Liên minh rộng lớn kéo nhau ra tòa
Đơn kiện được nộp hôm thứ Sáu lên Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực 1 quy tụ một liên minh đáng chú ý. Bên cạnh California và New York còn có Arizona, Colorado, Connecticut, Massachusetts, Michigan, New Jersey và Washington, cùng Đặc khu Columbia và các thành phố New York, Chicago, Denver.
Tổng Chưởng lý California Rob Bonta cho rằng tiêu chuẩn mới vi phạm quy định liên bang buộc quy tắc tiết kiệm nhiên liệu phải được đặt ở mức cao nhất khả thi. Trong hồ sơ, các bang cáo buộc Cục Quản lý An toàn Giao thông Đường cao tốc Quốc gia (NHTSA) đưa ra phân tích sai lệch khi làm như thể hàng triệu xe điện không hề tồn tại.
Một liên minh riêng gồm các tổ chức môi trường và bảo vệ người tiêu dùng cũng đã nộp đơn kiện, cho thấy cuộc chiến quanh quy định này sẽ diễn ra trên nhiều mặt trận cùng lúc.
Quy định mới thay đổi những gì
Được hoàn tất hôm thứ Hai, quy định là một trong những bước đảo ngược rõ ràng nhất nỗ lực hướng tới xe sạch hơn của ông Biden. Các tổ chức môi trường cho rằng xe sản xuất năm 2031 theo tiêu chuẩn mới thậm chí có thể kém hiệu quả hơn đội xe hiện nay.
- Mục tiêu toàn đội xe cho năm 2031 giảm xuống 34,9 dặm/gallon (14,7 km/lít), từ mức 50,4 dặm/gallon (21,4 km/lít) theo quy định trước.
- Cơ chế mua bán tín chỉ giữa các hãng xe sẽ chấm dứt vào năm 2028, xóa bỏ một nguồn thu đáng kể của các nhà sản xuất xe điện như Tesla và Rivian.
- Theo ước tính của chính Bộ Giao thông Vận tải, lượng xăng tiêu thụ tại Mỹ đến năm 2050 sẽ tăng 4,6%, tức khoảng 121 tỷ gallon, so với tiêu chuẩn thời ông Biden.
Quy định này nằm trong một chiến lược rộng hơn. Năm qua, chính quyền Trump đã hành động trên nhiều mặt để giúp xe chạy xăng dễ bán hơn, trong đó có việc bãi bỏ khoản tín dụng thuế liên bang 7.500 USD cho xe điện mới.
Hai lập luận về việc ai phải trả giá
Cốt lõi của tranh chấp là một câu hỏi đơn giản: ai gánh chi phí? Chính phủ lập luận rằng nới lỏng quy định sẽ hạ giá mua ban đầu của xe mới, giảm chi phí tuân thủ trung bình của nhà sản xuất 1.289 USD mỗi xe và thúc đẩy doanh số.
Các hãng ô tô sản xuất những chiếc xe phù hợp với nhu cầu của các gia đình với mức giá thấp hơn.
Bộ trưởng Giao thông Vận tải Sean Duffy bảo vệ quy định bằng những lời lẽ ấy, xem đây là vấn đề về quyền lựa chọn và khả năng chi trả của các hộ gia đình Mỹ.
Các bang nhìn bảng cân đối theo cách khác. Chính Bộ Giao thông Vận tải ước tính chi phí nhiên liệu sẽ tăng hơn 1.600 USD trong suốt vòng đời mỗi xe, và bên khởi kiện cho rằng quy định đã che lấp gần 220 tỷ USD mà người lái xe lẽ ra giữ được theo tiêu chuẩn cũ – khoản tiền nay sẽ chảy vào túi ngành dầu mỏ.
Quy định ra đời giữa cú sốc nhiên liệu
Thời điểm khiến cuộc tranh luận thêm gay gắt. Kể từ khi cuộc chiến của Mỹ và Israel với Iran nổ ra cuối tháng 2, người lái xe Mỹ phải trả giá xăng dầu cao hơn hẳn, và chi phí sinh hoạt đã trở thành vấn đề chính trị trung tâm trước bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Giới chỉ trích cho rằng nới lỏng tiêu chuẩn hiệu suất vào lúc này sẽ khiến người tiêu dùng dễ tổn thương hơn trước những cú sốc dầu mỏ trong tương lai. Phe ủng hộ đáp lại rằng xe mới rẻ hơn giúp các gia đình ngay lúc này, và chính người mua, chứ không phải cơ quan quản lý, mới là người quyết định mình lái xe gì.
Chặng đường còn dài
Các cuộc chiến pháp lý về tiêu chuẩn nhiên liệu thường kéo dài nhiều năm, và kết quả có thể phụ thuộc vào cách thẩm phán diễn giải cụm từ “mức cao nhất khả thi” – nền móng của tiêu chuẩn nhiên liệu Mỹ suốt nửa thế kỷ qua.
Dù tòa án phán quyết ra sao, vụ kiện cho thấy câu hỏi người Mỹ lái xe gì đã gắn chặt với chính sách khí hậu, an ninh năng lượng và chính trị đảng phái đến mức nào. Rốt cuộc, mỗi dặm trên một gallon được ghi vào luật là một lựa chọn về việc đất nước sẵn sàng trả bao nhiêu hôm nay để tiết kiệm cho ngày mai.

















