Có tiếng nói, nhưng chưa có đủ phiếu
Các cố vấn thương mại đã nhanh chóng gửi thông điệp tới khách hàng: đừng chờ đợi thay đổi trong ngắn hạn. Lý do nằm ở cấu trúc pháp lý, khi Quốc hội trong nhiều thập kỷ đã trao phần lớn thẩm quyền về thuế quan cho tổng thống.
“Sự thay đổi tại Quốc hội, kết quả bầu cử, rất khó có thể tác động đáng kể tới chương trình thương mại của tổng thống và các mức thuế đang áp dụng.” Blake Harden
Đảng Dân chủ muốn hủy bỏ một số đạo luật cũ mà ông Trump đang dùng, như Điều 338 của Đạo luật Thuế quan 1930, nền tảng cho các mức thuế trừng phạt hàng Canada. Nhưng lộ trình đó rất khó khăn.
Bức tường của những con số
Ở Hạ viện, phe Dân chủ giành ít nhất 235 ghế theo dự báo của Reuters, và NBC ước tính con số có thể tới 258. Thượng viện là nơi mọi thứ chậm lại.
- Thượng viện: 54 ghế, có thể thêm hai ghế tùy kết quả tại Mississippi và Alaska.
- Vượt qua thủ tục cản trở: cần 60 phiếu.
- Vượt qua phủ quyết: cần 67 thượng nghị sĩ và 290 hạ nghị sĩ.
Dù vậy, với thế đa số lớn tại Hạ viện, một số người trong phe Dân chủ bắt đầu nghĩ tới khả năng thuyết phục đủ nghị sĩ Cộng hòa trong những hoàn cảnh nhất định.
“Vẫn có cảm giác là điều đó khá xa vời, nhưng đây có vẻ là câu hỏi đáng được đặt ra.” Greta Peisch
Phòng điều trần thành mặt trận mới
Sức mạnh thực sự của phe Dân chủ nằm ở các ủy ban và quyền tài trợ cho cơ quan chính phủ. Hạ nghị sĩ Richard Neal, dự kiến trở lại ghế chủ tịch Ủy ban Phương tiện và Biện pháp, hứa xây dựng chương trình đặt nhu cầu người dân lên trước, dù chưa nêu chi tiết.
“Đã đến lúc xắn tay áo và thúc đẩy những chính sách kiềm chế chi phí.” Richard Neal
Các phiên điều trần có thể xoay quanh ảnh hưởng của doanh nghiệp lớn trong việc miễn thuế và tác động lên các công ty nhỏ. Trong cuộc khảo sát ngày bầu cử được Euronews dẫn lại, khoảng hai phần ba người được hỏi nói thuế quan đã gây hại cho kinh tế.
“Không khó để tìm những doanh nghiệp nhỏ đến kể những câu chuyện buồn về việc thuế quan khiến họ phá sản.” William Reinsch
Tuy nhiên, ông Reinsch cho rằng phe Dân chủ chưa thống nhất được một chương trình thương mại chủ động. Chính đảng này cũng có truyền thống ủng hộ thuế bảo vệ ngành then chốt: Tổng thống Joe Biden từng giữ nguyên thuế của ông Trump với hàng Trung Quốc và áp thêm mức 100% lên xe điện.
Ông Trump chưa nhả chân ga
Kết quả bầu cử được cho là không ngăn ông Trump theo đuổi các mức thuế mới, chẳng hạn từ cuộc điều tra theo Điều 301 về dư thừa công suất công nghiệp nhắm vào 16 nền kinh tế. Những người ủng hộ thuế quan tin đây là công cụ buộc đối tác nhượng bộ, và ông Trump đã bảo vệ quan điểm ấy suốt nhiều thập niên.
“Tôi không nghĩ ông ấy sẽ nhấc chân khỏi chân ga. Lúc này ông ấy đang trong giai đoạn xây dựng di sản.” Kelly Ann Shaw
Bà Shaw cũng lưu ý rằng khi nhiệm kỳ ông Trump dần tới hồi kết, các đối tác có thể không còn sẵn sàng nhượng bộ như trước. Canada, qua Bộ trưởng Dominic LeBlanc, nói lập trường của Ottawa không đổi. Với thế giới, thông điệp có lẽ là hãy kiên nhẫn: Washington đã đổi màu, nhưng thuế quan thì chưa.
