Một ngày, hai tổng thống
Cuộc chuyển giao quyền lực diễn ra với tốc độ chóng mặt. Diễn biến chính của khủng hoảng trong những ngày qua gồm:
- Đầu tuần, ngân hàng trung ương can thiệp vào Ueno, đóng băng quyền truy cập tài khoản của khách hàng và khởi động thủ tục khẩn cấp nhằm ngăn ngân hàng này giải thể.
- Ngày 5/11, ông Peña đệ đơn từ chức; chỉ ít phút sau, Hạ viện bỏ phiếu 78-0 luận tội ông, đồng thời gác lại đề nghị luận tội Phó Tổng thống Alliana với tỷ lệ 48-30.
- Ngày 6/11, Thượng viện 45 ghế nhất trí phế truất ông Peña thay vì chấp nhận đơn từ chức.
- Khoảng một giờ sau, ông Alliana tuyên thệ nhậm chức, trong khi nhà chức trách đưa ông Peña vào diện quản thúc tại gia.
Ông Alliana, chính khách bảo thủ 52 tuổi, sẽ hoàn tất nhiệm kỳ đến tháng 8/2028. Các công tố viên phát biểu bên ngoài dinh thự của ông Peña ở Asunción cho biết tội danh vẫn đang được xác định, có thể bao gồm lợi dụng ảnh hưởng. Cựu tổng thống được yêu cầu có mặt tại văn phòng công tố vào sáng thứ Bảy.
Ngân hàng của những người chưa từng có tài khoản
Ra đời năm 2021, Ueno tăng trưởng thần tốc nhờ mở tài khoản cho cả những người trước đó chưa từng tiếp cận dịch vụ ngân hàng, trở thành một trong những ngân hàng lớn nhất Paraguay chỉ sau vài năm. Theo AP, ngân hàng này đã nhận hơn 800 triệu USD tiền công quỹ, và khi bị can thiệp, khoảng ba triệu khách hàng không thể truy cập tài khoản.
Song những nghi vấn về hoạt động cho vay và mối quan hệ của Ueno với giới tinh hoa chính trị, tài chính đã tích tụ từ lâu. Ông Peña là cổ đông của công ty mẹ của Ueno cho đến năm ngoái, khi ông thoái vốn dưới sức ép. Ông Carvallo điều hành Ueno đến năm 2023 trước khi được bổ nhiệm làm thống đốc ngân hàng trung ương, cơ quan chịu trách nhiệm giám sát chính ngân hàng ấy.
Cáo buộc nặng nề và những lời phủ nhận
Các cáo buộc dẫn tới việc phế truất cho rằng ông Peña có xung đột lợi ích, thao túng hoạt động giám sát, chuyển hướng quỹ hưu trí và tham gia một cuộc che giấu có tổ chức liên quan đến ngân hàng trung ương. Ông Peña bác bỏ mọi sai phạm. Ngân hàng trung ương cũng phủ nhận xung đột lợi ích, khẳng định ông Carvallo đã tự rút khỏi mọi quyết định liên quan đến Ueno.
Thượng viện bác yêu cầu gia hạn 72 giờ để chuẩn bị bào chữa của luật sư ông Peña và quyết hoàn tất tiến trình luận tội. Theo một số phân tích, nếu từ chức êm thấm, ông Peña có thể giữ được ghế thượng nghị sĩ trọn đời cùng quyền miễn trừ đi kèm. Bên cạnh lệnh bắt ông Carvallo, tám cựu lãnh đạo Ueno đã bị tạm giữ, còn Bộ trưởng Nội vụ, Chánh văn phòng và hai cố vấn của ông Peña lần lượt từ chức.
Ông ấy không có nền tảng chính trị để dựa vào và bị bỏ mặc chơ vơ.
Tiếng hô “Trả tiền cho chúng tôi”
Khủng hoảng chính trị đã tràn xuống đường phố. Người biểu tình đổ về trung tâm Asunción đòi truy cứu trách nhiệm và đẩy nhanh việc bồi hoàn cho người gửi tiền, trong đó có những người hưu trí nhận trợ cấp nhà nước qua Ueno. Trước khi rời ghế, ông Peña đã phê chuẩn đạo luật đẩy nhanh việc chi trả, và một số chủ tài khoản bắt đầu nhận lại tiền từ ngày 5/11.
Các cuộc biểu tình sẽ gia tăng nếu sự ra đi của Peña dường như giúp ông thoát tội.
Cuộc khủng hoảng cũng khiến giới đầu tư khu vực chú ý, đặc biệt tại Brazil, đối tác kinh tế lớn nhất của Paraguay. Một nguồn tin chính phủ Brazil cho biết ưu tiên trước mắt là tránh bất ổn xã hội ở nước láng giềng. Các cơ quan quản lý Paraguay đã tìm cách trấn an thị trường bằng cam kết bảo đảm phần lớn tiền gửi và khoanh vùng rủi ro cho toàn hệ thống tài chính.
