Vượt ra ngoài GLP-1
Những năm gần đây, nhóm thuốc GLP-1 đã thay đổi cách điều trị béo phì và tiểu đường type 2, nhưng không phải ai cũng đáp ứng như nhau. Có người giảm cân ít hơn kỳ vọng, có người không chịu được tác dụng phụ, và nhiều người chững lại sau thành công ban đầu.
Amylin mang đến cho các hãng dược một “cần gạt” sinh học khác. Giống GLP-1, nó phát tín hiệu no, ức chế cảm giác thèm ăn và làm chậm quá trình thức ăn đi qua dạ dày, nhưng thông qua một con đường khác. Ý tưởng là nhắm cùng lúc nhiều con đường hormone có thể mang lại lợi ích lớn hơn so với việc tăng liều một loại thuốc duy nhất.
Kết quả của eloralintide
Tuần này, Lilly công bố kết quả thử nghiệm giai đoạn giữa của eloralintide, thuốc amylin thử nghiệm của hãng, được thử cả khi dùng đơn lẻ lẫn kết hợp với tirzepatide – hoạt chất trong các mũi tiêm Zepbound và Mounjaro.
- Sau 48 tuần, bệnh nhân béo phì mắc tiểu đường type 2 dùng liều phối hợp cao nhất giảm trung bình 23,3% trọng lượng cơ thể, so với 14,8% ở nhóm chỉ dùng tirzepatide, theo phân tích giả định bệnh nhân duy trì điều trị.
- Các chuyên gia lưu ý người mắc tiểu đường type 2 thường giảm cân ít hơn khi dùng các liệu pháp này so với người không mắc bệnh, khiến kết quả càng đáng khích lệ.
- Nhà phân tích David Risinger của Leerink Partners dự báo các sản phẩm eloralintide có thể đạt doanh số 23,2 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035, với thuốc đơn lẻ có thể ra mắt năm 2029 và liệu pháp phối hợp năm 2030.
Ông Risinger ước tính có thể hơn 10 triệu người đã dùng thuốc GLP-1 mà không thành công vì hiệu quả hạn chế, tác dụng phụ hoặc yếu tố di truyền, tạo ra thị trường tiềm năng lớn cho một cơ chế thay thế.
Khả năng dung nạp – phép thử quyết định
Kết quả đầy hứa hẹn đi kèm một lưu ý quan trọng. Từ 10,8% đến 27% bệnh nhân dùng liệu pháp phối hợp, tùy theo liều, đã ngừng điều trị vì tác dụng phụ, so với 2,9% ở nhóm chỉ dùng tirzepatide. Các chuyên gia béo phì cho rằng con số cao nhất rõ ràng là quá cao.
Thử nghiệm cũng có quy mô tương đối nhỏ, và Lilly phải xác nhận kết quả trong các nghiên cứu giai đoạn cuối lớn hơn bắt đầu cuối năm nay. Các chuyên gia nhấn mạnh một liệu pháp chỉ hiệu quả khi bệnh nhân có thể duy trì, khiến khả năng dung nạp quan trọng ngang với hiệu quả.
Canh bạc dài hơi của Novo với amylin
Novo Nordisk đã theo đuổi amylin nhiều năm. Thuốc thử nghiệm cagrilintide của hãng cho thấy hiệu quả giảm cân đáng kể khi dùng đơn lẻ trong thử nghiệm giai đoạn cuối, và khi kết hợp với semaglutide – hoạt chất trong Wegovy và Ozempic – tạo thành CagriSema, cho kết quả còn tốt hơn trong các nghiên cứu lâm sàng.
CagriSema dự kiến ra mắt đầu năm tới, tiếp theo là cagrilintide dạng đơn lẻ và phiên bản liều cao hơn vào năm 2028. Novo cũng đang phát triển amycretin, một phân tử đơn nhắm vào cả GLP-1 và amylin, dưới dạng tiêm hằng tuần và viên uống hằng ngày.
Tuần này, Novo công bố dữ liệu chụp não cho thấy CagriSema làm giảm cái gọi là “tiếng ồn thức ăn” – những suy nghĩ dai dẳng về đồ ăn – và thay đổi phản ứng của não trước các món giàu calo hấp dẫn. Pfizer, AstraZeneca và Viking Therapeutics cũng đang phát triển các sản phẩm dựa trên amylin.
Cùng kết quả, khác cách tiếp cận
Liệu pháp amylin duy nhất được phê duyệt tại Mỹ đến nay, ra đời hơn hai thập kỷ trước cho người tiểu đường dùng insulin, ít được sử dụng một phần vì phải tiêm nhiều lần mỗi ngày. Thế hệ mới có tác dụng kéo dài và được thiết kế để dùng mỗi tuần một lần.
Cùng một kết quả, nhưng là một cách tiếp cận khác.
Ông Bikman, chuyên gia sức khỏe chuyển hóa tại Đại học Brigham Young, coi các liệu pháp phối hợp là lựa chọn tiềm năng cho bệnh nhân bị chững lại. Còn quá sớm để nói thuốc amylin có vượt trội các liệu pháp thế hệ mới khác hay không, nhưng mục tiêu rộng hơn đã rõ: mang đến cho bệnh nhân nhiều lựa chọn phù hợp với nhu cầu riêng.









