Chiến dịch 85.000 chữ ký và quyền lực dân chủ trực tiếp tại Bern
Tại thủ đô Bern của Thụy Sĩ, liên minh 'Chống Nạn Phá Rừng Nhiệt Đới' cùng các tổ chức phi chính phủ như Public Eye đã hoàn tất việc nộp 85.000 chữ ký lên Quốc hội liên bang nhằm phủ quyết hiệp định thương mại tự do với Malaysia. Con số này vượt xa ngưỡng tối thiểu 50.000 chữ ký hợp lệ theo luật định trong vòng 100 ngày kể từ khi Quốc hội Thụy Sĩ chính thức thông qua thỏa thuận vào tháng 6 vừa qua.
Sau khi các cơ quan chức năng hoàn tất quy trình xác minh tính pháp lý của danh sách chữ ký, cử tri Thụy Sĩ nhiều khả năng sẽ tiến hành bỏ phiếu toàn quốc vào nửa đầu năm 2027. Đây là minh chứng điển hình cho mô hình dân chủ trực tiếp của Thụy Sĩ, nơi người dân có quyền phán quyết tối hậu đối với những điều ước quốc tế có nguy cơ tác động tiêu cực đến chuẩn mực xã hội và môi trường sinh thái.
Chúng tôi kiên quyết ngăn chặn thỏa thuận này vì nó tạo điều kiện cho dầu cọ liên quan đến phá rừng và lao động cưỡng bức thâm nhập thị trường nội địa.
Thu thập thành công 85.000 chữ ký công dân, vượt xa mức yêu cầu 50.000 chữ ký để kích hoạt cơ chế trưng cầu dân ý liên bang.
Cuộc bỏ phiếu toàn dân dự kiến diễn ra vào nửa đầu năm 2027 nhằm quyết định số phận pháp lý của thỏa thuận EFTA - Malaysia.
Mối quan ngại về dầu cọ, nạn phá rừng và quyền người lao động
Tâm điểm của cuộc tranh cãi xoay quanh điều khoản giảm thuế nhập khẩu theo hạn ngạch đối với 12,5 triệu kg dầu cọ từ Malaysia vào thị trường Thụy Sĩ, nơi nguyên liệu này được sử dụng rộng rãi trong chế biến thực phẩm, mỹ phẩm và hóa chất tẩy rửa. Các nhà hoạt động môi trường khẳng định các cam kết phát triển bền vững trong thỏa thuận mang tính hình thức và thiếu chế tài trừng phạt thực tế.
Bên cạnh nguy cơ đẩy nhanh tốc độ hủy hoại các cánh rừng nguyên sinh tại Malaysia, liên minh bảo vệ môi trường nhấn mạnh thỏa thuận đe dọa trực tiếp đến quyền lợi của người lao động đồn điền và các cộng đồng thổ dân bản địa. Hơn thế nữa, các điều khoản thương mại sở hữu trí tuệ ngặt nghèo còn bị chỉ trích vì có thể tước bỏ quyền tự do lưu giữ và trao đổi hạt giống canh tác truyền thống của các hộ gia đình nông dân.
Thỏa thuận này giảm thuế cho 12,5 triệu kg dầu cọ mà không có biện pháp hữu hiệu nào chống lại nạn phá rừng nhiệt đới và lao động cưỡng bức.
Nguy cơ xâm hại hệ sinh thái rừng nhiệt đới cổ xưa tại Đông Nam Á nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất nông sản xuất khẩu giá rẻ.
Những lỗ hổng pháp lý trong việc giám sát chuỗi cung ứng khiến các vi phạm về lao động cưỡng bức khó bị xử lý minh bạch.
Bài toán lợi ích thương mại giữa Bern và thị trường Đông Nam Á
Hiệp định Đối tác Kinh tế Malaysia - EFTA (bao gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein) được ký kết tại Tromso sau hơn một thập kỷ đàm phán dai dẳng kể từ năm 2012. Đối với Thụy Sĩ, thỏa thuận này mở ra ưu thế cạnh tranh vượt trội cho các tập đoàn công nghiệp then chốt, đặc biệt là ngành dược phẩm với kim ngạch xuất khẩu 255 triệu euro và ngành máy móc cơ khí đạt 191 triệu euro.
Ở chiều ngược lại, chính quyền Thụy Sĩ lập luận rằng họ đã thiết lập cơ chế hạn ngạch nghiêm ngặt để bảo vệ các nhà sản xuất hạt có dầu nội địa như hạt cải và hoa hướng dương, đồng thời đưa vào thỏa thuận chương riêng về bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, sự phân cực giữa giới doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà hoạt động xã hội đang tạo nên một bài toán hóc búa về việc định hình đạo đức thương mại trong thời đại biến đổi khí hậu.
Hiệp định bao gồm các điều khoản toàn diện nhằm bảo đảm toàn bộ dầu cọ trao đổi đều phải tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực sản xuất bền vững.
Thương mại song phương đạt gần 1,5 tỷ euro trong năm 2025, chứng minh tầm quan trọng chiến lược của thị trường Malaysia đối với công nghiệp Thụy Sĩ.
Chính phủ liên bang nỗ lực bảo vệ chuỗi nông sản nội địa thông qua công cụ hạn ngạch thuế quan nhưng chưa thể dập tắt làn sóng chỉ trích từ cử tri.

















