Căng thẳng leo thang trong mối quan hệ Mỹ - Iran và ảnh hưởng đến Saudi Arabia
Xung đột giữa Mỹ và Iran đang có xu hướng gia tăng, tuy nhiên Washington không có kế hoạch phát động một cuộc chiến tranh toàn diện mà chỉ nhằm mục đích trừng phạt và gây áp lực buộc Tehran phải tuân thủ yêu cầu. Trái lại, Iran không có ý định bị khống chế mà còn thể hiện sự quyết tâm trả đũa trực tiếp. Trong bối cảnh này, nhóm vũ trang Houthi tại Yemen, đồng minh lớn của Iran, đã chính thức tham gia vào xung đột khi thực hiện các cuộc tấn công nhằm vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia tại eo biển Bab-al-Mandib, phá hủy cả tàu và hàng hóa trên đó nhưng không gây thương vong về người. Sự kiện này đánh dấu sự mở rộng phạm vi xung đột, đồng thời tác động mạnh mẽ tới thị trường dầu mỏ thế giới khi giá dầu có lúc chạm ngưỡng 100 USD mỗi thùng.
Tác động địa chính trị từ các cuộc tấn công và chiến lược của Saudi Arabia
Việc phong tỏa các tuyến vận tải quan trọng như eo biển Hormuz do Iran và nay là Bab-al-Mandib do nhóm Houthi chiếm giữ đã gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là ngành năng lượng. Đáp lại những vụ tấn công này, nhóm Houthi cho biết họ hành động do Saudi Arabia không tuân thủ quy tắc mà họ đặt ra và nhằm trả thù cho cuộc xung đột kéo dài 12 năm giữa hai bên.
Hiện tại, Saudi Arabia lựa chọn hạn chế các hoạt động quân sự ở Yemen, khi nhận thấy các cuộc chiến kéo dài khiến quốc gia suy yếu, đồng thời làm phức tạp thêm tình hình bằng cách tạo điều kiện thuận lợi cho Israel. Mặc dù vậy, Riyadh chưa thể đưa ra một chính sách ngoại giao hoàn chỉnh để đối phó với Iran và đồng minh Houthi.
Cán cân quyền lực khu vực và bài toán chiến lược của Saudi Arabia
Trung tâm của xung đột Mỹ - Iran là cuộc cạnh tranh về quyền lực và ảnh hưởng trong khu vực Trung Đông. Mỹ muốn duy trì vị thế thống trị, trong khi Iran tìm cách tận dụng cơ hội để thay đổi cục diện hiện tại.
Saudi Arabia, với vị thế là một trong những quốc gia lớn về năng lượng và là trung tâm văn hóa cũng như lãnh đạo trong thế giới Ả Rập, đang trở thành tâm điểm trong cuộc chiến giành ảnh hưởng.
Saudi Arabia không muốn Iran trở nên mạnh hơn nhưng cũng không muốn sự sụp đổ của Iran bởi điều này sẽ làm tăng sức mạnh của Israel và ảnh hưởng Mỹ, gây khó khăn cho Riyadh. Thêm vào đó, các hành động mang tính gây hấn của Israel ở Gaza cũng khiến Saudi Arabia lo ngại về những hệ quả khu vực. Trong khi trước đây, Saudi Arabia là đồng minh chính trong khu vực với Mỹ, hiện nay Riyadh có xu hướng giảm bớt sự trung thành tuyệt đối và thể hiện sự độc lập trong chính sách ngoại giao.
Ảnh hưởng của các quốc gia trong khu vực đối với chiến lược Saudi Arabia
Bên cạnh thách thức từ Mỹ và Iran, Saudi Arabia còn phải đối mặt với sự xuất hiện của các cường quốc mới trong khu vực như Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Thổ Nhĩ Kỳ. UAE ngày càng trở thành đối thủ cạnh tranh hoặc thậm chí thách thức địa vị lãnh đạo của Saudi Arabia, trong khi Riyadh xem Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar là các quốc gia thân Iran, đặc biệt khi Syria theo hướng hợp tác với Ankara.
Quan hệ Mỹ - Saudi Arabia và chương trình hạt nhân hòa bình
Trong bối cảnh cạnh tranh phức tạp, Mỹ đã cam kết hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự, bao gồm cả khả năng làm giàu uranium trên lãnh thổ Saudi trong thỏa thuận có thời hạn 30 năm. Đây được coi là bước đi nhằm giữ Riyadh nằm trong quỹ đạo ảnh hưởng của Washington, giữa lúc Saudi Arabia theo đuổi chính sách đa phương và muốn nâng cao vị thế độc lập hơn.
Saudi Arabia trong cục diện địa chính trị đầy biến động
Saudi Arabia thể hiện mong muốn trở thành quốc gia lãnh đạo và định hướng các quốc gia khác, thay vì đi theo sự dẫn dắt của bên thứ ba. Tuy nhiên, Riyadh còn thiếu sự quyết đoán và tự do chiến lược để xây dựng một cục diện địa chính trị hoàn toàn độc lập. Quốc gia này luôn cân nhắc kỹ lưỡng mỗi bước đi, tận dụng các thay đổi đang diễn ra trên thế giới để duy trì và phát huy vị thế trong khu vực mà không quá nóng vội.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Xung đột Mỹ - Iran ngày càng leo thang, kéo theo sự mở rộng phạm vi chống đối từ nhóm Houthi tại Yemen nhằm vào Saudi Arabia.
- Việc phong tỏa eo biển Bab-al-Mandib và Hormuz ảnh hưởng tiêu cực đến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và đẩy giá dầu lên cao.
- Saudi Arabia đang cân nhắc hạn chế hoạt động quân sự tại Yemen để tránh làm suy yếu quốc gia và tạo lợi thế cho Israel.
- Sự xuất hiện của UAE và Thổ Nhĩ Kỳ tạo ra các thách thức mới cho vị thế địa chính trị của Saudi Arabia trong khu vực Trung Đông.
- Mỹ hỗ trợ Saudi Arabia phát triển chương trình năng lượng hạt nhân dân sự nhằm củng cố ảnh hưởng trong bối cảnh Riyadh theo đuổi chính sách đa vecto.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.








