Sáu cái tên phía sau một tòa soạn
Những người bị bắt là Mohamed Ashraf Abu Emeira, Abdallah Qadry, Islam Barakat, Omar Helal, Mohamed Mahmoud và Mohamed Adel. Theo EIPR, tổ chức đang hỗ trợ pháp lý cho họ, các vụ bắt giữ diễn ra tại nhiều địa điểm trong chưa đầy một ngày. Islam Barakat và Omar Helal bị bắt tại nhà ở Gharbiya và Port Said; Mohamed Mahmoud cùng Mohamed Adel bị bắt trên một đường phố Cairo. Đó không phải vài nhân sự bị tách khỏi một cơ quan lớn: sáu người tạo thành toàn bộ đội ngũ làm tin của Matsaddash.
Với một nền tảng nhỏ, việc mất toàn bộ nhóm phóng viên có thể tác động tới cả khả năng kiểm tra nguồn, đối chiếu tài liệu và tiếp tục điều tra. Nhưng trước những hệ quả nghề nghiệp ấy là câu hỏi cụ thể hơn về từng con người: họ đang ở đâu, tình trạng ra sao và ai có thể gặp họ? EIPR cho biết các nhà báo chưa được liên lạc với gia đình hoặc đội ngũ luật sư. Thông tin này cần được hiểu là báo cáo của tổ chức hỗ trợ pháp lý, không phải suy đoán về những gì đang xảy ra bên trong nơi giam giữ.
Cáo buộc và phản hồi cần được đọc riêng
Bộ Nội vụ nói cơ quan an ninh phát hiện Matsaddash phát tin sai lệch và bóp méo sự thật khi theo dõi kế hoạch của Muslim Brotherhood. Bộ cho rằng nền tảng thuộc bộ máy truyền thông của tổ chức này, được điều hành và tài trợ từ ngoài nước, đồng thời liên hệ vụ việc với nhà hoạt động Abdelrahman Mansour.
Đây là các cáo buộc của chính quyền. Trong những nguồn tin công bố ngày 1/10, chúng chưa được trình bày như một phán quyết của tòa án xác định sáu nhà báo có tội.
Matsaddash bác bỏ các cáo buộc, nói nhân sự của mình không liên hệ với Muslim Brotherhood và đội ngũ làm việc tại Ai Cập. Nền tảng cũng phủ nhận nhận tài trợ nước ngoài, cho biết hợp đồng và tiền lương được các ngân hàng trong nước kiểm tra. Để phản biện, Matsaddash viện dẫn những bài đã đăng bác bỏ thông tin mà các cơ quan truyền thông liên hệ với Muslim Brotherhood phát tán, kể cả nội dung chống Tổng thống Abdel Fattah el-Sisi. Những lập luận ấy là phản hồi của bên bị cáo buộc; giá trị của chúng cần được xem xét cùng tài liệu và bằng chứng, thay vì được mặc nhiên coi là kết luận cuối cùng.
Sự minh bạch bắt đầu từ nơi giam giữ
Theo EIPR, nhân viên an ninh mặc thường phục đã khám xét một số nhà riêng, thu thiết bị điện tử của nhà báo và những người cùng sống trong nhà, đồng thời không xuất trình lệnh bắt hoặc khám xét cho gia đình. Tổ chức đề nghị cơ quan công tố điều tra khẩn cấp địa điểm giam giữ và hoàn cảnh các vụ bắt người. Khi thiết bị của người thân cũng bị thu giữ, tác động của một cuộc điều tra có thể lan khỏi phạm vi công việc, chạm tới sinh hoạt và dữ liệu riêng tư của cả gia đình.
Trong hoàn cảnh ấy, yêu cầu minh bạch không có nghĩa phủ nhận mọi nhiệm vụ điều tra an ninh. Nó có nghĩa làm rõ căn cứ, tình trạng của người bị giữ và khả năng tiếp cận trợ giúp pháp lý, để các cáo buộc có thể được kiểm tra. CPJ cùng các tổ chức đối tác đã kêu gọi trả tự do cho sáu nhà báo. Đối với công chúng, một quy trình có thể được giám sát đáng tin hơn những nhãn gọi nặng nề nhưng thiếu thông tin cụ thể. Sự im lặng về số phận người bị bắt cũng có thể tạo thêm khoảng trống cho chính tin đồn mà các bên nói muốn ngăn chặn.
Kiểm chứng phải áp dụng cả với người có quyền lực
Matsaddash được thành lập năm 2018, bắt đầu với công việc kiểm chứng và phát triển hoạt động báo chí điều tra. Tên nền tảng mang ý nghĩa nhắc người đọc đừng vội tin. Công việc ấy không khiến một cơ quan báo chí tự động miễn nhiễm với sai sót hoặc trách nhiệm giải trình. Trái lại, sự đáng tin cần được xây dựng bằng nguồn có thể đối chiếu, phương pháp rõ ràng và sửa sai khi cần thiết. Tuy nhiên, cùng một tiêu chuẩn về bằng chứng cũng phải được dùng để đánh giá cáo buộc nhắm vào những người làm công việc kiểm chứng.
Vấn đề vì thế vượt khỏi việc lựa chọn tin chính quyền hay tin nền tảng. Độc giả cần có khả năng nhìn thấy một thông tin bị cho là sai ở đâu, tài liệu nào chứng minh điều đó và bên bị cáo buộc trả lời ra sao. Bảo vệ an ninh và bảo vệ môi trường thông tin đáng tin cậy đều đòi hỏi sự chính xác. Một xã hội sẽ khó phân biệt sự thật với tin đồn nếu người kiểm chứng bị loại khỏi cuộc đối thoại mà căn cứ vẫn chưa được làm rõ. Điều cần theo dõi tiếp là diễn biến tố tụng, việc tiếp cận luật sư và bằng chứng được công bố, không phải những suy đoán về động cơ.

















