Một cuộc phiêu lưu cố tình đảo lộn vai chính
Jack Burton, do Kurt Russell đóng, lái xe tải tới Chinatown ở San Francisco và bất ngờ bị cuốn vào cuộc giải cứu Miao Yin, vị hôn thê của người bạn Wang Chi (Dennis Dun). Kẻ bắt cóc là Lo Pan (James Hong), một nhân vật phản diện gắn với phép thuật và lời nguyền. Những cuộc truy đuổi dưới lòng đất, võ thuật, hài hước và kinh dị khiến câu chuyện không thuộc hẳn thể loại nào.
Điểm độc đáo nằm ở trật tự năng lực của các nhân vật. Jack nói nhiều, tự tin, tưởng mình là nhân vật trung tâm nhưng thường không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Wang biết cộng đồng của mình, có kỹ năng đối đầu nguy hiểm và nhiều lần dẫn dắt hành động. Trong một cuộc phỏng vấn được lưu trữ trên Ain’t It Cool News, Carpenter xác nhận việc đảo vai người hùng và trợ thủ là dụng ý của ông. Cách kể này giễu nhại thói quen đặt người đàn ông da trắng vào vị trí cứu tinh trong nhiều phim phiêu lưu Mỹ.
Phim còn dành không gian cho Gracie Law (Kim Cattrall), một phụ nữ chủ động tham gia điều tra và tìm cách giải cứu nạn nhân. Thay vì chỉ xuất hiện để kêu cứu, Gracie thường đề xuất cách xử lý tình huống. Dẫu vậy, vai trò tích cực của cô cũng tạo ra đối chiếu đáng chú ý với Miao Yin, người phần lớn bị đẩy vào vị thế cần được giải cứu.
Những tiến bộ không xóa được dấu vết định kiến
Dàn diễn viên quy tụ nhiều nghệ sĩ gốc Á, từ Dennis Dun, James Hong và Victor Wong đến các gương mặt quen thuộc với phim võ thuật Hong Kong. Vào thời điểm Hollywood còn thường đặt nhân vật châu Á ở ngoại vi, sự hiện diện đông đảo ấy giúp họ có thêm cảnh đối thoại, quan hệ bạn bè, sự hài hước và năng lực chuyên môn riêng.
Nhân vật Wang đặc biệt đáng chú ý vì được xây dựng như một người Mỹ gốc Hoa thuộc thế hệ thứ hai, không chỉ là người lạ mang màu sắc ngoại quốc.
Tuy nhiên, phim vẫn sử dụng nhiều mô típ dễ gây tranh cãi: thế giới Hoa kiều được bao phủ bởi tà thuật bí hiểm, thủ lĩnh độc ác mang dáng dấp hình tượng Fu Manchu cổ điển, còn đường dây buôn người trở thành một chi tiết tạo không khí giật gân. Các nhân vật nữ gốc Á lại ít có cơ hội nói lên quan điểm. Những lựa chọn này không thể được xóa bỏ chỉ vì bộ phim đồng thời trao quyền hành động cho Wang.
Tranh luận đã tồn tại ngay khi phim phát hành chứ không phải chỉ nảy sinh từ tiêu chuẩn ngày nay. Los Angeles Times ngày 11/7/1986 ghi nhận ý kiến trái chiều của các đại diện cộng đồng người Mỹ gốc Á: một số lo rằng khán giả sẽ ghi nhớ các hình ảnh định kiến hơn là tầng trào phúng mà tác giả muốn gửi gắm. Vì vậy, ý định của nhà làm phim và tác động với người xem cần được xem xét như hai vấn đề liên quan nhưng không hoàn toàn trùng khớp.
Từ cú ngã phòng vé đến sức sống văn hóa
Theo cơ sở dữ liệu The Numbers, tác phẩm có ngân sách sản xuất ước tính 25 triệu USD nhưng chỉ thu khoảng 11,1 triệu USD tại thị trường nội địa Mỹ. Con số này cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa kinh phí sản xuất và sức mua vé; tuy nhiên doanh thu phòng vé không thể tự nó giải thích toàn bộ kết quả tài chính của một bộ phim. Sự pha trộn võ thuật, hài nhại, giả tưởng và kinh dị cũng khiến phim khó tiếp thị bằng một nhãn thể loại đơn giản.
Về sau, băng đĩa và các cuộc chiếu lại tạo điều kiện để khán giả nhận ra nét riêng của tác phẩm: nhịp phim táo bạo, thế giới giàu tưởng tượng và một người hùng được phép vụng về. Đọc bộ phim ngày nay không nhất thiết phải chọn giữa ca ngợi và bác bỏ. Có thể ghi nhận cách nó mở thêm không gian cho nam diễn viên gốc Á, đồng thời phê bình những nhân vật vẫn thiếu tiếng nói và các ký hiệu văn hóa bị giản lược.
Câu hỏi đáng lưu tâm không chỉ là Hollywood đã thay đổi bao nhiêu kể từ năm 1986, mà còn là ai được kể câu chuyện và ai được làm chủ hình ảnh của cộng đồng mình. Một tác phẩm cũ có thể đáng thưởng thức chính vì tạo cơ hội đối thoại, miễn là quá khứ không được dùng để biện minh cho những điều cần tiếp tục sửa đổi.














