Cao nguyên đàm phán sau nhiều tháng thương lượng
Sitharaman mô tả các cuộc thương lượng là “khó khăn và rất quyết liệt”, đồng thời nói cả hai bên đã tới điểm mà “cho thêm hay nhận thêm đều rất, rất khó”. Cách diễn đạt này đáng chú ý vì cho tới gần đây New Delhi vẫn thường nhấn mạnh tiến triển và triển vọng tích cực. Nó cho thấy những vấn đề còn lại không phải các chi tiết kỹ thuật nhỏ, mà là những lựa chọn có chi phí chính trị trong nước đối với cả hai chính phủ.
Phía Mỹ muốn giảm mức mất cân đối thương mại và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Ấn Độ cho hàng hóa Mỹ. Phía Ấn Độ lại muốn hàng xuất khẩu của mình được đối xử cạnh tranh hơn tại thị trường Mỹ. USTR Jamieson Greer, sau cuộc gặp Bộ trưởng Thương mại Piyush Goyal tại hội nghị G20 ở Milwaukee, nói hai bên đã “xác định được toàn bộ nhóm vấn đề vướng mắc” nhưng không có thỏa thuận nào sắp được công bố.
Điểm tích cực là kênh đàm phán chưa đóng. Chính phủ hai nước vẫn duy trì tiếp xúc cấp bộ trưởng và lãnh đạo, cho thấy cả Washington lẫn New Delhi đều không muốn để bất đồng thương mại lan sang hợp tác quốc phòng, năng lượng và công nghệ. Tuy nhiên, việc duy trì đối thoại khác với việc sẵn sàng ký một thỏa thuận: ở giai đoạn hiện nay, mỗi nhượng bộ thêm đều phải được cân đo với phản ứng từ doanh nghiệp, nông dân, quốc hội và cử tri trong nước.
Thâm hụt thương mại là con số lớn nhưng không phải toàn bộ câu chuyện
Số liệu USTR cho thấy thương mại hàng hóa và dịch vụ Mỹ - Ấn đạt khoảng 239,6 tỷ USD năm 2025. Riêng thương mại hàng hóa khoảng 149,1 tỷ USD: Mỹ xuất sang Ấn Độ 45,4 tỷ USD và nhập từ Ấn Độ 103,8 tỷ USD, tạo ra thâm hụt hàng hóa khoảng 58,4 tỷ USD, tăng 27,8% so với năm trước.
Đây là con số đủ lớn để trở thành trọng tâm trong chính sách thương mại “có đi có lại” của chính quyền Trump.
Nhưng cán cân thương mại không tự nó giải thích ai “thắng” hay “thua”. Mỹ nhập nhiều dược phẩm, điện thoại, hàng công nghiệp và dịch vụ từ Ấn Độ vì doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ có nhu cầu; trong khi Ấn Độ nhập năng lượng, máy bay, máy móc, công nghệ và nhiều dịch vụ của Mỹ. Một thỏa thuận chỉ tập trung vào con số thâm hụt có thể bỏ qua lợi ích từ chuỗi cung ứng, đầu tư, giá tiêu dùng và các quan hệ chiến lược.
Sitharaman dùng chính ví dụ thâm hụt lớn của Ấn Độ với China để lập luận rằng mất cân đối không nhất thiết nên được xử lý bằng thuế trừng phạt. Theo bà, thương mại cần “cho và nhận” thông qua đàm phán. Lập luận đó phản ánh mối lo của New Delhi rằng nếu mục tiêu duy nhất của Washington là làm giảm nhanh thâm hụt, không gian cho một thỏa thuận cân bằng sẽ ngày càng nhỏ.
Thuế Section 301 và dầu Nga thu hẹp thêm khoảng trống thỏa hiệp
Một lớp căng thẳng mới xuất hiện từ biện pháp Section 301 của Mỹ liên quan đến việc thực thi lệnh cấm hàng hóa có lao động cưỡng bức. Tháng 7/2026, USTR áp mức thuế bổ sung 10% đối với nhiều hàng nhập từ Ấn Độ, thấp hơn mức 12,5% từng được đề xuất. Chính phủ Ấn Độ coi việc được xếp vào nhóm thuế thấp hơn là một lợi thế tương đối, nhưng với các nhà xuất khẩu, 10% vẫn là chi phí thực sự làm giảm sức cạnh tranh.
Bên cạnh đó là vấn đề dầu Nga. Reuters cho biết luật mới của Mỹ trao cho Tổng thống Donald Trump quyền áp thuế rất cao lên các nước mua lượng đáng kể dầu Nga, trong đó có Ấn Độ. New Delhi là một trong những khách hàng lớn của dầu Nga vì nguồn cung này giúp hạn chế chi phí nhập khẩu năng lượng. Nếu giảm mạnh mua dầu Nga, Ấn Độ có thể phải đối mặt với giá nhiên liệu cao hơn; nếu tiếp tục, hàng xuất khẩu sang thị trường Mỹ lại có nguy cơ chịu sức ép thuế lớn hơn.
“Chúng tôi muốn tin rằng hai bên đã tới một cao nguyên, vượt qua đó thì việc cho thêm hay nhận thêm đều sẽ rất, rất khó.” — Nirmala Sitharaman
Không có thỏa thuận, cả Washington và New Delhi đều phải trả giá
Không đạt thỏa thuận sẽ tạo thiệt hại cho cả hai phía theo những cách khác nhau. Mỹ có thể bỏ lỡ cơ hội mở rộng xuất khẩu sang một trong những nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Ấn Độ, trong khi đó, phụ thuộc đáng kể vào Mỹ như thị trường xuất khẩu hàng đầu; chỉ từ tháng 4 đến tháng 8/2026, hàng hóa Ấn Độ xuất sang Mỹ đạt 42,79 tỷ USD theo dữ liệu chính thức được Reuters dẫn lại.
Rủi ro lớn nhất đối với New Delhi là chênh lệch thuế. Nếu các đối thủ xuất khẩu của Ấn Độ ký được thỏa thuận ưu đãi hơn với Washington trong khi hàng Ấn Độ tiếp tục chịu mức bổ sung 10% hoặc cao hơn, các ngành thâm dụng lao động và sản xuất định hướng xuất khẩu có thể mất đơn hàng. Ngược lại, Mỹ cũng có thể khiến Ấn Độ đẩy nhanh việc đa dạng hóa thị trường, ký thêm hiệp định với châu Âu, Canada và các đối tác châu Á.
Điều khiến mối quan hệ này khác nhiều tranh chấp thương mại khác là hai nước có lợi ích chiến lược lớn hơn cán cân xuất nhập khẩu. Mỹ coi Ấn Độ là đối tác quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ, quốc phòng và chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương; Ấn Độ lại cần công nghệ, vốn và thị trường Mỹ. Vì thế, một thỏa thuận cuối cùng vẫn có khả năng xuất hiện, nhưng có lẽ chỉ khi cả hai bên chấp nhận rằng thương mại không thể được thu gọn thành một phép tính thâm hụt đơn giản.
















