Một biểu tượng từng đủ lớn cho mùa hè trượt tuyết
Sông băng Triglav nằm dưới Mount Triglav, đỉnh cao nhất Slovenia, ở rìa đông nam của dãy Alps. Trong nhiều thế hệ, vùng băng này không chỉ là một đối tượng địa lý mà còn gắn với bản sắc Alpine của Slovenia. Những bức ảnh cũ từng cho thấy một khối băng rõ rệt, đủ lớn để người dân và du khách trượt tuyết vào mùa hè.
Từ năm 1946, Anton Melik Geographical Institute thuộc ZRC SAZU đã theo dõi sông băng một cách thường xuyên. Khi chương trình đo đạc bắt đầu, diện tích của nó khoảng 14,4 ha. Đến những năm gần đây, phần băng còn lại đã giảm xuống dưới một phần nhỏ của một hecta và mất các đặc điểm cơ bản như khe nứt và chuyển động băng.
Mùa đông ít tuyết khiến phần băng cuối cùng bị phơi trần
Miha Pavšek, nhà nghiên cứu đã theo dõi Triglav khoảng ba thập niên, cho biết mọi dấu hiệu đều cho thấy những phần băng cuối cùng có thể biến mất trong vài ngày. Mùa đông vừa qua mang lượng tuyết thấp hơn trung bình, trong khi tuyết tan sớm bất thường, khiến lớp băng cũ bị lộ ra trước sức nóng mùa hè trong thời gian dài hơn.
“Mọi dấu hiệu đều cho thấy những tàn dư băng cuối cùng sẽ thực sự biến mất trong những ngày sắp tới.” Miha Pavšek
Triglav không phải là trường hợp riêng lẻ
Copernicus và World Meteorological Organization cho biết châu Âu là lục địa ấm lên nhanh nhất, với tốc độ hơn gấp đôi mức trung bình toàn cầu kể từ thập niên 1980. Báo cáo khí hậu châu Âu năm 2025 ghi nhận các vùng sông băng trên toàn châu Âu đều mất khối lượng ròng trong năm đó, nối dài xu hướng suy giảm kéo dài nhiều thập niên.
Trong bối cảnh ấy, Triglav mang ý nghĩa đặc biệt vì nó cho thấy một sông băng có thể đi từ trạng thái co rút sang gần như biến mất hoàn toàn chỉ trong vài thế hệ người. Khi băng không còn đủ độ dày để chảy, khái niệm “sông băng” dần chỉ còn đúng về mặt lịch sử.
Từ băng trên núi đến nước dưới đồng bằng
Hệ quả của việc mất sông băng không chỉ nằm ở cảnh quan. Pavšek cảnh báo sự suy giảm băng ở các nước Alps lân cận, đặc biệt tại Austria, về lâu dài có thể làm giảm dòng chảy vào các lưu vực Drava và Mura, những nguồn nước quan trọng đối với một số vùng nông nghiệp Slovenia.
Phần đóng góp của sông băng vào tổng dòng chảy thay đổi theo mùa và theo từng lưu vực, vì vậy không thể quy toàn bộ rủi ro thiếu nước cho băng tan. Tuy nhiên, sông băng có vai trò như một kho dự trữ theo mùa: chúng giữ nước dưới dạng băng rồi giải phóng dần khi thời tiết ấm. Khi kho dự trữ này nhỏ đi, hệ thống sông ngòi trở nên phụ thuộc nhiều hơn vào mưa, tuyết mùa đông và các đợt hạn.
Mất mát vật chất cũng là mất mát văn hóa
Triglav xuất hiện trên quốc huy Slovenia và giữ vị trí đặc biệt trong trí tưởng tượng quốc gia. Vì thế, việc phần băng dưới chân núi biến mất mang cảm giác lớn hơn một con số khí hậu: một dấu mốc từng quen thuộc trong ký ức tập thể đang rời khỏi cảnh quan.
Đối với các nhà khoa học, việc quan sát sông băng hơn 80 năm tạo nên một trong những chuỗi theo dõi môi trường lâu đời nhất của Slovenia. Nếu phần băng cuối cùng biến mất, chương trình ấy sẽ không kết thúc về mặt khoa học; nó sẽ chuyển từ đo một sông băng sống sang ghi lại hậu quả của một sông băng đã mất.

















