Lãnh đạo nữ lần đầu tiên dẫn dắt hệ thống Tòa án và Hiệp hội Luật sư Nigeria
Trong cuộc phỏng vấn gần đây với Vanguard, ông Sola Akinyede, luật sư và cựu thượng nghị sĩ đại diện Ekiti South, Nigeria, bày tỏ lạc quan trước sự kiện lịch sử khi lần đầu tiên cả Hội đồng Tư pháp Quốc gia (NJC) và Hiệp hội Luật sư Nigeria (NBA) đều do nữ đứng đầu. Ông Akinyede đánh giá đặc điểm nuôi dưỡng và chăm sóc của phụ nữ sẽ giúp hệ thống cải thiện chất lượng phục vụ và xây dựng uy tín.
Ông lấy ví dụ về thời kỳ đương nhiệm của bà Aloma Mukhtar - Chánh án đầu tiên là phụ nữ của Nigeria, người được đánh giá cao về tính liêm chính và sự dũng cảm, dưới thời bà nhiều thẩm phán đã bị xử lý kỷ luật, tạo ra ảnh hưởng tích cực nhất trong lịch sử các Chánh án Nigeria.
Hệ thống tư pháp Nigeria hiện đang đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng
Akinyede chỉ rõ niềm tin của công chúng đối với hệ thống tư pháp Nigeria đang bị xói mòn nghiêm trọng do các quyết định gây tranh cãi và tình trạng thiếu minh bạch. Ông dẫn chứng các vụ án chính trị như cuộc bầu cử thống đốc Imo năm 2020 và các vụ án bầu cử ở Kano năm 2023 khi Tòa phúc thẩm đưa ra phán quyết mâu thuẫn, gây hoài nghi về tính công bằng của tòa án.
Ông cũng nêu lên vấn đề một số thẩm phán sử dụng lý do pháp lý quá mức để tránh bị truy tố về tham nhũng hoặc hành vi sai phạm, khiến hệ thống mất uy tín. Việc này thể hiện qua trường hợp một thẩm phán Tòa liên bang có số tiền ngoại hối lớn trong tài khoản ngân hàng mà không giải thích được nguồn gốc, và phán quyết cuối cùng đã bị phúc thẩm và Tối cao pháp viện đảo ngược, gây sốc cho dư luận.
Vai trò và hạn chế của Ủy ban Thượng viện giám sát tư pháp
Là thành viên của Ủy ban Tư pháp Thượng viện, Akinyede cho rằng những cán bộ trong ủy ban không đủ thẩm quyền để thay đổi căn bản hệ thống tòa án. Ông kiến nghị cải tổ cấu trúc đầu mối, đặc biệt là cần sửa đổi Hiến pháp để giới hạn quyền lực độc đoán tập trung vào vị Chánh án Nigeria.
Ông nhấn mạnh hiện Chánh án Nigeria quyền lực quá lớn khi chỉ một mình người này bổ nhiệm tới 19 trong số 23 thành viên của NJC, tương đương 82%. Cơ cấu này khiến việc xử lý các thẩm phán vi phạm bị yếu kém do sự bao che trong nội bộ.
Đề xuất cải tổ Hội đồng Tư pháp Quốc gia
Akinyede đề xuất tách biệt vai trò lãnh đạo của Hội đồng Tư pháp Quốc gia và Ủy ban Dịch vụ Tư pháp Liên bang, đồng thời đề nghị phân bổ quyền bổ nhiệm các thành viên NJC không tập trung vào một cá nhân. Ví dụ, các thẩm phán Tòa tối cao nên trực tiếp bổ nhiệm các thành viên cựu thẩm phán thay vì Chánh án.
Ông cũng đề nghị năm thành viên của Hiệp hội Luật sư Nigeria trong NJC phải do chính Hiệp hội này bổ nhiệm, không phải Chánh án, đồng thời cho phép họ được tham gia quá trình kỷ luật thẩm phán để tăng tính minh bạch. Thêm vào đó, các thành viên không phải luật sư nên được lựa chọn từ các tổ chức công đoàn lớn với trình độ đại học, giúp đa dạng hóa trách nhiệm kiểm soát.
Thách thức đối với lãnh đạo mới của Hiệp hội Luật sư Nigeria
Ông Akinyede cho rằng vấn đề cơ bản ngăn cản sự chuyên nghiệp tại Hiệp hội Luật sư là tác động tiêu cực từ tình trạng tham nhũng trong hệ thống tư pháp, bao gồm các vụ hối lộ thẩm phán. Do đó, việc tập trung cải tổ nội bộ NJC và thúc đẩy tôn chỉ liêm chính là ưu tiên hàng đầu của lãnh đạo mới NBA nếu muốn để lại legacy tích cực cho ngành luật nước này.
Akinyede thể hiện niềm tin về khả năng thay đổi tích cực khi hệ thống xét xử Nigeria có sự dẫn dắt của các nữ lãnh đạo mới, những người được kỳ vọng sẽ chữa lành "căn bệnh" lâu năm của ngành tư pháp và nâng cao lòng tin xã hội.
Key takeaways from this article
- Chỉ khoảng 15% hệ thống tư pháp Nigeria còn trong sạch, gây lo ngại lớn về hiệu quả và công bằng pháp luật.
- Lần đầu tiên trong lịch sử Nigeria, hai người phụ nữ đứng đầu Hội đồng Tư pháp Quốc gia (NJC) và Hiệp hội Luật sư Nigeria (NBA).
- Cấu trúc hiện tại của NJC tập trung quyền lực lớn vào tay Chánh án Nigeria, làm giảm hiệu quả kiểm soát và xử lý tham nhũng nội bộ.
- Nhiều phán quyết tòa án Nigeria gần đây gây nghi ngờ về tính minh bạch và độc lập của cơ quan tư pháp.
- Đề xuất cải cách NJC bao gồm phân bổ quyền bổ nhiệm thành viên NJC đa dạng hơn, tăng cường vai trò của Hiệp hội Luật sư và thành viên không luật sư từ các tổ chức công đoàn.
Subscribe to the QMVN newsletter
A daily morning digest - only stories worth reading, no spam.







