Keiko Fujimori đem phong trào Fujimorism trở lại quyền lực
Vào ngày thứ Ba, Keiko Fujimori chính thức nhậm chức tổng thống Peru, đánh dấu lần đầu tiên phong trào Fujimorism trở lại nắm quyền sau hơn một phần tư thế kỷ. Fujimorism là sự pha trộn giữa chủ nghĩa tự do kinh tế, chủ nghĩa dân túy và các chính sách nghiêm ngặt do cố tổng thống Alberto Fujimori, cha của bà, xây dựng từ năm 1990 đến 2000. Trong bối cảnh xã hội Peru đang bị phân cực sâu sắc, bà Keiko cam kết cải thiện an ninh, phục hồi kinh tế cùng với nâng cao chất lượng y tế và giáo dục.
Bà cũng đã khẳng định mong muốn tăng cường liên kết với Mỹ và các chính phủ bảo thủ khác nhằm phát triển đất nước.
Tăng cường an ninh là ưu tiên hàng đầu
An ninh được xem là trọng tâm chính sách của chính quyền Fujimori. Kế hoạch bao gồm việc mở rộng hệ thống giám sát bằng camera, tăng cường lực lượng cảnh sát, áp dụng hình phạt nghiêm khắc hơn đối với tội phạm và các băng nhóm có tổ chức, đồng thời xây dựng các trung tâm chỉ huy kiểm soát trên toàn quốc. Một phần quan trọng trong kế hoạch này là xây dựng bốn nhà tù quy mô lớn tương tự mô hình tại El Salvador.
Tuy nhiên, giới chuyên gia như Eliana Carlin thuộc Đại học Công giáo Peru bày tỏ lo ngại về tác động đối với quyền con người, khi các biện pháp này có thể đặt cảnh sát và quân đội dưới quyền tài phán của quân đội, gây hạn chế quyền tự do dân sự.
Phát triển cơ sở hạ tầng và đối mặt thách thức kinh tế, môi trường
Bên cạnh an ninh, Fujimori đặt mục tiêu hiện đại hóa Peru thông qua các dự án cơ sở hạ tầng, thu hút đầu tư tư nhân, xây dựng trường học và bệnh viện, cũng như áp dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, hiện trạng thiếu hụt nguồn vốn lớn cho các dịch vụ thiết yếu có thể cản trở thực hiện các cam kết này.
Thêm vào đó, Peru phải đối mặt với tỷ lệ tội phạm gia tăng và nguy cơ từ hiện tượng El Nino, có thể gây ra hạn hán, nắng nóng cực đoan, lũ lụt và các biến động khí hậu ảnh hưởng nghiêm trọng đến quốc gia.
Peru trở thành trọng điểm trong cuộc đấu Mỹ-Trung ở Nam Mỹ
Chính sách đối ngoại của chính quyền Fujimori cũng đặt ra nhiều thách thức. Việc khai trương cảng và trung tâm logistics Chancay đã giúp Peru nâng vị thế trở thành nhân tố chiến lược trong thương mại khu vực và trong cuộc cạnh tranh địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc.
Dự án trị giá khoảng 3,5 tỷ USD, thuộc sáng kiến Vành đai và Con đường do Trung Quốc khởi xướng, được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng giữa Peru và Trung Quốc từ khoảng 40 ngày xuống còn 23 ngày, làm cảng Chancay trở thành cửa ngõ mới của Nam Mỹ đến châu Á.
Nhờ cảng Chancay và các khoản đầu tư khác, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại quan trọng nhất của Peru với kim ngạch thương mại vượt 40 tỷ USD trong năm 2024. Mỹ đứng vị trí thứ hai với gần 25 tỷ USD. Giáo sư Michael Shifter của Đại học Georgetown đánh giá đây là điểm tập trung sự cạnh tranh rõ nét giữa hai siêu cường, khi Bắc Kinh giữ vai trò quan trọng trong kinh tế Peru còn Washington nỗ lực mở rộng ảnh hưởng trong khu vực.
Cân bằng mối quan hệ Mỹ-Trung không hề đơn giản
Fujimori tuyên bố sẽ tăng cường hợp tác với Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh và chống tội phạm có tổ chức. Tuy nhiên, việc duy trì sự cân bằng giữa Washington và Bắc Kinh là bài toán khó khăn đối với chính phủ mới.
Việc tham gia liên minh "Khiên châu Mỹ" do cựu tổng thống Donald Trump khởi xướng, nhằm chống lại tội phạm có tổ chức và đã thu hút nhiều chính phủ cánh hữu ở Nam Mỹ, cũng là một bước đi chiến lược để duy trì quan hệ gần gũi với Mỹ.
Vai trò mới của Peru trong bối cảnh chính trị Mỹ Latin
Bà Fujimori nhậm chức trong bối cảnh các lực lượng bảo thủ đang lên ngôi tại nhiều quốc gia Mỹ Latin. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trường hợp Peru có phần phức tạp và giàu chiều sâu hơn. Keiko Fujimori đã là nhân vật có ảnh hưởng lâu năm trên chính trường Peru, đất nước vốn theo đuổi chính sách thực dụng trong khu vực.
Eliana Carlin dự báo chính sách đối ngoại của Peru sẽ cứng rắn hơn và gần gũi Mỹ cũng như các chính phủ bảo thủ khác, nhưng việc duy trì quan hệ với Trung Quốc vẫn sẽ là điều tất yếu do mức độ phụ thuộc kinh tế lớn.
Việc cắt đứt quan hệ với Trung Quốc không khả thi trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt với sự ưu tiên chiến lược đối với cảng Chancay và các dự án liên quan.
Peru đang đứng trước thử thách lớn trong việc cân bằng chính sách nội bộ với nhu cầu phát triển kinh tế và vị thế ngoại giao trong cuộc cạnh tranh khu vực giữa hai cường quốc Mỹ-Trung.







