Vụ kiện sắp được đưa ra tranh luận
Tổng Giáo phận Denver cùng các tổ chức Công giáo khác đề nghị được miễn trừ khỏi yêu cầu không phân biệt đối xử của chương trình tài trợ mầm non bang Colorado. Chính quyền Tổng thống Trump ủng hộ phía Công giáo, trong khi giới chức bang Colorado, do đảng Dân chủ lãnh đạo, cáo buộc các trường muốn được phép phân biệt đối xử với trẻ bốn tuổi và gia đình các em trong khi nhận tiền thuế của người dân.
Từ năm 2023, trẻ em Colorado được hưởng 15 giờ học mầm non mỗi tuần do bang tài trợ trước khi vào mẫu giáo. Các trường tham gia có thể là công lập hay tư thục, thế tục hay tôn giáo, nhưng đều phải bảo đảm cơ hội nhập học bình đẳng. Theo hồ sơ tòa án, Tổng Giáo phận Denver quản lý 34 trường mầm non Công giáo và chỉ nhận học sinh từ các gia đình ủng hộ giáo lý Công giáo, kể cả về quan hệ đồng giới và bản dạng giới.
Lập luận của hai phía
Viện dẫn phán quyết năm 2015 hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới trên toàn quốc, luật sư của các trường Công giáo cho rằng chính phán quyết ấy từng hứa hẹn các nhóm tôn giáo sẽ được bảo vệ khi họ không đồng thuận với quan điểm thế tục về hôn nhân và tính dục. Phía này được đại diện bởi Quỹ Becket vì Tự do Tôn giáo, tổ chức pháp lý bảo thủ tự hào chưa thua vụ nào trong 13 vụ trước Tòa án Tối cao.
Điều khoản Tự do Thực hành tôn giáo đơn giản không thể làm được nhiệm vụ quan trọng ấy, điều mà tòa từng mô tả là ‘trái tim của xã hội đa nguyên của chúng ta’, nếu nó có thể bị lẩn tránh dễ dàng như vậy.
Ngược lại, Colorado lập luận rằng yêu cầu cơ hội bình đẳng không xâm phạm tự do tôn giáo vì mang tính trung lập và áp dụng chung, dựa trên án lệ Employment Division v.
Smith năm 1990. Một nhóm học giả hiến pháp ủng hộ bang cảnh báo nếu chấp nhận lập luận rộng nhất của phía Công giáo, tòa sẽ vô hiệu hóa án lệ này.
Ý nghĩa công khai nguyên thủy của Điều khoản là cấm các đạo luật nhắm vào tôn giáo, chứ không phải bắt buộc nhà nước phải miễn trừ cho tôn giáo khỏi những đạo luật được ban hành hợp lệ.
Bất đồng cốt lõi là liệu Colorado có phân biệt đối xử với các trường Công giáo khi từ chối miễn trừ cho họ, trong khi lại cho phép các trường ưu tiên tuyển trẻ thuộc gia đình thu nhập thấp và trẻ khuyết tật hay không. Năm 2024, một thẩm phán liên bang ở Colorado đã giữ nguyên quy định của bang, và năm ngoái Tòa phúc thẩm Khu vực 10 cũng khẳng định phán quyết này.
Chuỗi phán quyết đáng chú ý
Những năm gần đây, Tòa án Tối cao đã mở rộng quyền tiếp cận ngân sách công của trường tôn giáo và nhiều lần đứng về phía các bên tôn giáo bảo thủ trong tranh chấp với quyền lợi của người LGBT:
- Năm 2017: nhà thờ Trinity Lutheran thắng kiện, tòa xác định tổ chức tôn giáo không thể bị từ chối tiền công chỉ vì tư cách tôn giáo
- Năm 2018: tòa đứng về phía một thợ làm bánh ở Colorado từ chối làm bánh cưới cho cặp đồng tính
- Năm 2020 và 2022: tòa ủng hộ các gia đình theo đạo Thiên Chúa trong các vụ liên quan đến hỗ trợ học phí trường tôn giáo ở Montana và Maine
- Năm 2023 đến 2026: tòa đứng về phía doanh nghiệp từ chối dịch vụ cho đám cưới đồng giới, phụ huynh muốn con tránh một số tiết học có nhân vật LGBT, và một nhà tư vấn tâm lý Thiên Chúa giáo phản đối lệnh cấm “liệu pháp chuyển đổi” của Colorado
Những vụ án này phản ánh một tòa án rất bảo thủ, đi theo chương trình nghị sự bảo thủ về các điều khoản tôn giáo và vấn đề LGBT.
Những tiếng nói phản biện
Các nhóm vận động ủng hộ Colorado, trong đó có Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) và tổ chức Americans United for Separation of Church and State, cho rằng chương trình mầm non của bang trung lập với tôn giáo. Theo họ, đứng về phía Công giáo sẽ buộc chính quyền cấp tiền thuế, cùng sự bảo chứng của nhà nước, cho những bên có hành vi đi ngược mục tiêu chính sách, bao gồm mục tiêu bình đẳng.
Hôm nay, tòa đưa chúng ta đến nơi mà sự tách biệt giữa nhà thờ và nhà nước lại trở thành một hành vi vi hiến.
Khi đồng ý thụ lý vụ việc, Tòa án Tối cao đã chính thức từ chối xem xét việc bãi bỏ án lệ Smith. Dù vậy, phán quyết sắp tới vẫn có thể định hình lại cách cân bằng giữa tự do tôn giáo và các quy định chống phân biệt đối xử trên khắp nước Mỹ.
