Bước ngoặt bất ngờ trong những giỏ hàng tháng 10
Ngày 20/11, ONS công bố khối lượng bán lẻ tháng 10 của Anh tăng 0,7% so với tháng 9, vượt mọi dự báo trong cuộc khảo sát của Reuters vốn dự kiến mức tăng bằng không. So với một năm trước, lượng hàng bán ra tăng 2,3%, cao hơn đáng kể mức 0,4% của tháng 9. Các số liệu này đo lường lượng hàng hóa mua sắm sau khi loại trừ biến động giá, vì vậy khác với tổng doanh thu danh nghĩa.
Nhóm cửa hàng thực phẩm chuyển từ mức giảm 0,3% trong tháng 9 sang tăng 0,8% trong tháng 10. Siêu thị ghi nhận khách mua thêm đồ hộp và sữa tiệt trùng có thể bảo quản lâu; cùng lúc, nhiệt độ giảm khiến người mua tìm đến trang phục mùa lạnh sau một tháng 9 tương đối ấm. Hai lực đẩy này cùng xuất hiện, làm bức tranh bán lẻ sáng lên nhưng không nhất thiết báo hiệu một chu kỳ tiêu dùng mới.
Khi lời khuyên ứng phó khẩn cấp trở thành sức cầu
Chiến dịch “Be Ready”, công bố ngày 22/10, khuyến khích mỗi gia đình có lượng nước đóng chai và thực phẩm không dễ hỏng đủ dùng trong ba ngày, đồng thời chuẩn bị phương án liên lạc và hỗ trợ khi dịch vụ thiết yếu bị gián đoạn. Chính phủ nói mục tiêu là giúp cộng đồng vững vàng hơn trước thời tiết khắc nghiệt, mất điện, sự cố mạng và các rủi ro khác; đây không phải lời cảnh báo rằng một thảm họa cụ thể sắp xảy ra.
Nhà kinh tế trưởng ONS Grant Fitzner cho biết các siêu thị phản ánh doanh số thực phẩm để lâu, như đồ hộp và sữa UHT, được hỗ trợ bởi chiến dịch. Nhận định dựa vào thông tin từ nhà bán lẻ, chứ không phải phép đo tách biệt chính xác số tiền mỗi hộ chi thêm vì thông điệp của chính phủ. Điều đó quan trọng: sự trùng hợp về thời gian cho thấy ảnh hưởng đáng kể, nhưng không thể quy toàn bộ mức tăng 0,7% cho việc tích trữ.
Ở góc độ xã hội, lời khuyên dự trữ ba ngày cũng đặt ra câu hỏi về khả năng chi trả. Người có thu nhập thấp, sống trong nhà chật hoặc phụ thuộc hỗ trợ thực phẩm khó mua thêm một lần nhiều hàng hóa. Chính phủ thừa nhận không phải ai cũng có thể chuẩn bị đủ ngay và khuyến nghị tích lũy từng chút một.
Những tín hiệu trái chiều trước mùa mua sắm cuối năm
Niềm tin tiêu dùng tại Anh giảm mạnh trong tháng 10 khi giá nhiên liệu, hóa đơn sinh hoạt và chi phí đi vay gây sức ép; số liệu tháng 11 mới cho thấy phục hồi nhẹ. Lạm phát tiêu dùng tháng 10 lên 3,6%, mức cao nhất một năm theo Reuters, trong lúc Ngân hàng Trung ương Anh dự báo áp lực giá còn tăng và đã nâng lãi suất đầu tháng 11. Vì vậy, tăng trưởng bán lẻ một tháng chưa xóa được khó khăn của các hộ gia đình.
Các doanh nghiệp cũng mô tả thị trường không đồng đều. Marks & Spencer ghi nhận giao dịch tương đối vững, còn Primark và Next được hưởng lợi từ nhu cầu quần áo khi trời lạnh. Ngược lại, JD Sports cho biết diễn biến kinh doanh tại Anh chậm lại trong quý gần nhất. Những khác biệt ấy cho thấy sức mua đang phân hóa theo mặt hàng, mức giá và điều kiện của từng nhóm khách.
Rajeev Shaunak, phụ trách lĩnh vực tiêu dùng tại MHA, cho rằng đà hồi phục ngoài dự kiến có thể chỉ là một hiện tượng nhất thời, che khuất thách thức của giai đoạn mua sắm lễ hội. Độc giả vì thế cần nhìn cả doanh số những tháng tới, lạm phát và tiền lương thực tế thay vì rút kết luận từ một bản tin kinh tế khả quan.
Một con số tốt, hai cách đọc
Với các nhà bán lẻ, lượng hàng bán tăng đem lại nguồn thu và cơ hội xoay vòng tồn kho trước Giáng sinh. Với nhà hoạch định chính sách, số liệu lại có hai ý nghĩa: cộng đồng đã phản ứng trước hướng dẫn chuẩn bị khẩn cấp, nhưng một phần chi tiêu có thể được kéo từ các tháng sau về tháng 10. Mua đồ hộp hôm nay không có nghĩa gia đình sẽ tiếp tục mua lượng tương tự trong tháng tới.
Thêm nữa, thành công của chính sách ứng phó khẩn cấp không nên đo chỉ bằng hóa đơn siêu thị. Những tiêu chí quan trọng hơn là mọi nhóm dân cư có được tiếp cận thông tin dễ hiểu, dự trữ phù hợp ngân sách và hỗ trợ khi mất nước, điện hay liên lạc hay không. Khả năng chống chịu thực sự nằm ở sự chuẩn bị công bằng, không ở một đợt mua sắm vội vàng.

















