Hơi thở nhẹ nhõm giữa vòng xoáy mưu sinh và những đổi thay đời thường
Đối với những người tham gia chương trình thu nhập cơ bản được tài trợ bởi quỹ phi lợi nhuận của Google và các tổ chức dịch vụ xã hội tại bang California, khoản tiền mặt định kỳ hàng tháng đã tạo nên những bước ngoặt tâm lý và sinh hoạt rõ nét. Thay vì phải trải qua những thủ tục xét duyệt khắt khe hay bị ràng buộc mục đích chi tiêu như các chương trình trợ cấp truyền thống, người nhận được toàn quyền quyết định dòng tiền của mình.
Từ việc mua những hộp sữa giàu đạm sau các đợt lọc máu chạy thận, sắm chiếc xe đẩy cho con thơ, thanh toán hóa đơn tiền điện bị cắt, cho đến việc lần đầu tiên sau nửa năm có tiền để đến tiệm giặt ủi đồ đạc, khoản tiền mặt vô điều kiện đã xua tan cảm giác cùng quẫn thường trực.
Nhiều người đã tận dụng khoảng đệm tài chính này để đăng ký học thêm tại các trường cao đẳng cộng đồng, tìm kiếm công việc tốt hơn trong ngành giáo dục hoặc khách sạn, qua đó thắp lại hy vọng làm chủ cuộc đời.
"Được nhận tiền mà không kèm theo bất kỳ điều kiện nào giống như việc bạn được trao thêm một cơ hội quý giá để làm lại cuộc đời từ đống tro tàn." - Mikole Weeks, Người tham gia chương trình thu nhập cơ bản tại California
Các chương trình thử nghiệm cấp khoản tiền mặt định kỳ từ 1.000 USD đến 1.330 USD mỗi tháng cho người có hoàn cảnh khó khăn.
Người thụ hưởng cải thiện rõ rệt về chế độ dinh dưỡng, khả năng chi trả hóa đơn sinh hoạt thiết yếu và giảm bớt căng thẳng tinh thần.
Nhiều trường hợp đã tận dụng thời gian nhận trợ cấp để học nghề, nâng cao trình độ và tìm kiếm việc làm có thu nhập ổn định hơn.
Cú sốc khi dòng tiền khép lại và những rào cản mang tính cấu trúc
Tuy nhiên, bức tranh thực tế sau một năm thử nghiệm không hoàn toàn màu hồng như những mô hình tính toán lý thuyết. Khi chương trình 12 tháng đi đến hồi kết – thời điểm mà các nhà nghiên cứu gọi là 'vách đá tài chính' – nhiều gia đình nhanh chóng rơi lại vào tình trạng hụt hẫng khi chi phí sinh hoạt tại các đô thị đắt đỏ không ngừng leo thang, trong khi gánh nặng bệnh tật và trách nhiệm hỗ trợ người thân vẫn đè nặng.
Nghiên cứu từ tổ chức OpenResearch chỉ ra rằng phần lớn số tiền hỗ trợ thường được người tham gia dùng để cưu mang thêm bạn bè và người thân nghèo khó, khiến nguồn tích lũy cá nhân bị thu hẹp đáng kể. Các chuyên gia an sinh xã hội nhận định rằng việc kỳ vọng một cá nhân có thể giải quyết triệt để mọi tổn thương quá khứ và bất ổn kinh tế mang tính hệ thống chỉ trong vòng một năm là điều phi thực tế, đòi hỏi phải có những cải cách đồng bộ hơn về y tế, nhà ở và chi phí chăm sóc trẻ em.
"Thật khó để đòi hỏi ai đó có thể sắp xếp lại toàn bộ cuộc đời mình chỉ trong 12 tháng ngắn ngủi, khi mà phần lớn những trở ngại họ gặp phải đều bắt nguồn từ các vấn đề mang tính cấu trúc và chi phí cuộc sống xung quanh thì không hề rẻ đi." - Jennifer Loving, Giám đốc điều hành tổ chức phi lợi nhuận Destination: Home
Thời điểm chấm dứt chương trình sau 12 tháng tạo ra 'vách đá tài chính' đầy thử thách đối với người tham gia.
Số liệu cho thấy tỷ lệ người nhận dùng tiền để hỗ trợ người thân tăng tới 26%, làm giảm khả năng tích lũy tài chính dài hạn.
Các chuyên gia nhấn mạnh tiền mặt trực tiếp không thể thay thế hoàn toàn mạng lưới an sinh xã hội về y tế và nhà ở giá rẻ.
