Một dự án Mỹ cần dòng tiền từ Trung Quốc
Trong kế hoạch được những người am hiểu trao đổi với Reuters, Solidigm — đơn vị thuộc SK Hynix có trụ sở ở California — nghiên cứu xây hai nhà máy NAND tại Marcy thuộc quận Oneida, bang New York. Khoản đầu tư dự tính vượt 45 tỷ USD; con số khoảng 100 tỷ USD được nhắc đến như khả năng dài hạn, không phải ngân sách đã cam kết. Bộ nhớ NAND lưu giữ dữ liệu khi thiết bị ngừng cấp điện, phục vụ ổ lưu trữ và các trung tâm dữ liệu.
Điểm gây chú ý là nguồn lực tài chính cho dự án Mỹ được liên hệ với nhà máy hiện có ở Đại Liên. SK Hynix cho rằng trang bị máy móc để sử dụng không gian phòng sạch đã xây trước đó và sản xuất NAND tiên tiến hơn sẽ duy trì sức cạnh tranh, tạo doanh thu hỗ trợ bước mở rộng tại Mỹ. Chính sự ràng buộc xuyên biên giới này biến một đề án phát triển công nghiệp địa phương thành cuộc đàm phán thương mại và an ninh quốc gia.
Giấy phép chưa được cấp, nhưng cũng chưa bị từ chối
Theo các nguồn tin Reuters, đại diện Solidigm đã làm việc gần mười lần với Bộ Thương mại Mỹ kể từ cuối tháng 8. Trong các cuộc trao đổi có Bộ trưởng Howard Lutnick, Thứ trưởng Jeffrey Kessler và đồng lãnh đạo Solidigm Richard Chin. Lập trường khó khăn nhất liên quan đến xuất khẩu thiết bị Mỹ có thể giúp nâng cấp công nghệ hoặc tăng công suất các nhà máy đặt tại Trung Quốc.
Chính quyền chưa bác bỏ chính thức đơn xin phép đưa thiết bị vào khu phòng sạch còn trống ở Đại Liên. Hai bên cũng đang thương lượng giấy phép riêng cho năm 2027 nhằm duy trì hoạt động của cơ sở này. SK Hynix lập luận rằng lắp đặt thiết bị vào diện tích phòng sạch xây từ năm 2023 không tương đương mở rộng công suất; đây là quan điểm của doanh nghiệp, chưa phải sự chấp thuận của cơ quan quản lý.
Bài toán an ninh đặt cạnh tham vọng tái công nghiệp hóa
Từ năm 2025, Cục Công nghiệp và An ninh Mỹ đã thay đổi cơ chế ưu đãi cho một số nhà máy bán dẫn nước ngoài tại Trung Quốc. Việc cung ứng thiết bị phải đi qua giấy phép thay vì được hưởng quyền tiếp cận rộng trước đó.
Cơ quan này tuyên bố có thể cho phép duy trì sản xuất hiện hữu nhưng không có ý định cấp phép để nâng cấp công nghệ hoặc mở rộng công suất tại Trung Quốc.
Một quyết định ngoại lệ có thể mang lại việc làm và năng lực sản xuất cho New York, nhưng cũng tạo câu hỏi về tính nhất quán của hàng rào kiểm soát xuất khẩu. Ngược lại, giữ nguyên giới hạn có thể khiến một nguồn vốn lớn do doanh nghiệp Hàn Quốc đề xuất bị trì hoãn. Vấn đề không phải lựa chọn đơn giản giữa hai quốc gia: một chuỗi cung ứng chip toàn cầu đang bị yêu cầu phục vụ đồng thời mục tiêu kinh tế và an ninh vốn đôi khi mâu thuẫn.
New York chờ tín hiệu, doanh nghiệp giữ cửa mở
Reuters cho biết đại diện doanh nghiệp còn tiếp xúc với Bộ Tài chính Mỹ về những giới hạn đầu tư ra nước ngoài. Theo nguồn tin, cơ quan này muốn chờ cách xử lý của Bộ Thương mại. Anthony Picente, lãnh đạo quận Oneida, hy vọng sớm có câu trả lời khi thời hạn một ưu đãi thuế đầu tư liên bang đang đến gần. Tuy nhiên, kỳ vọng của địa phương không đồng nghĩa dự án đã được phê duyệt.
Solidigm khẳng định đang đánh giá nhiều lựa chọn đặt nhà máy NAND trên thế giới và chưa quyết định phương án cụ thể nào. SK Hynix trước đó cũng tạm dừng xem xét khả năng đưa Solidigm lên sàn để huy động vốn, viện dẫn điều kiện thị trường. Do vậy, mức đầu tư, tiến độ xây dựng và số phận giấy phép xuất khẩu đều phải được nhìn nhận là những biến số còn mở.
Tác động vượt khỏi một thương vụ nhà máy
Tranh chấp cấp phép đặt ra bài học cho những quốc gia muốn tham gia sâu hơn vào ngành bán dẫn: vốn đầu tư không tự di chuyển chỉ vì có đất, ưu đãi thuế hay nhu cầu thị trường. Máy móc thiết yếu, bằng sáng chế, cơ chế kiểm soát và doanh thu từ các cơ sở ở nhiều nước quyết định mức độ khả thi của dự án.
Với Washington, câu hỏi khó là làm sao thu hút chuỗi sản xuất về Mỹ mà không làm suy yếu các quy tắc được thiết kế nhằm bảo vệ lợi thế công nghệ. Với SK Hynix, thách thức là xây dựng kế hoạch tài chính đủ bền vững dưới nhiều kịch bản giấy phép. Còn với người dân New York, điều quan trọng nhất không phải con số đầu tư được nhắc đến, mà là khi nào lời hứa ấy biến thành nhà máy thực sự.
