Lời thừa nhận trên chuyên cơ Air Force One
Ngày 19/11, ngay sau cuộc gặp ba bên chưa từng có bên lề Hội nghị Thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến, Tổng thống Donald Trump đã gọi điện cho Reuters từ chuyên cơ. Ông thẳng thắn thừa nhận khó khăn của một thỏa thuận ba bên về vũ khí hạt nhân.
Tôi rất thích ý tưởng đó, nhưng xét về mặt đàm phán thuần túy, đó là một việc rất khó đối với tôi với tư cách tổng thống.
Khởi động đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân ba bên là một trong những ưu tiên hàng đầu của ông Trump trong chuyến công du châu Á. Tuy nhiên, Bắc Kinh từ lâu đã né tránh chủ đề này, khi đang tiến hành đợt mở rộng kho vũ khí hạt nhân quy mô lớn.
Ba kho vũ khí, ba con số chênh lệch
Sự chênh lệch về quy mô chính là lý do khiến Trung Quốc ngần ngại ngồi vào bàn đàm phán. Theo các ước tính của Bản tin Các nhà Khoa học Nguyên tử:
- Nga sở hữu kho vũ khí lớn nhất thế giới với khoảng 5.420 đầu đạn tính đến tháng 3/2026.
- Mỹ có khoảng 3.708 đầu đạn.
- Trung Quốc có khoảng 410 đầu đạn vào năm 2023, và Lầu Năm Góc dự báo con số này sẽ vượt 1.000 đầu đạn sẵn sàng hoạt động vào năm 2030.
Với Bắc Kinh, việc chấp nhận giới hạn khi kho vũ khí còn nhỏ hơn nhiều so với hai đối thủ đồng nghĩa với việc chấp nhận vị thế yếu hơn lâu dài.
Với Washington, không thể ký thỏa thuận chỉ ràng buộc Mỹ và Nga trong khi Trung Quốc tự do mở rộng.
Rào cản lớn nhất nằm ở tâm lý
Ông Trump cho biết Chủ tịch Tập Cận Bình đồng tình với ý tưởng hạn chế vũ khí hạt nhân, nhưng ông thừa nhận rằng rất khó để bất kỳ ai nói rằng mình có 4.000 vũ khí hạt nhân và sẽ từ bỏ một nửa. Theo ông, rào cản không chỉ là kỹ thuật hay chính trị, mà còn là tâm lý của các cường quốc.
Điều đó nên được thực hiện, nhưng về mặt tâm lý thì rất khó làm.
Dù vậy, ông Trump khẳng định sẽ tiếp tục nêu vấn đề này trong các cuộc gặp tới, cho thấy kiểm soát vũ khí hạt nhân vẫn là một phần trong di sản mà ông muốn để lại.
Tuyên bố chung: một điểm sáng nhỏ
Dù chưa có cam kết cụ thể nào về cắt giảm, tuyên bố chung sau cuộc gặp vẫn ghi nhận một nguyên tắc nền tảng. Ba nhà lãnh đạo cam kết tiến hành đối thoại về giảm thiểu rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân.
Chiến tranh hạt nhân không thể có người thắng và không bao giờ được phép xảy ra.
Giới quan sát nhận định đây là bước đi mang tính biểu tượng, nhưng khi không còn hiệp ước ràng buộc nào giữa các cường quốc, ngay cả một cuộc đối thoại cũng có giá trị như chiếc phanh mong manh trước nguy cơ chạy đua vũ trang.
















