Tình hình dịch Ebola Bundibungyo ở DRC

Đại dịch Ebola chủng Bundibungyo hiện đang gây ra tình trạng nghiêm trọng tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) với hơn 3.360 người nhiễm và 1.487 ca tử vong. Đây là đợt bùng phát đáng lo ngại khi chưa từng có vaccine nào được phê duyệt nhằm đối phó với chủng Bundibungyo, khác với chủng Zaire từng có vaccine hiệu quả được sử dụng rộng rãi trong các đợt bùng phát trước.

Liên Hợp Quốc đã cảnh báo dịch bệnh đang vượt quá khả năng kiểm soát, có nguy cơ trở thành đợt bùng phát Ebola tồi tệ nhất trong lịch sử DRC. Điều này khiến việc phát triển vaccine phù hợp trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Các dự án vaccine Bundibungyo được đẩy nhanh

Đáp lại, một ứng viên vaccine được đánh giá là "hứa hẹn nhất" - do Hilleman Laboratories phát triển với sự đầu tư lên đến 8,5 triệu USD từ Coalition of Epidemic Preparedness Innovations (Cepi) - đang trong giai đoạn phát triển nhanh chóng. Vaccine này là phiên bản điều chỉnh của vaccine Ervebo, vốn được Merck (MSD tại châu Âu) phát triển và đã được phê duyệt cho chủng Ebola Zaire.

Ứng viên này ứng dụng công nghệ rVSV, dùng virus VSV đã được biến đổi để kích thích hệ miễn dịch nhận diện và phản ứng trước loại Ebola Bundibungyo. Dr Raman Rao, Giám đốc Điều hành của Hilleman Laboratories, cho biết họ áp dụng quy trình sản xuất và công thức ổn định giống như vaccine Ebola Zaire, chỉ thay đổi nguyên liệu đầu vào thành virus Bundibungyo.

Đặc biệt, Hilleman đã từng thực hiện nghiên cứu trên phiên bản Ervebo thế hệ hai, có thể bảo quản ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C, thay vì yêu cầu nhiệt độ cực thấp –70 độ C như trước đây, giúp giảm bớt thách thức trong khâu vận chuyển và bảo quản vaccine tại vùng dịch.

Tiến độ và thử nghiệm

Hilleman đang phối hợp cùng IAVI để phát triển "hạt giống virus chủ" (master virus seed), cụ thể là vector rVSV cho Bundibungyo. Dự kiến vaccine hoàn chỉnh sẽ sẵn sàng cho thử nghiệm lâm sàng trong vòng 6,5 tháng tới.

Advertisement300 × 250

Dr Rao chia sẻ rằng việc phát triển vaccine diễn ra nhanh hơn mong đợi nhờ những kinh nghiệm rút ra từ đại dịch Covid-19, cho phép rút ngắn quy trình thường kéo dài một năm. Hilleman cũng có khả năng cung cấp đến 10.000 liều vaccine cho thử nghiệm ban đầu tại cơ sở ACES ở Singapore, được mô tả như một phòng thí nghiệm mô-đun với an ninh sinh học cao.

Những nỗ lực song song

Cùng lúc đó, Đại học Oxford cũng triển khai thử nghiệm vaccine dựa trên nền tảng ChAdOx1 - công nghệ đã được áp dụng cho vaccine Covid-19 Oxford/AstraZeneca. Người đầu tiên đã được tiêm vaccine thử nghiệm tại Oxford gần đây.

Cepi đang tài trợ ba dự án vaccine Bundibungyo, trong đó có Hilleman/Merck, dự án của Đại học Oxford được cấp khoảng 8,6 triệu USD và một ứng viên khác do Moderna phát triển với cam kết đầu tư lên tới 50 triệu USD.

Ông Amadou Sall, Giám đốc điều hành phụ trách Phát triển Quy trình và Sản xuất của Cepi, cho biết mục tiêu là đưa ít nhất hai ứng viên vaccine đến giai đoạn được cấp phép sử dụng khẩn cấp, đồng thời xây dựng nguồn ứng phó lâu dài cho các dịch Ebola Bundibungyo trong tương lai.

Khó khăn và ý nghĩa của vaccine Bundibungyo

Đợt bùng phát ở vùng đông DRC phức tạp bởi nhiều nhân tố bao gồm tin giả, sự nghi ngờ của cộng đồng, xung đột vũ trang và nguồn lực hạn chế. Những khó khăn này khiến việc kiểm soát dịch trở nên eo hẹp hơn, làm tăng sự cấp thiết cần có vaccine hiệu quả để hỗ trợ y tế dập dịch.

Vaccine Bundibungyo rVSV được đánh giá có tiềm năng vì dựa trên công nghệ đã được kiểm chứng với vaccine Ebola Zaire của Merck, giúp giảm thiểu rủi ro về an toàn và hồ sơ pháp lý. Việc huy động tài chính nhanh chóng ngay từ ba tuần sau khi phát hiện đợt bùng phát giúp đẩy nhanh tiến trình nghiên cứu, tạo hy vọng sớm có công cụ phòng ngừa hiệu quả.

Theo The Daily Telegraph