Tổng thống Karol Nawrocki và ảnh hưởng đến thuế nhiên liệu
Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã gây tranh cãi khi gửi dự luật về thuế thu nhập bất thường (windfall tax) đối với các công ty nhiên liệu đến Tòa án Hiến pháp không hoạt động, dẫn đến việc chặn luật này. Hành động này diễn ra trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông, với giá dầu Brent lên tới 100 USD một thùng, và giá xăng tại Ba Lan đạt mức 8 zł mỗi lít, khiến người tiêu dùng, đặc biệt là các tài xế, chịu áp lực tài chính lớn.
Việc đánh thuế windfall tax được kỳ vọng sẽ thu về khoảng 4 tỷ zł cho ngân sách, tạo nguồn lực để hỗ trợ ổn định giá nhiên liệu, tuy nhiên quyết định của Nawrocki đã khiến nguồn thu này không thể được triển khai, trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát giá xăng dầu.
Chương trình CPN và vai trò trong ổn định giá xăng trước đó
Trước đây, chính phủ Ba Lan từng triển khai chương trình Cena Paliwa Niżej (CPN) tức "Giá Nhiên liệu Thấp Hơn" nhằm giảm nhẹ tác động của đợt tăng giá dầu hồi đầu cuộc khủng hoảng căng thẳng Mỹ - Iran. Khi giá dầu Brent tăng từ 70 USD lên 115 USD mỗi thùng giữa tháng 2 và tháng 5, chính phủ đã giảm tạm thời thuế tiêu thụ đặc biệt và VAT từ 23% xuống 8%, giúp người dân không phải chịu mức giá quá cao.
Nhờ chương trình CPN, mức tăng giá nhiên liệu được kiểm soát hiệu quả, góp phần giữ lạm phát ở mức từ 1,8% đến 2,7%, tạo ra sự ổn định tương đối cho nền kinh tế trong giai đoạn bất ổn địa chính trị.
Hạn chế tài chính khiến CPN khó trở lại
Dù hiệu quả, chương trình CPN tiêu tốn ngân sách đến 4,7-4,8 tỷ zł - một con số lớn trong bối cảnh Ba Lan đang đối mặt với tình trạng thâm hụt ngân sách trên 6% GDP và tỷ lệ nợ công vượt qua giới hạn hiến định 60% GDP. Điều này khiến chính phủ phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi áp dụng lại chính sách giảm thuế trên xăng dầu.
Thêm vào đó, CPN bị chỉ trích vì hỗ trợ không phân biệt, giúp cả các nhóm không cần thiết và chỉ hỗ trợ hạn chế cho các doanh nghiệp vận tải và các ngành sản xuất khác do đặc thù thuế VAT không có tác dụng nhiều với các công ty có quyền khấu trừ thuế.
Quan trọng hơn là chương trình không thúc đẩy người dân tiết kiệm nhiên liệu trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng do chiến tranh, một yếu tố nguy hiểm khiến thị trường nhiên liệu trở nên dễ tổn thương hơn.
Chính trị và ngân sách trong cuộc tranh luận về giá nhiên liệu
Hiện tại, với giá xăng dầu tăng cao, áp lực từ phía người tiêu dùng và phe đối lập khiến chính phủ dưới quyền Thủ tướng Donald Tusk cân nhắc các biện pháp hỗ trợ mới. Tuy vậy, Ngân sách eo hẹp và quyết định của Tổng thống Nawrocki đã làm giảm nguồn lực tài chính có thể sử dụng cho các chương trình như CPN bản hai.
Do đó, mỗi khi phe đối lập lên án chính phủ về việc để giá nhiên liệu tăng cao ảnh hưởng đến người dân, chính phủ có thể ngầm dẫn lý do về sự cản trở từ Phủ Tổng thống, nơi mà quyết định không áp dụng thuế windfall tax đã hủy bỏ nguồn thu ước tính 4 tỷ zł, qua đó giảm hiệu quả các chính sách bình ổn giá khiến người dân chịu thiệt thòi.
Đây là một ví dụ điển hình về sự ảnh hưởng của các quyết định chính trị đối với tình hình kinh tế và đời sống xã hội tại Ba Lan trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động địa chính trị ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Tổng thống Karol Nawrocki đã chặn luật thuế windfall tax đối với các công ty nhiên liệu, làm mất nguồn thu khoảng 4 tỷ zł.
- Chương trình CPN từng giúp kiềm chế giá xăng dầu khi giá dầu Brent tăng vọt năm 2022 nhưng có chi phí rất lớn cho ngân sách.
- Ngân sách Ba Lan hiện đang gặp khó khăn với thâm hụt hơn 6% GDP và nợ công vượt quá 60% GDP, khiến việc áp dụng lại CPN không dễ dàng.
- Chính sách giảm thuế trong CPN không được thiết kế để khuyến khích tiết kiệm nhiên liệu giữa khủng hoảng năng lượng.
- Bất đồng chính trị ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng kiểm soát giá nhiên liệu và điều kiện kinh tế của người dân Ba Lan.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







