Khoảng cách gần 37 tỷ USD giữa hai bên
Tại phiên điều trần ngày 1/10 ở thủ phủ Santa Fe, các luật sư của bang New Mexico đề nghị thẩm phán Francis Mathew áp mức phạt từ 35 đến 40 tỷ USD đối với Meta. Theo luật bảo vệ người tiêu dùng của bang, mỗi vi phạm có thể bị phạt tối đa 5.000 USD. Nhân với hơn 43 triệu vi phạm mà bồi thẩm đoàn xác định, con số trên lý thuyết vượt quá 215 tỷ USD.
Luật sư Randi McGinn, đại diện cho bang, thừa nhận việc áp mức tối đa sẽ vượt quá giới hạn mà nguyên tắc tố tụng công bằng trong Hiến pháp Hoa Kỳ cho phép. Vì vậy, bang chỉ đề xuất khoảng 20% tổng mức phạt có thể, đủ lớn để tác động tới giá cổ phiếu nhưng vẫn tôn trọng quyền hiến định của bị đơn. Theo bà, chỉ có một thứ khiến một tập đoàn quy mô như Meta thực sự lắng nghe.
“Tòa án này nên nói chuyện với Meta bằng ngôn ngữ duy nhất mà nó hiểu: tiền và giá trị cổ phiếu.” — Randi McGinn
Những con số làm nên bản án
Phiên tòa kéo dài hai tuần, bắt đầu từ ngày 8/9 và khép lại bằng phán quyết ngày 25/9. Những gì bồi thẩm đoàn ghi nhận có thể tóm lược qua vài con số:
- 29 tuyên bố của Meta và ban lãnh đạo về quyền riêng tư, ngôn luận thù hận và thông tin sai lệch đã được đưa ra xem xét.
- 26 tuyên bố bị kết luận là gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.
- Hơn 43 triệu lần vi phạm, tính theo số người dùng Facebook và cư dân New Mexico đã tiếp nhận từng tuyên bố.
- Hành vi sai phạm được xác định đã chạm tới toàn bộ hơn 2,1 triệu dân của bang.
Bang cáo buộc Meta biết rõ các bên thứ ba có quyền truy cập rộng rãi vào dữ liệu cá nhân, áp dụng ngoại lệ chính sách cho một số người dùng nhất định và dung túng nội dung độc hại khi điều đó có lợi cho doanh thu. Bộ Tư pháp New Mexico gọi phán quyết là một chiến thắng quan trọng của người tiêu dùng, buộc một trong những công ty công nghệ lớn nhất thế giới phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình.
Lập luận phản bác của Meta
Phía Meta cho rằng con số bang đề xuất không tương xứng với những hành vi thực sự được đưa ra xét xử. Trong hồ sơ gửi tòa, công ty đề nghị giới hạn mức phạt ở 3,45 tỷ USD, nhấn mạnh rằng Meta không bán dữ liệu người dùng và bang chưa chứng minh được có người tiêu dùng nào thực sự bị lừa. Luật sư Matt Nicholson phản ứng gay gắt tại phiên điều trần.
“Đây là một mức phạt khổng lồ, rõ ràng sẽ vi phạm nhiều điều khoản của Hiến pháp.” — Matt Nicholson
Tại phiên tòa, các luật sư của Meta lập luận rằng những tuyên bố bị đem ra phân tích chỉ là các trích đoạn được chọn lọc có chủ đích, và công ty đã nhiều lần công khai thừa nhận cách xử lý quyền riêng tư cũng như thông tin sai lệch của mình chưa hoàn hảo. Sau phán quyết, người phát ngôn của Meta cho biết công ty không đồng ý và sẽ tiếp tục tự bảo vệ trước những nỗ lực bóp méo hồ sơ hoạt động của mình.
Khi ra tòa, các bên đã đặt cược
Thẩm phán Mathew, người có toàn quyền quyết định mức phạt, để lại một nhận xét đáng chú ý khi nghe hai bên tranh luận. Ông nhắc rằng Meta đã chọn đưa vụ việc ra xét xử thay vì dàn xếp, và lựa chọn ấy luôn đi kèm rủi ro.
“Khi các bên ra tòa, họ đã đặt cược. Họ phải chấp nhận hậu quả từ quyết định ra tòa của mình, phải không?” — Francis Mathew
Câu hỏi tu từ ấy không định trước con số cuối cùng, nhưng cho thấy tòa án sẽ không dễ dàng chấp nhận lập luận rằng mọi mức phạt lớn đều là bất công. Giới quan sát pháp lý lưu ý rằng dù con số nào được tuyên, Meta nhiều khả năng sẽ kháng cáo, và hành trình pháp lý có thể còn kéo dài nhiều năm.
Bài học vượt ra ngoài biên giới một tiểu bang
Đây là thất bại lớn thứ hai của Meta trước New Mexico chỉ trong năm 2026. Hồi tháng 3, một bồi thẩm đoàn khác tại Santa Fe kết luận công ty đã đánh lừa người dùng về sự an toàn của trẻ vị thành niên và buộc Meta nộp 375 triệu USD. Giai đoạn hai của vụ kiện bổ sung thêm 567 triệu USD cho quỹ sức khỏe tâm thần thanh thiếu niên, nâng tổng số lên 942 triệu USD.
Vụ việc cũng gửi đi tín hiệu tới các chính phủ trên thế giới: luật bảo vệ người tiêu dùng, một công cụ tưởng chừng khiêm tốn, có thể trở thành vũ khí mạnh mẽ để buộc các nền tảng số giữ lời hứa. Khi dữ liệu cá nhân trở thành tài sản quý giá nhất của thời đại, mỗi tuyên bố về quyền riêng tư không còn là lời quảng cáo, mà là một cam kết có giá trị pháp lý.

















