Lời bác bỏ “tư cách thành viên nửa vời”
Trả lời câu hỏi liệu bảo đảm kiểu Article 5 cho Ukraine có thể chấp nhận được với Russia hay không, ông Ryabkov nói với hãng tin Interfax rằng ngay cả khái niệm về một công thức gần như thành viên NATO, hay việc tìm kiếm một giải pháp sáng tạo trong lĩnh vực này, đều là lựa chọn mà Moscow không thể chấp nhận. Theo ông, Russia bàn về bảo đảm an ninh trước hết là để bảo đảm an ninh cho chính đất nước mình.
Article 5 là điều khoản cốt lõi của NATO, coi một cuộc tấn công nhằm vào một thành viên là tấn công vào tất cả và buộc các thành viên khác phải hỗ trợ. Với Moscow, việc mở rộng bất kỳ hình thức bảo vệ nào tương tự cho Ukraine chẳng khác nào đưa liên minh quân sự phương Tây tiến sát biên giới. Ông Ryabkov đặt điều kiện tiên quyết rõ ràng:
…tính chất không thể đảo ngược của yêu cầu rằng quốc gia này không được gia nhập NATO.
Từ Berlin, câu hỏi NATO được mở lại
Ngày 19/11, Thủ tướng Germany Friedrich Merz chủ trì hội nghị “Coalition of the Willing” tại Berlin với chủ đề đoàn kết vì hòa bình ở Ukraine và an ninh châu Âu. Sau hội nghị, ông Macron cho rằng vấn đề tư cách thành viên NATO của Ukraine cần được xem xét lại.
Cũng tại sự kiện này, ông Kushner cho biết ông và ông Witkoff đã khiến phía Russia thoải mái hơn với khái niệm rằng mọi bảo đảm an ninh cho Ukraine sẽ dựa trên Article 5.
Trước đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tiết lộ các nhà đàm phán US lần đầu tiên nêu khả năng Ukraine gia nhập NATO để đổi lấy việc rút khỏi vùng Donbas. Phản ứng của ông Ryabkov cho thấy khoảng cách giữa những gì Washington tin là đã đạt được và lập trường công khai của Moscow vẫn còn rất lớn.
Lập trường của Kyiv và những nút thắt
Ukraine từ lâu khẳng định một nền hòa bình công bằng phải đi kèm bảo đảm an ninh đáng tin cậy và không buộc nước này nhượng thêm lãnh thổ. Các cuộc đàm phán hiện vẫn xoay quanh bốn nút thắt chính:
- Tư cách thành viên NATO của Ukraine, điều Moscow coi là lằn ranh đỏ.
- Hình thức và sức ràng buộc của các bảo đảm an ninh kiểu Article 5.
- Yêu cầu của Russia rằng Ukraine phải nhượng toàn bộ vùng Donbas, điều Kyiv kiên quyết bác bỏ.
- Vai trò của châu Âu trên bàn đàm phán, khi Moscow phản đối việc mở rộng thể thức.
Ông Zelensky từng bày tỏ sẵn sàng tạm gác mục tiêu gia nhập NATO nếu Ukraine nhận được bảo đảm an ninh tương tự các thành viên liên minh, đồng thời nhấn mạnh rằng đó đã là một sự nhượng bộ từ phía Kyiv.
Những bảo đảm an ninh này là cơ hội để ngăn chặn một làn sóng xâm lược mới của Russia.
Châu Âu trước cửa Moscow
Ông Ryabkov xác nhận một chuyến thăm Moscow tiềm năng của đại diện Britain, Germany và France đang được chuẩn bị. Một ngày trước đó, Tổng thống Vladimir Putin cho biết Russia đã đề nghị các đặc phái viên châu Âu đến Russia để làm rõ lập trường của họ về đàm phán hòa bình trước khi thể thức các cuộc đàm phán tiếp theo được quyết định.
Ông Kushner trước đó nói Washington đang tập trung tạo điều kiện cho tiếp xúc trực tiếp giữa Russia và các đối tác châu Âu, đồng thời khẳng định NATO vẫn là trụ cột của an ninh châu Âu. Tuy vậy, trợ lý Kremlin Yuri Ushakov từng phản đối việc mở rộng thể thức đàm phán. Giữa những tín hiệu trái chiều ấy, các cuộc gặp sắp tới sẽ là phép thử xem ngoại giao có thể thu hẹp khoảng cách đến đâu.















