada kiểm soát vấn đề bảo mật bằng cách kết hợp phần mềm Canada trên phần cứng của Trung Quốc.
Rachel Doran, Giám đốc điều hành tổ chức Clean Energy Canada, cho rằng sự thay đổi quan điểm của Canada phản ánh thực tế địa chính trị mới. Canada đang tìm cách thúc đẩy điện khí hóa trong nước một cách hiệu quả, thông minh và tận dụng nguồn lực toàn cầu thay vì mong đợi một thế giới lý tưởng.
Canadian-Chinese partnership in clean energy marks a notable shift in Canada's strategy to accelerate its energy transition by engaging with a leading global clean energy manufacturer, combining market opportunities and technology exchange while addressing security and trade challenges.










