Quy mô rà soát chưa từng có
Theo Reuters, khoảng 130 triệu tên đã bị loại khỏi danh sách cử tri trong đợt rà soát này. Ở một quốc gia có dân số đông và mức độ di cư nội địa lớn, hồ sơ có thể sai lệch vì người đã mất, thay đổi chỗ ở, đăng ký trùng hoặc lỗi nhập liệu. Điều chỉnh dữ liệu là nhiệm vụ cần thiết, nhưng việc xác định ai thực sự không đủ điều kiện đòi hỏi bằng chứng và thủ tục minh bạch.
Ủy ban Bầu cử Ấn Độ cho biết quy trình có bước xác minh, công bố danh sách dự thảo và tiếp nhận yêu cầu bổ sung, phản đối hoặc sửa sai. Những cơ chế ấy chỉ có ý nghĩa nếu người dân thực sự biết mình bị xóa tên, có thể tiếp cận giấy tờ và hoàn tất khiếu nại trước thời hạn bầu cử.
Một ranh giới pháp lý cần được giữ rõ: tên trong sổ cử tri và tư cách công dân không phải một khái niệm. Sai sót hành chính không thể tự động trở thành bằng chứng một người thuộc quốc gia khác. Hệ quả có thể nghiêm trọng nếu thủ tục bầu cử bị đánh đồng với hoạt động kiểm soát nhập cư.
Vì sao tác động lên người Hồi giáo gây tranh cãi
Chủ tịch USCIRF Asif Mahmood cáo buộc người Hồi giáo bị xóa tên, bị gọi là người nước ngoài và bị trục xuất. USCIRF là cơ quan tư vấn lưỡng đảng của Mỹ, theo dõi tự do tôn giáo và đề xuất chính sách; kiến nghị của cơ quan này không mang tính bắt buộc.
Ủy viên Gene Mills đề nghị Washington đưa Ấn Độ vào danh sách quốc gia cần đặc biệt quan ngại, nhưng chính quyền Mỹ chưa chấp nhận kiến nghị ấy.
Reuters dẫn dữ liệu cho thấy tỷ lệ người Hồi giáo bị loại khỏi danh sách tại một số khu vực cao hơn tương ứng với tỷ trọng dân số, đồng thời ghi nhận lời kể của những gia đình có người thân bị thẩm vấn, giam giữ hoặc trục xuất. Các trường hợp này cần được xác minh độc lập, nhưng chưa thể từ đó suy ra mọi cơ quan địa phương đều hành động với cùng một động cơ.
New Delhi phản bác độ tin cậy của USCIRF. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Randhir Jaiswal cho rằng cơ quan này thiên lệch và có mục đích chính trị; chính phủ khẳng định chính sách phục vụ mọi cộng đồng. Muốn đánh giá các quan điểm đối lập, cần số liệu chi tiết về xóa tên, hồ sơ xác minh và kết quả kháng nghị có thể kiểm tra được.
Khi giấy tờ chi phối đời sống gia đình
Đằng sau các con số là những gia đình phải sống trong bất định. Reuters kể về Sahida Fakir, người nói rằng bà bị đưa sang Bangladesh sau khi tên biến mất khỏi danh sách ở West Bengal. Hình ảnh bà liên lạc với chồng qua cuộc gọi video cho thấy hệ quả riêng tư của một tranh chấp pháp lý; lời kể này cần được cơ quan có thẩm quyền điều tra và làm rõ.
Xác định quốc tịch và quyết định trục xuất là những vấn đề khác với nhiệm vụ lập danh sách cử tri. Sự tách biệt ấy cần được bảo đảm trong thực tế. Người xin khôi phục tên không thể mặc nhiên bị coi là người nước ngoài, và mọi quyết định đưa người qua biên giới phải tuân thủ quy trình pháp lý riêng cùng quyền được khiếu kiện.
Các nhóm đối lập và sinh viên đã biểu tình, cho rằng quy trình gây bất lợi cho những người ít có khả năng ủng hộ đảng Bharatiya Janata Party cầm quyền. Nhà chức trách phủ nhận ý định phân biệt đối xử. Niềm tin công chúng cuối cùng phụ thuộc vào khả năng sửa sai công bằng, an toàn và kịp thời cho cử tri đủ điều kiện thuộc mọi cộng đồng.
Tranh luận ngoại giao và câu hỏi trách nhiệm
Phát biểu của USCIRF có sức nặng chính trị nhưng không trực tiếp tạo ra biện pháp trừng phạt. Đó cũng không phải quyết định chính sách của Nhà Trắng. Reuters cho biết Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trước đó coi vấn đề là chuyện chính trị nội bộ của Ấn Độ, cho thấy khoảng cách giữa cơ quan tư vấn và hành động ngoại giao của chính phủ.
Ấn Độ cho rằng những chỉ trích quốc tế thiếu cân bằng; trong khi đó, các tổ chức dân quyền cũng lên tiếng về tình trạng bài Hồi giáo tại chính nước Mỹ. Những so sánh ấy không quyết định đúng sai của từng hồ sơ tại Ấn Độ, nhưng nhắc lại nhu cầu áp dụng chuẩn mực nhất quán về chứng cứ, tự do tôn giáo và thủ tục công bằng.
Vấn đề thiết thực nhất là bao nhiêu người bị xóa tên thực sự không đủ điều kiện, bao nhiêu người chịu sai sót và họ được khôi phục quyền bầu cử nhanh tới đâu. Công khai phương pháp, cho phép giám sát độc lập và tổ chức khiếu nại dễ tiếp cận sẽ đem lại câu trả lời thuyết phục hơn những tuyên bố đối đầu.
















