Bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống Brazil và tác động đối ngoại
Cuộc bầu cử tổng thống Brazil sẽ diễn ra vào ngày 4/10 tới đây trong bối cảnh căng thẳng chính trị gia tăng giữa Tổng thống đương nhiệm Luiz Inacio Lula da Silva và đối thủ Flavio Bolsonaro, thách thức chính trong một cuộc đua cam go. Lula da Silva, người đang tìm cách tái đắc cử nhiệm kỳ thứ tư không liên tục, được biết đến với sự duy trì quan hệ thân thiết với Trung Quốc, trong khi Flavio Bolsonaro – con trai của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, người đang chịu án tù liên quan đến âm mưu đảo chính – là ứng viên của Đảng Tự do và thể hiện xu hướng nghiêng về Washington.
Cuộc đối đầu giữa hai nhân vật này cũng phản ánh sự va chạm giữa các chính sách đối ngoại thân Trung Quốc và thân Mỹ, với ảnh hưởng trực tiếp lên chính sách thương mại và địa chính trị của Brazil.
Ảnh hưởng của các chính sách thuế quan Mỹ và phản ứng từ Trung Quốc
Trong tháng vừa qua, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã áp thêm mức thuế 12,5% theo Mục 301 nhằm vào các đối tác thương mại lớn, trong đó có Trung Quốc và Brazil, nâng tổng mức thuế Mỹ áp lên Brazil lên 37,5%. Trong cuộc gọi ngày thứ Hai theo đề nghị của Lula, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ Brazil bảo vệ chủ quyền và độc lập, phản đối mọi sự can thiệp từ bên ngoài, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Brazil trong cộng đồng các nước Phía Nam toàn cầu và tầm quan trọng trong cải tổ hệ thống quản trị toàn cầu.
Phản ứng với chính sách thuế quan mới của Mỹ, Tổng thống Lula đã lên tiếng chỉ trích các mức thuế là không công bằng và là một sai lầm chiến lược, cảnh báo rằng việc lợi dụng các biện pháp thương mại cho mục đích chính trị sẽ làm tổn hại cuộc quan hệ song phương lâu dài.
Đường lối chính trị và chính sách thương mại của các ứng viên
Flavio Bolsonaro được nhận định là theo đuổi chính sách đối ngoại nghiêng về phía Washington, đồng bộ với khuynh hướng cứng rắn của Mỹ đối với Trung Quốc. Ông đã từng có chuyến thăm Washington, gặp gỡ các quan chức cấp cao Mỹ như Donald Trump, Phó Tổng thống J.D. Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio. Động thái này diễn ra sau khi Mỹ liệt nhóm hai băng đảng tội phạm lớn nhất Brazil vào danh sách tổ chức khủng bố và đề xuất thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Brazil.
Giới phân tích cho rằng, nếu Flavio Bolsonaro thắng cử, Brazil có thể chuyển sang cách tiếp cận thân Mỹ rõ rệt hơn, song cũng sẽ phải cân bằng với thực tế duy trì quan hệ kinh tế với Trung Quốc, do Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất, nhập khẩu nhiều nông sản như đậu nành và thịt bò từ Brazil.
Trong khi đó, Lula vẫn ưu tiên duy trì quan hệ thực dụng với Trung Quốc, tránh để Brazil trở thành nơi đối đầu trực tiếp giữa Mỹ và Trung Quốc. Ông cũng khẳng định Brazil sẽ mở rộng đầu tư từ tất cả các quốc gia, kể cả Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực chế biến khoáng sản quý hiếm.
Phóng viên và chuyên gia nhận định về tương lai quan hệ Brazil-Trung Quốc-Mỹ
Theo khảo sát mới nhất của Datafolha, Lula hiện dẫn trước Flavio Bolsonaro với tỷ lệ 48% so với 43% trong trường hợp bầu cử vòng hai, ghi nhận sự cạnh tranh sát sao giữa hai ứng viên ở độ tuổi 80 và 45.
Chuyên gia Andre Pagliarini từ Đại học Bang Louisiana nhận định rõ ràng Flavio Bolsonaro ủng hộ quan điểm cứng rắn của Washington với Trung Quốc và sẽ xoay theo Washington một cách tự động nếu thắng cử. Tuy nhiên, ông cũng dự báo Bolsonaro sẽ vẫn duy trì mối quan hệ thực dụng với Trung Quốc để bảo vệ xuất khẩu hàng hóa, nhưng sẽ ưu tiên Mỹ hơn trong các chính sách công nghiệp và thương mại.
Chuyên gia Jiang Shixue thuộc Đại học Sư phạm Hàng Châu cho rằng quan hệ Brazil - Trung Quốc mang tính thực dụng nhiều hơn là dựa trên lý tưởng chính trị, và dù ai thắng cử, hợp tác giữa hai nước sẽ được duy trì phát triển. Sự rạn nứt đột ngột trong quan hệ khó xảy ra do động lực thương mại.
Cuộc bầu cử Brazil không chỉ quyết định sự lãnh đạo quốc gia mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ chiến lược giữa các cường quốc như Trung Quốc và Mỹ trong khu vực Mỹ Latinh, đặc biệt trong bối cảnh các chính sách thuế quan và địa chính trị ngày càng phức tạp.









