Bối cảnh và diễn biến mới trong xung đột Yemen

Lực lượng Houthi, còn gọi Ansar Allah, vừa tuyên bố áp đặt phong tỏa hàng hải đối với tất cả tàu thuyền đến Saudi Arabia, đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc nội chiến Yemen. Nhóm nổi dậy đã tiến hành nhiều cuộc tấn công vào các tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ, đẩy khu vực Bab al-Mandeb - tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương - trở thành tâm điểm căng thẳng toàn cầu, đặc biệt giữa Mỹ và Iran.

Bab al-Mandeb là tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng của châu Âu và cũng là lối nhập khẩu chính của Saudi Arabia. Việc lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn đe dọa sẽ đóng cửa eo biển này đã làm nóng thêm cuộc đối đầu vốn đang diễn ra giữa Washington và Tehran từ đầu năm 2024, kể từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào ngày 28/2.

Chiến sự mới và sự chuyển hướng trong đối đầu

Ngày thứ Hai, chính phủ Yemen được quốc tế công nhận thông báo tiến hành không kích sân bay Sanaa nhằm ngăn máy bay Iran đáp xuống thủ đô do Houthi kiểm soát, trong khi lực lượng Houthi cáo buộc Saudi Arabia đứng sau vụ tấn công này. Đáp lại, Houthi phóng tên lửa vào lãnh thổ Saudi Arabia và sau đó tuyên bố phong tỏa biển đối với quốc gia này.

Chiến sự này đánh dấu mức độ leo thang đáng kể của cuộc nội chiến Yemen. Saudi Arabia vốn muốn tránh xung đột mới dọc biên giới phía nam, giờ đây phải đối mặt với thách thức phức tạp hơn khi cuộc chiến không chỉ tiếp diễn trên bộ mà còn mở rộng ra biển, nơi tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của nước này đang bị đe doạ nghiêm trọng.

Cấu trúc và sức mạnh lực lượng chính phủ Yemen

Lực lượng chống Houthi hiện bao gồm Quân đội Quốc gia dưới quyền Bộ Quốc phòng, cùng các đơn vị độc lập như Lữ đoàn Giants và Lực lượng Guardians of the Republic đóng tại cảng al-Makha. Tổng quân số các lực lượng ủng hộ chính phủ được ước tính hơn 500.000 người, bao gồm cả Lực lượng Khẩn cấp (30.000-40.000 nhân sự) và Lực lượng Homeland Shield mới thành lập với lực lượng tương tự, dự kiến sẽ nhận nhiệm vụ kiểm soát các trại ở Hadramout và các tỉnh phía Nam vào năm 2025.

Quân đội Quốc gia tập trung lực lượng tại các vùng Marib, Taiz và nhiều tỉnh phía Nam, do Houthi kiểm soát rộng lớn khu vực tây bắc bao gồm thủ đô Sanaa. Bên cạnh đó, các nhóm như Lữ đoàn Giants được biết đến với khả năng tác chiến mặt đất mạnh với vũ khí hạng trung và hạng nặng, trong khi Guardians of the Republic được đánh giá là lực lượng được trang bị hiện đại nhất nhờ sự hỗ trợ của Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất trước đây.

Trình độ trang bị và chuẩn bị cho chiến tranh quy mô lớn

Quân đội Quốc gia dựa trên các vũ khí truyền thống như xe tăng, pháo binh và phương tiện bọc thép kế thừa từ lực lượng tiền chiến tranh. Lực lượng Homeland Shield được cho là trang bị hiện đại với các phương tiện chiến thuật và hệ thống thông tin liên lạc tiên tiến, thích hợp cho các nhiệm vụ chuyển động nhanh và bảo vệ các cơ quan quan trọng.

Advertisement300 × 250

Lực lượng Khẩn cấp sử dụng vũ khí nhẹ và trung bình phù hợp với chiến tranh đô thị và các nhiệm vụ phản ứng nhanh. Các lực lượng này cũng đã phát triển khả năng sử dụng máy bay không người lái cho trinh sát và hỗ trợ chiến thuật cục bộ.

Cân bằng lực lượng giữa chính phủ và Houthi

Theo các tài liệu quân sự chính thức ở Sanaa, lực lượng Houthi có khoảng 200.000 chiến binh và có thể huy động thêm hàng chục nghìn dân quân tình nguyện. Dù vậy, các con số trên chưa chắc phản ánh chính xác sức mạnh thực tế vì bao gồm cả các chiến binh dự bị hay không hoạt động.

Dù quân đội chính phủ có ưu thế về số lượng, sự cân bằng sức mạnh không chỉ dựa trên con số mà còn phụ thuộc vào cấu trúc tổ chức và khả năng tác chiến. Lực lượng Houthi được tổ chức tập trung hơn, có kinh nghiệm chiến tranh phi đối xứng và sở hữu vũ khí tên lửa, máy bay không người lái cùng năng lực đe dọa hàng hải như đã chứng minh tại Biển Đỏ và eo biển Bab al-Mandeb.

Khả năng tác chiến và triển vọng giải pháp quân sự

Các lực lượng chính phủ có khả năng phòng thủ, giữ vùng lãnh thổ và triển khai nhiệm vụ an ninh quy mô lớn. Tuy nhiên, họ đang đối mặt nhiều khó khăn nếu muốn tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn, như sự phân chia quyền chỉ huy, mức độ huấn luyện và kỷ luật không đồng đều, cũng như yếu tố địa hình khi lực lượng Houthi kiểm soát khu vực miền núi phía tây bắc tạo lợi thế phòng thủ.

Hiện chưa có dấu hiệu quốc tế nào, bao gồm cả Mỹ, công khai hỗ trợ cuộc tấn công lớn nhằm chiếm lại Sanaa. Chiến lược quốc tế tập trung vào giảm thiểu khả năng Houthi kiểm soát tuyến biển và hành lang buôn lậu hơn là phát động một chiến dịch trên bộ. Mặc dù vậy, có thông tin bên trong chính phủ Yemen cho rằng phương án chiến tranh với sự hỗ trợ của Mỹ đang được cân nhắc.

Vai trò của Saudi Arabia và chiến lược đối phó

Quyết định quân sự của chính phủ Yemen vẫn chịu ảnh hưởng chủ yếu từ sự hỗ trợ quân sự và chính trị của Saudi Arabia, trong khi mọi bước đi lớn chống lại Houthi đều phụ thuộc vào Riyadh. Vương quốc Ả Rập Xê Út từng chủ trương quản lý xung đột hơn là giải quyết dứt điểm, kết hợp giữa áp lực quân sự hạn chế, ngoại giao và các nỗ lực giảm leo thang để hạn chế thiệt hại an ninh và kinh tế.

Tuy nhiên, trước các biến động gần đây và căng thẳng liên quan đến an ninh hàng hải tại Biển Đỏ, Saudi Arabia có thể đang xem xét lại chiến lược, trong đó bao gồm cả lựa chọn sử dụng lực lượng quân sự để đối phó với thách thức từ lực lượng Houthi.

Key takeaways from this article

  • Lực lượng Houthi đã tuyên bố phong tỏa biển đối với Saudi Arabia, tạo ra bước leo thang mới trong xung đột Yemen.
  • Tuyến đường biển Bab al-Mandeb trở thành điểm nóng chiến lược giữa Mỹ và Iran do tác động từ xung đột Yemen.
  • Quân đội chính phủ Yemen có hơn 500.000 nhân sự với nhiều lực lượng và mức độ trang bị khác nhau.
  • Lực lượng Houthi dù ít hơn về số lượng nhưng có tổ chức chặt chẽ và năng lực chiến tranh phi đối xứng cao.
  • Chiến lược của Saudi Arabia trước đây là quản lý xung đột nhưng có thể chuyển sang đối đầu quân sự trong bối cảnh căng thẳng gia tăng.

Subscribe to the QMVN newsletter