Mục tiêu 3% GDP cho thấy quy mô điều chỉnh lớn đến mức nào
Thâm hụt liên bang của Mỹ hiện ở mức rất cao so với lịch sử trong một nền kinh tế không ở thời chiến toàn diện hay suy thoái sâu. CBO dự báo thâm hụt năm tài khóa 2026 khoảng 1,9 nghìn tỷ USD, tương đương 5,8% GDP, và tăng lên khoảng 3,1 nghìn tỷ USD vào 2036, tương đương 6,7% GDP. Một mục tiêu thường được nhắc tới là đưa thâm hụt về quanh 3% GDP, mức có khả năng ổn định tỷ lệ nợ tốt hơn nếu tăng trưởng danh nghĩa đủ mạnh.
Khoảng cách từ 6,7% xuống 3% GDP là rất lớn. Nó không thể được lấp đầy chỉ bằng việc cắt vài chương trình nhỏ hoặc loại bỏ lãng phí. Các khoản chi lớn nằm ở Social Security, Medicare, Medicaid, quốc phòng và lãi vay; phía thu lớn nhất đến từ thuế thu nhập cá nhân, thuế bảng lương và thuế doanh nghiệp. Vì vậy, bất kỳ kế hoạch nghiêm túc nào cũng phải đụng tới ít nhất một vài khu vực chính trị nhạy cảm nhất của ngân sách.
Social Security, Medicare và thuế là những đòn bẩy lớn nhất
Các phương án cải cách Social Security có thể gồm tăng thuế bảng lương, nâng trần thu nhập chịu thuế, điều chỉnh tuổi nghỉ hưu hoặc giảm tốc độ tăng lợi ích đối với một số nhóm. Mỗi biện pháp đều phân bổ gánh nặng khác nhau giữa người lao động trẻ, người thu nhập cao và người sắp nghỉ hưu.
Trong khi đó, Medicare có thể tiết kiệm qua giảm thanh toán cho nhà cung cấp, tăng phí bảo hiểm đối với một số người thụ hưởng hoặc cắt mức chi cho các kế hoạch tư nhân.
Ở phía thuế, những lựa chọn lớn bao gồm đảo ngược một phần cắt giảm thuế cho nhóm thu nhập cao, thu hẹp ưu đãi như khấu trừ lãi vay thế chấp hoặc điều chỉnh miễn trừ thuế đối với bảo hiểm y tế do chủ lao động tài trợ. Về mặt số học, đây là nơi có thể tìm thấy hàng nghìn tỷ USD tiết kiệm trong một thập niên. Nhưng về mặt chính trị, mỗi thay đổi đều tạo ra người thắng và người thua rõ ràng, khiến cải cách toàn diện khó hơn nhiều so với một mô hình tính toán trên màn hình.
AI và tăng trưởng có thể giúp, nhưng khó thay thế kỷ luật tài khóa
Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh hơn làm mẫu số GDP lớn hơn và tạo thêm doanh thu thuế mà không cần tăng thuế suất. AI có thể thúc đẩy năng suất, lợi nhuận doanh nghiệp và tiền lương, qua đó cải thiện ngân sách. Nhưng các kịch bản thuận lợi chỉ có tác dụng lớn nếu năng suất tăng vượt xu hướng lịch sử trong nhiều năm và phần tăng trưởng đó không bị bù trừ bởi chi tiêu công mới hoặc lãi suất cao hơn.
Điểm khó nhất là lãi kép. CBO dự báo chi phí lãi ròng có thể tăng lên khoảng 4,6% GDP vào 2036, vượt nhiều khoản chi tiêu liên bang truyền thống. Nếu nợ tiếp tục tăng, ngay cả một nền kinh tế mạnh cũng phải dành ngày càng nhiều nguồn lực chỉ để trả lãi. Vì vậy, tăng trưởng là một phần của giải pháp nhưng không phải phép màu. Một chiến lược đáng tin cậy cần kết hợp cải cách chi tiêu, nguồn thu ổn định và các chính sách nâng năng suất.














