Cáo buộc “cỗ máy định giá”
Vụ kiện tập thể được đề xuất tại tòa án liên bang Chicago cho rằng McDonald's tận dụng công nghệ để “bòn rút người tiêu dùng đến từng miếng khoai tây chiên”. Vụ kiện xuất hiện sau khi Reuters đăng bài phân tích cách tập đoàn này dùng AI để định hướng giá thực đơn.
Theo nguyên đơn, McDonald's giám sát các chủ nhượng quyền để bảo đảm họ tuân theo khuyến nghị của “cỗ máy định giá”, nếu không có thể bị mất tư cách nhượng quyền. Đơn kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại không xác định cho một nhóm hàng triệu khách hàng.
McDonald's phản bác
McDonald's cho biết các chủ nhượng quyền tự định giá riêng lẻ, và công nghệ của tập đoàn không tự động hóa, điều phối hay ấn định giá theo bất kỳ cách nào, mà chỉ giúp họ đưa ra quyết định tốt nhất cho doanh nghiệp và khách hàng.
AI không định giá Big Mac hay bất kỳ món nào khác trên thực đơn.
Giáo sư luật chống độc quyền Daniel Francis của Đại học New York cho rằng mức độ độc lập của chủ nhượng quyền trong việc định giá sẽ là câu hỏi then chốt.
Theo ông, các nhà hàng cùng thương hiệu không thực sự cạnh tranh với nhau mà cạnh tranh với các chuỗi khác, và sự hiện diện của thuật toán không thay đổi điều đó.
Luật cũ trước công nghệ mới
Các tòa án vẫn đang tìm cách áp dụng luật chống độc quyền có từ nhiều thập kỷ trước vào AI và phần mềm hiện đại. Sử dụng thuật toán để định giá không tự thân là phạm pháp, nhưng luật có thể cấm các đối thủ dùng công cụ này để phối hợp quyết định khi điều đó làm tăng chi phí cho người tiêu dùng. Kết quả các vụ kiện đến nay khá trái chiều:
- Tháng 7, Tòa phúc thẩm khu vực 3 khôi phục vụ kiện cáo buộc các khách sạn – sòng bạc ở Atlantic City dùng phần mềm định giá chung để đẩy giá phòng
- Năm ngoái, Tòa phúc thẩm khu vực 9 bác vụ kiện tương tự nhắm vào các khách sạn lớn ở Las Vegas
- Công ty phần mềm RealPage đã dàn xếp một phần các vụ kiện, kể cả vụ của Bộ Tư pháp Mỹ, nhưng vẫn phủ nhận vi phạm và vừa thắng khi một thẩm phán ở New York chặn luật bang cấm định giá bằng thuật toán
Khi ngày càng nhiều công ty giao việc định giá cho thuật toán, có thể dự đoán sẽ có nhiều trường hợp thông đồng hơn.
Làn sóng kiện tụng có thể lan rộng
Điểm mới của vụ McDonald's là lần đầu tiên các cửa hàng nhượng quyền dưới cùng một thương hiệu bị cáo buộc lạm dụng công nghệ định giá chung. Phần lớn các vụ trước đây liên quan đến những công ty hoạt động dưới các thương hiệu hoàn toàn khác nhau, thường dùng chung một nhà cung cấp phần mềm.
Luật sư chống độc quyền Jeffrey Shinder, không tham gia vụ việc, nhận định các vụ kiện về định giá bằng thuật toán đang thử thách khả năng theo kịp công nghệ của pháp luật, và có thể gia tăng trong bối cảnh dư luận ngày càng phản ứng với AI. Ông dự báo sẽ có thêm nhiều vụ tương tự.
