Quyết định bất ngờ tại Stockholm
Sáng thứ Tư tại Stockholm, Bộ Ngoại giao Thụy Điển đưa ra thông báo ngắn nhưng đầy sức nặng. Theo Reuters, cơ quan này đã triệu Đại sứ Iran và thông báo một nhân viên ngoại giao tại Đại sứ quán Iran phải rời khỏi Thụy Điển.
Lý do được nêu là hoạt động không tương thích với Công ước Vienna về quan hệ ngoại giao, văn kiện nền tảng quy định đặc quyền và nghĩa vụ của phái đoàn ngoại giao trên toàn thế giới. Bộ Ngoại giao Thụy Điển không công bố danh tính quan chức cũng như chi tiết hoạt động.
Tuy nhiên, theo Times of Israel và Jerusalem Post, tuyên bố được đưa ra sau khi Thụy Điển cáo buộc Iran trong thời gian dài tiến hành các hoạt động đe dọa an ninh tại Thụy Điển, nhắm vào những người phản đối chính quyền Tehran cũng như các lợi ích Do Thái và Israel.
Vì sao Công ước Vienna được viện dẫn
Công ước Vienna năm 1961 là chuẩn mực vàng cho ngoại giao hiện đại. Công ước quy định rằng nhân viên ngoại giao phải tôn trọng luật pháp nước sở tại và không can thiệp vào công việc nội bộ, đổi lại họ được hưởng quyền miễn trừ và bảo hộ.
Khi một quốc gia tuyên bố hoạt động không tương thích, đó là cách nói ngoại giao lịch sự cho hành vi bị coi là gián điệp, đe dọa hoặc lạm dụng đặc quyền ngoại giao. Đây là cơ chế được quốc tế công nhận để bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia mà vẫn giữ khuôn khổ đối thoại.
Trong trường hợp Thụy Điển, việc viện dẫn Công ước Vienna cho thấy Stockholm muốn hành động trong khuôn khổ luật pháp quốc tế, thay vì leo thang bằng ngôn từ chính trị. Động thái này cũng gửi tín hiệu rằng Thụy Điển coi trọng an toàn của cộng đồng và tuân thủ nguyên tắc ngoại giao có trách nhiệm.
Những lý do khiến Thụy Điển phải hành động:
Bảo vệ an ninh quốc gia và an toàn của cộng đồng Do Thái và Israel tại Thụy Điển.
Ngăn chặn việc lạm dụng quy chế ngoại giao cho các hoạt động không phù hợp.
Duy trì uy tín của Công ước Vienna như nền tảng cho quan hệ quốc tế hòa bình.
Bóng đen đe dọa nhắm vào cộng đồng Do Thái và Israel
Cáo buộc Iran đe dọa các lợi ích Do Thái và Israel tại Thụy Điển không phải là mới. Hồi tháng 4, CNN đưa tin Iran bị cáo buộc sử dụng các băng nhóm tội phạm tại Thụy Điển để nhắm vào các mục tiêu liên quan đến Israel, một thông tin được Jerusalem Post dẫn lại ngày 16 tháng 9.
Chính phủ Thụy Điển trong các tuyên bố trước đó từng nhấn mạnh: Iran trong thời gian dài đã tiến hành các hoạt động đe dọa an ninh tại Thụy Điển. Lo ngại này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh cộng đồng Do Thái tại Scandinavia từng là mục tiêu của các vụ tấn công và đe dọa.
Việc trục xuất một nhân viên Đại sứ quán được xem là biện pháp răn đe vừa đủ, vừa gửi thông điệp rằng Stockholm sẽ không dung thứ cho hành vi đe dọa, vừa tránh cắt đứt hoàn toàn kênh ngoại giao với Tehran.
We know that Iran, over a long period of time, has conducted activities that threaten security in and against Sweden, targeting both individuals who oppose the Iranian regime and various Jewish and Israeli interests in our country
Câu nói này phản ánh sự lo lắng sâu sắc của Stockholm về an ninh nội địa và cam kết bảo vệ mọi cộng đồng sống trên lãnh thổ Thụy Điển.
Bối cảnh: Quan hệ Thụy Điển - Iran căng thẳng kéo dài
Quan hệ giữa Stockholm và Tehran đã xấu đi trong những năm gần đây. Năm 2022, Thụy Điển kết án tù chung thân cựu quan chức nhà tù Iran Hamid Noury vì vai trò trong vụ hành quyết hàng loạt năm 1988, khiến Iran phản ứng dữ dội. Năm 2023, một công dân Thụy Điển làm việc cho Cơ quan Hành động Đối ngoại châu Âu bị Iran bắt giữ hơn 500 ngày, trước khi được trả tự do trong một cuộc trao đổi tù nhân năm 2024. Những vụ việc này khiến lòng tin ngoại giao trở nên mong manh. Quyết định ngày 16 tháng 9 là dấu mốc mới, cho thấy Thụy Điển sẵn sàng dùng biện pháp ngoại giao cứng rắn để bảo vệ an ninh.

















