Từ sự quan tâm đến mối quan hệ bất cân xứng
Trong bài phỏng vấn của The Guardian ngày 20/11, Liz, nay 56 tuổi, kể rằng khi 15 tuổi bà thường đi dự tiệc với nhóm bạn lớn hơn và có quan hệ bí mật với một người đàn ông trưởng thành. Những người xung quanh, kể cả giáo viên, nhìn thấy dấu hiệu bất thường nhưng không can thiệp. Nhiều năm sau, điều khiến bà day dứt không chỉ là chuyện đã xảy ra, mà còn là sự im lặng của người lớn có thể đã giúp đỡ mình.
Olivia, nay 57 tuổi, nhớ từng thấy vui khi được người chủ nhà 32 tuổi chú ý lúc bà 16 tuổi. Về sau, người đàn ông kiểm soát sinh hoạt, đòi hỏi công việc trong nhà và dọa đuổi bà ra đường. Một thời gian dài trôi qua, bà mới nhận ra sự lệ thuộc về chỗ ở đã làm lựa chọn của mình trở nên mong manh.
Các câu chuyện không đồng nhất, nhưng cùng cho thấy một nguy cơ: người trẻ có thể gọi đó là tình yêu trong lúc đối phương nắm giữ tiền bạc, nhà ở, vị trí công việc hoặc khả năng công nhận xã hội.
Những hậu quả có thể kéo dài nhiều thập niên
Polly kể rằng khi mới 18 tuổi bà có quan hệ với một người quản lý 45 tuổi. Sau đó, khi bà tìm cách chấm dứt, ông ta đe dọa dùng ảnh riêng tư để gây tổn hại cho cuộc sống gia đình.
Với Stephen, một mối quan hệ lúc 15 tuổi với người hàng xóm 33 tuổi gắn với việc bỏ học và khủng hoảng tâm lý nặng nề.
Các nhân vật nhìn lại trải nghiệm bằng những cảm xúc khác nhau. Có người phản đối mạnh việc người lớn quan hệ với thiếu niên; có người không hối tiếc toàn bộ quá khứ và phân vân về giải pháp hình sự. Sự khác biệt ấy quan trọng: lắng nghe người từng trải không đồng nghĩa ép họ vào một cách diễn giải duy nhất.
Điểm chung đáng suy nghĩ là tổn thương không nhất thiết xuất hiện ngay. Sự kiểm soát, xấu hổ hoặc cảm giác bị phản bội có thể chỉ được gọi đúng tên sau nhiều năm, khi người trong cuộc đã có khoảng cách và công cụ để nhìn lại.
Luật mới sẽ thay đổi điều gì?
Theo luật hiện hành tại Anh, tuổi đồng thuận về nguyên tắc là 16; tuy vậy, các tội danh liên quan đến lạm dụng vị trí tin cậy vẫn bảo vệ người 16–17 tuổi trong những quan hệ nhất định. Chiến dịch Close the Consent Gap muốn bổ sung cơ chế “đồng thuận phân tầng”, hạn chế quan hệ tình dục giữa người ở tuổi này và người lớn hơn quá ba tuổi. Đây là đề xuất vận động, chưa phải quy định đã được thông qua.
Ngày 18/11, vấn đề được nêu trong cuộc thảo luận tại Thượng viện Anh. Claire Waxman, ủy viên phụ trách quyền lợi nạn nhân của England và Wales, đã kêu gọi thảo luận nghiêm túc về thay đổi lập pháp. Giới vận động lập luận rằng chênh lệch lớn về tuổi cần được xem như tín hiệu rủi ro, không chỉ chờ người trẻ chứng minh bị ép buộc.
Ngược lại, tiêu chí số năm chênh lệch có thể không phản ánh đầy đủ mức độ tự nguyện, sự trưởng thành và quyền lực trong từng mối quan hệ. Bất kỳ phương án cải cách nào cũng cần quy tắc minh bạch, bảo vệ các cặp gần tuổi và tránh đẩy gánh nặng sang chính người cần được bảo vệ.
Bảo vệ bằng giáo dục, trách nhiệm và hỗ trợ
Pháp luật là một lớp phòng vệ, không phải lớp duy nhất. Trường học, gia đình và nơi làm việc cần nhận diện dấu hiệu cô lập, ép buộc, kiểm soát tài chính, đe dọa phát tán hình ảnh hoặc lợi dụng vị trí quyền lực. Thay vì quy trách nhiệm cho người trẻ, người lớn nên tạo ra một nơi an toàn để họ có thể kể chuyện.
Các chuyên gia về bảo vệ trẻ em cũng nhấn mạnh việc mở rộng quy định đối với người ở vị trí tin cậy trong những năm gần đây. Tuy nhiên, quan hệ đáng lo ngại vẫn có thể hình thành bên ngoài lớp học hoặc các tổ chức chính thức, khiến kỹ năng nhận diện thao túng và hệ thống hỗ trợ độc lập càng cần thiết.
Cuộc tranh luận có lẽ chỉ thực sự hữu ích khi cùng lúc tôn trọng tiếng nói của thanh thiếu niên, bảo vệ quyền tự quyết phù hợp lứa tuổi và đặt trách nhiệm giải trình lên người lớn có nhiều quyền lực hơn.

















