Chính quyền Trump đưa ra những thông điệp trái chiều về việc giới hạn Starshield của Ukraine, trách nhiệm vẫn là ẩn số
Việc giới hạn quyền truy cập của Ukraine vào Starshield, phiên bản quân sự của mạng vệ tinh Starlink và là “xương sống” cho hoạt động máy bay không người lái của Kyiv, đã biến thành một cuộc đổ lỗi giữa các quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump và đồng minh, theo hãng tin AP. Ông Trump khẳng định không ra lệnh và nay nói dịch vụ đã chạy hết tốc độ; Phó Tổng thống JD Vance ngụ ý có sự phối hợp giữa Nhà Trắng và Elon Musk; Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phủ nhận chính quyền liên quan; còn ông Musk nói quyết định thuộc về quân đội Mỹ và tổng thống. Trong khi đó, một quan chức cấp cao châu Âu cho biết trên thực tế chưa có gì thay đổi, tốc độ vẫn bị giới hạn ở khoảng 160 km/h, và Ukraine chưa nhận được lời giải thích chính thức nào.
Trong tuần qua, ông Trump nhiều lần nói với phóng viên rằng ông không ra lệnh hạn chế hệ thống liên lạc vệ tinh của quân đội Ukraine, và ban đầu còn nghi ngờ việc gián đoạn đến từ ông Musk, người từng là cố vấn thân cận.
Tôi không biết có phải ai đó làm không, nhưng không phải tôi, và tôi không nghĩ đó là Elon.
Đến thứ Năm, ông Trump dường như thừa nhận dịch vụ từng bị gián đoạn và khẳng định nay đã hoạt động trở lại ở tốc độ tối ưu.
Advertisement
300 × 250
Khi được hỏi liệu ông có đề nghị dỡ giới hạn hay không, như Wall Street Journal đưa tin, ông chỉ nói việc ai gọi điện không quan trọng, điều cốt lõi là Musk đã khôi phục lại.
Vance và Hegseth: hai cách giải thích
Tại Cincinnati, Phó Tổng thống JD Vance được hỏi liệu vai trò của ông Musk có cần được điều tra hay không. Ông cho rằng có thể hiểu được việc một doanh nghiệp tư nhân không muốn tự mình can dự vào chiến tranh giữa hai quốc gia nếu không có chỉ đạo của chính phủ Mỹ, và chuyển trọng tâm sang chính sách của Washington.
Tôi không nghĩ đây là chuyện về Elon. Tôi nghĩ về cơ bản đó là chính sách của Mỹ đối với Ukraine và Nga sẽ như thế nào.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phủ nhận bất kỳ vai trò nào của Mỹ trong việc làm chậm dịch vụ, đồng thời đẩy trách nhiệm sang công ty của ông Musk khi nói có những điều khoản dịch vụ cần được tuân thủ và Starlink có quyền đưa ra quyết định, dù không giải thích rõ điều khoản nào.
Chúng tôi không rút lại bất cứ thứ gì.
Những lập trường không ăn khớp
Bức tranh càng thêm rối khi các nhân vật chủ chốt đưa ra những tuyên bố mâu thuẫn trực tiếp với nhau:
Ông Musk viết trên mạng X hôm 14/10 rằng Starshield thuộc sở hữu và do chính phủ Mỹ kiểm soát, mọi giới hạn do quân đội Mỹ và cuối cùng là tổng thống quyết định
Ngoại trưởng Rubio, phát biểu tại Ấn Độ, nói lần thứ ba trong bốn ngày rằng không ai trong chính quyền yêu cầu thay đổi, và tổng thống không thể chỉ đạo một công ty tư nhân
Tổng thống Zelenskiy cho rằng giới hạn chỉ áp dụng với Ukraine, không có ở các nước EU, nên đây là “một chiến dịch có kế hoạch”
Ông Musk còn phân biệt rằng Starlink là dịch vụ thương mại do SpaceX kiểm soát, chỉ được dùng cho mục đích dân sự hoặc phòng thủ, không cho hành động quân sự tấn công. Sự thiếu nhất quán khiến giới diều hâu với Nga và các đồng minh của Ukraine tại Quốc hội bất bình; Thượng nghị sĩ Dân chủ Richard Blumenthal đã mở cuộc điều tra.
Thực tế trên chiến trường chưa thay đổi
Bất chấp tuyên bố của ông Trump, một quan chức cấp cao châu Âu nắm rõ tình hình tại Ukraine cho biết hoạt động của Starshield chưa có gì thay đổi, với giới hạn tốc độ vẫn ở mức khoảng 160 km/h. Các chỉ huy Ukraine đã báo cáo mất máy bay không người lái và nhiều nhiệm vụ bị gián đoạn. Trong cuộc họp trực tuyến với một nhóm nghị sĩ Mỹ lưỡng đảng hôm thứ Hai, ông Zelenskiy bày tỏ sự bối rối.
Chúng tôi vẫn gặp giới hạn tốc độ trên Starlink và Starshield ở nhiều khu vực mặt trận, và vẫn chưa có lời giải thích nào. Chỉ có những câu chuyện kỳ lạ khác nhau.
Ông Zelenskiy cho biết Ngoại trưởng Rubio hứa sẽ nỗ lực “gỡ chặn”, và một cố vấn của tổng thống Ukraine nói Kyiv đang đàm phán để dỡ giới hạn tốc độ. Với binh sĩ ở tiền tuyến, mỗi ngày chờ đợi đồng nghĩa với nhiều nhiệm vụ bị bỏ lỡ.
BỐI CẢNH SỰ KIỆN.
Từ năm 2022, mạng vệ tinh của Elon Musk đã giúp Ukraine duy trì liên lạc khi hạ tầng mặt đất bị Nga tàn phá, và Starshield, phiên bản quân sự được phát triển theo hợp đồng với chính phủ Mỹ, trở thành nền tảng cho chiến tranh máy bay không người lái. Việc giới hạn xuất hiện giữa tháng 10, đúng lúc ông Trump yêu cầu Kyiv ngừng tấn công nhà máy lọc dầu Nga, ký thỏa thuận mua dầu diesel của Nga và miễn áp dụng trừng phạt mới, khiến nhiều người cho rằng đây là đòn bẩy gây sức ép lên Ukraine.
Nút thắt nằm ở chỗ không bên nào nhận trách nhiệm cho một quyết định có tác động trực tiếp tới chiến trường. Người bênh vực chính quyền cho rằng một doanh nghiệp tư nhân có quyền thận trọng khi bị cuốn vào chiến tranh; người phê phán nhấn mạnh sự thiếu minh bạch làm xói mòn niềm tin của đồng minh và đặt binh sĩ Ukraine vào nguy hiểm. Vụ việc cũng cho thấy rủi ro khi năng lực quân sự then chốt phụ thuộc vào công ty tư nhân và những biến động chính trị.
Những điều bổ ích
Khi ai cũng chối bỏ trách nhiệm, sự thật trở thành nạn nhân đầu tiên.
Lời nói của các nhà lãnh đạo cần nhất quán để giữ được niềm tin của đồng minh.
Những quyết định ở xa chiến trường có thể định đoạt số phận của những người ở tiền tuyến.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.