Những cụm tài khoản xuất hiện trước giờ bỏ phiếu
Theo điều tra được Reuters công bố ngày 20/11, ba quan chức và những báo cáo nội bộ cho biết Đài Loan đã chuyển tới Meta gần 2.700 tài khoản bị nghi sử dụng để tác động đến cuộc bầu cử thị trưởng và người đứng đầu các huyện. Đây là đánh giá của phía Đài Loan, không phải kết luận độc lập rằng mọi tài khoản đều do nhà chức trách Trung Quốc vận hành. Phần lớn được tạo trong bốn tháng gần đây, một dấu hiệu khiến giới điều tra quan tâm đến khả năng tổ chức hàng loạt.
Một báo cáo mô tả 2.400 tài khoản Threads chia thành 27 nhóm có tên tiếng Trung tương tự nhau và mã số khác nhau. Khoảng 74% hiển thị vị trí tại Trung Quốc, 25% không khai báo và 1% ghi Nga. Thông tin vị trí tự khai, tên tương đồng hay thời điểm lập tài khoản có thể là manh mối, nhưng riêng chúng không đủ chứng minh nguồn chỉ đạo hoặc động cơ chính trị.
Quan chức Đài Loan cho rằng một số hồ sơ ban đầu đăng nội dung đời thường, chẳng hạn bói toán, để tạo vẻ đáng tin trước khi chuyển sang chỉ trích chính quyền, ứng cử viên và khuyến khích tâm lý chán nản, không đi bỏ phiếu. Chiến thuật được mô tả không nhất thiết yêu cầu ủng hộ một đảng cụ thể: nó có thể tìm cách làm suy giảm lòng tin vào chính hoạt động dân chủ.
Meta xác nhận xóa tài khoản, nhưng bác cách diễn giải về nội dung
Đáp lại Reuters, người phát ngôn Meta cho biết các tài khoản được Đài Loan báo cáo đã bị xóa, trong đó nhiều tài khoản từng bị hệ thống của hãng vô hiệu hóa. Meta gọi đây là những tài khoản giả chất lượng thấp và cho biết không tài khoản nào trong số này đăng bài liên quan bầu cử; đa số không có người theo dõi.
Điều đó hạn chế những gì có thể kết luận về tác động thực tế của chính nhóm tài khoản ấy.
Phân biệt giữa một mạng lưới có dấu hiệu bất thường, một chiến dịch có chủ ý và một chiến dịch đã thành công là đặc biệt quan trọng. Việc gỡ tài khoản chứng tỏ nền tảng xác định có hành vi vi phạm quy định, nhưng không tự động xác nhận cáo buộc về cơ quan đứng sau, cũng không đo lường được thay đổi trong hành vi bỏ phiếu.
Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters về vụ việc; Bắc Kinh lâu nay phủ nhận cáo buộc can thiệp bầu cử tại Đài Loan. Việc trình bày đầy đủ cả phản hồi của nền tảng lẫn lập trường hai phía giúp công chúng tránh nhầm lẫn giữa bằng chứng kỹ thuật, đánh giá an ninh và tranh luận chính trị.
Video do AI tạo ra mở ra một thách thức khác
Một nhánh điều tra riêng của Đài Loan đề cập khoảng 260 tài khoản bị cho là đã phát tán hơn 2.150 video tạo bằng AI, đạt khoảng 2,35 triệu lượt tương tác gồm bình luận và chia sẻ. Theo tài liệu được Reuters xem xét, phần lớn nội dung nhắm vào các chính khách và chính sách của Đảng Dân Tiến. Các con số tương tác phản ánh mức độ lan truyền được báo cáo, không đồng nghĩa có 2,35 triệu cử tri bị thuyết phục.
Trong những người bị nhắm tới có Puma Shen, ứng cử viên thị trưởng Đài Bắc của Đảng Dân Tiến. Một số video đưa ra cáo buộc ông từng bắt nạt khi đi học, điều ông phủ nhận. Phân biệt nội dung có thể xác minh với hình ảnh hoặc giọng nói tổng hợp là khó khăn ngày càng lớn khi công nghệ tạo video trở nên rẻ và dễ tiếp cận.
Ngày 10/11, cơ quan bầu cử Đài Loan đã phát thông điệp cảnh báo về video deepfake trước cuộc bỏ phiếu. Người xem được khuyến khích kiểm tra nguồn gốc và đối chiếu các tuyên bố gây sốc với nhiều nguồn tin. Một nội dung lan rất nhanh không nhất thiết là thật; đồng thời, gắn nhãn AI cho mọi thông tin bất lợi cũng có nguy cơ che khuất những chất vấn chính đáng.
Phép thử của nền dân chủ trong kỷ nguyên thuật toán
Cuộc bầu cử ngày 28/11 lựa chọn lãnh đạo địa phương, đồng thời được theo dõi như thước đo sức ủng hộ đối với Đảng Dân Tiến của Tổng thống Lai Ching-te trước cuộc bầu cử lãnh đạo năm 2028. Bắc Kinh coi Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình, trong khi chính quyền tại Đài Bắc bác bỏ yêu sách chủ quyền đó. Những khác biệt chính trị sâu sắc khiến thông tin trực tuyến càng dễ trở thành điểm nóng.
Trong tháng 10, cơ quan an ninh Đài Loan tuyên bố phát hiện hơn 2,5 triệu nội dung tranh cãi hoặc sai lệch có nguồn gốc Trung Quốc trong chín tháng đầu năm. Đây là thống kê và quy kết của phía Đài Loan, cần được đọc đúng phạm vi. Một báo cáo của Reporters Without Borders tháng 11 cũng mô tả nguy cơ chiến dịch tác động thông tin trong mùa bầu cử và sự xuất hiện của nội dung tổng hợp bằng AI.
Giải pháp lâu dài không chỉ là xóa nhanh hồ sơ đáng ngờ. Nền tảng cần công bố tiêu chí thực thi đủ rõ để có thể kiểm tra; cơ quan chức năng phải công khai mức độ chắc chắn của bằng chứng; báo chí cần kiểm chứng từng nội dung; còn cử tri cần không chia sẻ thông tin chưa xác minh. Niềm tin bền vững được xây dựng bằng tính minh bạch chứ không bằng những kết luận vội vàng.
















