Kết luận chính thức và ranh giới của điều tra
Ngày 4/11, AP đưa tin cơ quan quản lý bầu cử Israel khẳng định không phát hiện gian lận trong cuộc bỏ phiếu tuần trước. Trước đó, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Trung ương Noam Sohlberg và quyền tổng giám đốc Dean Livne nhiều lần nhấn mạnh cuộc bầu cử được tiến hành hợp pháp, việc kiểm phiếu phản ánh ý nguyện cử tri và không có cơ sở cho cáo buộc gian lận trên diện rộng.
Tuy vậy, việc bác bỏ gian lận có hệ thống không đồng nghĩa mọi nghi vấn riêng lẻ đều đã được khép lại. Cơ quan an ninh Shin Bet vẫn điều tra một số thông tin về khả năng can thiệp nước ngoài hoặc mua phiếu. Các quan chức cho biết phạm vi điều tra hẹp, chưa đưa ra chứng cứ đủ để đảo ngược toàn bộ kết quả; những nghi vấn phải được kiểm tra theo thủ tục pháp lý thay vì trở thành lời kết tội đối với cả cộng đồng.
Sự khác biệt giữa “có cáo buộc” và “đã chứng minh được vi phạm” đặc biệt quan trọng khi mạng xã hội có thể biến một sự việc chưa rõ bản chất thành câu chuyện về một cuộc bầu cử bị đánh cắp. Tính minh bạch của quá trình xác minh là cần thiết, song việc công bố thiếu thận trọng cũng có thể làm suy giảm niềm tin trước khi bằng chứng được kiểm chứng.
Những con số phơi bày bế tắc chính trị
Theo phân bổ ghế do Ủy ban Bầu cử công bố ngày 30/10, Likud giành 27 ghế; đảng Yashar của Gadi Eisenkot có 21 ghế; Joint List và Ra’am đạt lần lượt 11 và 8 ghế. Nhóm các đảng đứng về phía Netanyahu có tổng cộng 53 ghế, chưa đạt 61 ghế cần thiết để kiểm soát Knesset gồm 120 thành viên.
Các đảng đối lập không thuộc hai danh sách Arab cũng chưa đủ sức tự lập chính phủ, với 48 ghế. Vì thế, 19 ghế của Joint List và Ra’am trở thành một nhân tố có thể ảnh hưởng đến thương lượng liên minh, dù các bất đồng về chính sách, bản sắc và an ninh khiến việc phối hợp không dễ dàng. Không có kết quả nào tự động trao quyền điều hành cho phe đối lập.
Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt khoảng 77,9%, tương đương hơn 5,7 triệu lá phiếu được ghi nhận, theo số liệu bầu cử được công bố. Mức tham gia cao làm nổi bật trách nhiệm của các bên: tranh chấp về cách lập chính phủ là điều bình thường trong chế độ nghị viện, nhưng không nên bị đánh đồng với việc phủ nhận tính hợp pháp của toàn bộ cuộc bỏ phiếu.
Cáo buộc nhắm vào lá phiếu Arab
Sau cuộc bầu cử, Netanyahu và một số đồng minh trong Likud cho rằng các đảng do người Arab lãnh đạo được hưởng lợi từ hoạt động bất hợp pháp. Những tuyên bố này chưa được chứng minh bằng bằng chứng công khai. Trong khi đó, Ra’am bác bỏ liên quan đến cáo buộc mua phiếu, còn Joint List chỉ trích lời lẽ mà đảng cho rằng gây kỳ thị cử tri Arab.
Một số thông tin điều tra nhắc đến nghi vấn nguồn tài trợ nước ngoài và hành vi tác động đến cử tri. Nhà chức trách nhấn mạnh các hồ sơ cụ thể không thể quy chụp trách nhiệm cho toàn bộ nhóm cử tri hoặc đảng phái. Đáng chú ý, một số nghi phạm trong vụ nghi mua phiếu đã được trả tự do, cho thấy khoảng cách giữa nghi vấn ban đầu và chứng cứ có giá trị tại tòa.
Trong nền dân chủ đa sắc tộc, quyền tham gia của công dân không phụ thuộc vào việc lá phiếu của họ có thuận lợi cho lãnh đạo đương nhiệm hay không. Bất đồng về chương trình của các đảng Arab có thể tiếp tục gay gắt, nhưng sự đại diện được tạo ra bởi những lá phiếu hợp lệ là một phần của cấu trúc nghị viện.
Thử thách sắp tới: kết quả và sự hợp tác
Bảng phân bổ ghế dự kiến được chuyển tới Tổng thống Isaac Herzog ngày 4/11, trước thời điểm Knesset khóa mới dự kiến tuyên thệ vào ngày 10/11. Bước tiếp theo là tham vấn các đảng và tìm một lãnh đạo có khả năng tập hợp đa số hoặc một thỏa thuận đủ bền để điều hành đất nước. Những tiến trình này có thể kéo dài ngay cả khi kết quả kiểm phiếu đã rõ ràng.
Ông Netanyahu và các đối thủ đều đối mặt lựa chọn khó: tiếp tục đối đầu để củng cố cử tri trung thành hay thỏa hiệp về các lĩnh vực ít gây chia rẽ. Bên cạnh an ninh và đối ngoại, những vấn đề kinh tế, đời sống và dịch vụ công vẫn cần một chính phủ có khả năng đưa ra quyết định. Các cuộc điều tra hợp pháp phải được duy trì độc lập với thương lượng ghế trong nội các.
Tuyên bố của giới chức bầu cử không xóa bỏ mâu thuẫn chính trị, nhưng đặt ra một điểm xuất phát chung: kết quả chỉ có thể bị thay đổi trên cơ sở chứng cứ và thủ tục được luật pháp cho phép. Khi các đảng chấp nhận nguyên tắc ấy, bất đồng có thể chuyển từ nghi kỵ về lá phiếu sang tranh luận về cách quản trị.
