Rời áp lực công sở để tìm quyền tự chủ
Wu Songyun, 35 tuổi, từng làm thương mại quốc tế tại Thành Đô và thường xuyên mất ngủ vì giờ làm dài cùng áp lực từ cấp trên. Năm 2024, cô nghỉ việc để lập TideFlow, ứng dụng theo dõi giấc ngủ, cung cấp bài tập thiền và gợi ý cải thiện giấc ngủ. Đó là một quyết định mang màu sắc tự cứu mình: thay vì tiếp tục chịu đựng môi trường làm việc khiến cô kiệt sức, Wu muốn tạo ra sản phẩm giải quyết chính trải nghiệm mà cô từng gặp.
Tuy nhiên, con đường tự chủ không hề bằng phẳng. TideFlow mới có khoảng 1.000 người dùng và chỉ khoảng 35 khách hàng trả phí, trong khi công ty vẫn lỗ theo tháng. Câu chuyện cho thấy sự khác biệt giữa khả năng khởi tạo sản phẩm nhờ AI và khả năng biến sản phẩm thành một doanh nghiệp bền vững. AI có thể giảm chi phí khởi đầu, nhưng không tự tạo ra niềm tin của khách hàng, nhu cầu thị trường hay mô hình doanh thu.
AI có thể giúp một người bắt đầu nhanh hơn, nhưng không thể thay thế giá trị thật mà thị trường cần.
AI biến một người thành một nhóm nhỏ
Các nhà sáng lập một người đang dùng AI cho những công việc trước đây thường cần cả nhóm: thiết kế ứng dụng, lập trình, biên tập video, viết nội dung tiếp thị, hỗ trợ khách hàng và xử lý tác vụ hành chính. Haoyu Liu, 29 tuổi, trở về Trung Quốc để phát triển sản phẩm riêng sau thời gian làm kỹ sư phần mềm tại New York. Sau khi thử một ứng dụng chiêm tinh chưa kiếm tiền, anh chuyển sang xây dựng trò chơi AI Hunger Agents.
Tại Honghub ở Hàng Châu, Arvin Chen phát triển thiết bị micro để người dùng giao tiếp trực tiếp với các tác nhân AI. Anh cho biết dùng AI từ chỉnh sửa video, lập trình back-end đến sắp xếp gặp gỡ. Theo khảo sát của Honghub, khoảng ba phần tư nhà sáng lập cá nhân không có nền tảng kỹ thuật. Điều này mở rộng cánh cửa gia nhập lĩnh vực công nghệ, nhưng cũng làm thị trường nhanh chóng đầy các sản phẩm tương tự.
Vườn ươm và chính quyền nhìn thấy cơ hội việc làm
Honghub, do nhà đầu tư Johnny Zou thành lập tại Hàng Châu, là nơi quy tụ hơn 50 công ty một người; một số nhận được tới 50.000 USD vốn khởi đầu. Hàng Châu hấp dẫn nhờ là trung tâm thương mại điện tử và AI, gần Alibaba và DeepSeek.
Tại quận Shangcheng, chính quyền đặt mục tiêu thu hút 1.000 người làm việc độc lập trong năm, dành hơn 200.000 foot vuông văn phòng và lập quỹ gần 150 triệu USD cho các dự án liên quan, theo thông tin được công bố trong bài tham khảo.
Sự hỗ trợ này phản ánh tính toán lớn hơn của Bắc Kinh và các địa phương: thúc đẩy ứng dụng AI, nuôi dưỡng đổi mới và tạo lối đi cho người trẻ gặp khó khăn tìm việc. Dữ liệu mới nhất cho thấy tỷ lệ thất nghiệp đô thị của nhóm 16 đến 24 tuổi, không gồm sinh viên, đạt 18,9% trong tháng 8, tăng từ 17,9% tháng 7. Với người 25 đến 29 tuổi, tỷ lệ là 7,5%. Vì vậy, khởi nghiệp cá nhân được kỳ vọng tạo thêm hoạt động kinh tế, dù không thể được xem là lời giải duy nhất cho bài toán việc làm.
Tự do có thật, nhưng thị trường không khoan nhượng
Sức hấp dẫn lớn nhất của công ty một người là quyền kiểm soát thời gian và hướng đi. Liu nói anh thích sự tự do, có thể nghỉ khi cần. Đối với những người chán nản với văn hóa làm việc khắc nghiệt hoặc từng bị sa thải ở công ty công nghệ lớn, đó là một giá trị đáng kể. Nhưng tự do đi kèm với rủi ro tập trung: cùng một người phải gánh sản phẩm, tiền mặt, bán hàng, chăm sóc khách hàng và sự cô đơn khi ra quyết định.
Khảo sát của Honghub với 1.500 doanh nghiệp cho thấy hơn một nửa công ty một người có doanh thu dưới 1.000 USD mỗi tháng. Nhà đầu tư Bob Chen nhận xét nhiều doanh nghiệp tạo ra sản phẩm đã có người làm và thiếu kế hoạch dài hạn. Trong nền kinh tế cạnh tranh gay gắt, nơi xe điện, pin và ứng dụng thương mại điện tử đều chịu áp lực giá, một ứng dụng AI nhỏ khó sống sót chỉ nhờ tốc độ ra mắt. Lợi thế thật phải đến từ hiểu đúng một nhóm khách hàng, vận hành tiết kiệm và kiên trì điều chỉnh sản phẩm.
Bối cảnh của cuộc đua công nghệ và việc làm tại Trung Quốc
Làn sóng này xuất hiện khi Trung Quốc vừa muốn củng cố năng lực AI trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu, vừa phải xử lý áp lực việc làm của lực lượng lao động trẻ. Tỷ lệ thất nghiệp chung ở đô thị tháng 8 là 5,3%, nhưng khoảng cách lớn so với nhóm 16 đến 24 tuổi cho thấy khó khăn tập trung ở giai đoạn gia nhập thị trường lao động. Các mô hình AI mã nguồn mở chi phí thấp và chuỗi cung ứng sản xuất dày đặc tạo lợi thế cho người khởi nghiệp ở Trung Quốc. Dẫu vậy, ưu thế công cụ không tự động chữa được tình trạng cầu yếu, khó gọi vốn và cạnh tranh nội địa khốc liệt. Công ty một người có thể là phòng thí nghiệm cho cách làm mới, không nên bị lãng mạn hóa thành con đường chắc chắn dẫn tới thịnh vượng.

















