Bước tiến quan trọng cho tương lai tiêm kích của Nhật
Quyết định của Canada tham gia chương trình Global Combat Air Programme (GCAP) đã giúp làm dịu đi những lo ngại của Nhật Bản về tương lai máy bay tiêm kích chiến đấu của nước này. Ngoài Canada, Đức cũng đang cân nhắc về khả năng gia nhập dự án chung cùng Anh và Italy. GCAP là một chương trình hợp tác quốc tế nhằm phát triển tiêm kích thế hệ mới, được Nhật đánh giá là cực kỳ quan trọng để thay thế đội tiêm kích F-2 đã già cỗi và nhằm tránh hình thành khoảng trống phòng thủ trên không trong tương lai gần.
Trước đó, Tokyo từng bày tỏ sự thất vọng khi Anh thể hiện dấu hiệu trì hoãn do khó khăn về ngân sách quốc phòng, khiến nguy cơ hoãn tiến độ dự án có thể kéo dài hàng năm. Đối với Vương quốc Anh, việc ra mắt máy bay mới không quá cấp thiết do năng lực không quân hiện tại đủ mạnh, song với Nhật, trì hoãn này có thể gây ra vấn đề nghiêm trọng về an ninh quốc phòng.
Sự hợp tác quốc tế và sự thay đổi chiến lược quốc phòng
Sự tham gia của các đối tác mới như Canada không chỉ thổi luồng sinh khí mới cho GCAP mà còn phản ánh sự thay đổi trong liên minh chiến lược quốc phòng. Giới phân tích cho rằng, việc các nước thành viên NATO cùng các quốc gia trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương củng cố liên kết quốc phòng diễn ra trong bối cảnh họ ngày càng xem xét lại sự tin cậy của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.
William Yang, chuyên gia của International Crisis Group đặt tại Đài Loan, nhận định Tokyo giờ đây cảm thấy được hỗ trợ hơn và lạc quan rằng dự án sẽ được triển khai. Nhật đang dần giảm bớt sự phụ thuộc vào liên minh với Mỹ, nhất là khi căng thẳng tại Trung Đông làm ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng quốc phòng của Mỹ. Vì vậy, Nhật ngày càng thúc đẩy hướng đi tự chủ hơn trong chính sách quốc phòng.
Canada và Đức gia nhập, mở rộng quy mô dự án
Trong một cuộc gặp tại London giữa các Bộ trưởng Quốc phòng của bốn quốc gia trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương gồm Nhật Bản, Australia, New Zealand và Canada, Canada đã chính thức công bố tham gia như một quốc gia quan sát viên của GCAP. Các bộ trưởng trong tuyên bố chung khẳng định đây là bước tiến quan trọng trong việc tăng cường hợp tác giữa các đối tác có cùng chí hướng.
Trước đó, hãng tin Daily Telegraph dẫn lời người đứng đầu bộ phận quốc phòng của Airbus tại Munich, Michael Schoellhorn, tiết lộ tại triển lãm hàng không Farnborough của Anh rằng công ty đang cân nhắc đi vào dự án với vai trò vừa tham gia vừa dẫn đầu phần lớn công việc. Điều này báo hiệu khả năng Đức sẽ gia nhập GCAP sau khi nước này rút khỏi dự án phát triển Hệ thống Máy bay Chiến đấu Tương lai (Future Combat Air System) chung với Pháp do bất đồng phân chia công việc.
Tầm quan trọng của GCAP trong bối cảnh an ninh toàn cầu
William Yang cho rằng các nước NATO không thuộc Mỹ và đối tác châu Á cần nhận ra sự thay đổi chính sách của Washington sớm hơn trong 18 tháng qua để chuẩn bị kế hoạch đối phó. Việc liên minh trong dự án GCAP mở ra cơ hội tăng cường hợp tác quốc phòng xuyên lục địa, giúp Nhật có thể tiếp cận nhiều công nghệ quốc phòng hiện đại từ các đối tác châu Âu. GCAP được xem như dự án mẫu mực cho các liên minh quốc phòng phát triển mà không cần phụ thuộc nhiều vào Mỹ.
Stephen Nagy, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Quốc tế Christian Tokyo, nhận định việc mở rộng quy mô dự án GCAP là biểu hiện rõ ràng cho chiến lược đa dạng hóa đối tác quốc phòng của Nhật trong bối cảnh Mỹ được cho là ngày càng trở nên không ổn định. Dù vậy, Nhật vẫn muốn duy trì mối quan hệ gần gũi với Mỹ như một trụ cột an ninh quan trọng để đối phó với thách thức từ Trung Quốc, Nga và Triều Tiên.
Japan tìm cách hình thành liên minh cùng các quốc gia có cùng chí hướng nhằm ứng phó với sức ép từ Trung Quốc, nhưng Mỹ vẫn đóng vai trò then chốt trong chính sách an ninh khu vực. Thế giới hiện đang chứng kiến sự trở lại của chính trị đại cường cùng quá trình quân sự hóa gia tăng nhanh chóng ở nhiều khu vực.
Key takeaways from this article
- Canada gia nhập GCAP giúp Nhật giảm lo ngại về thiếu hụt tiêm kích thế hệ mới.
- Đức cân nhắc tham gia dự án sau khi rút khỏi dự án chung với Pháp.
- Sự mở rộng đối tác cho thấy xu hướng đa phương hóa trong hợp tác quốc phòng tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
- Tokyo hướng tới tự chủ quốc phòng hơn, giảm phụ thuộc vào Mỹ do tình hình căng thẳng và thay đổi chính sách Washington.
- GCAP có thể là dự án mẫu mực cho sự hợp tác quốc phòng toàn cầu không cần dựa vào Mỹ.
Subscribe to the QMVN newsletter
A daily morning digest - only stories worth reading, no spam.









