Chiến lược tấn công có chọn lọc của Iran

Khi căng thẳng leo thang, Mỹ thực hiện các đòn tấn công nhằm vào các cơ sở hạ tầng như nhà ga đường sắt, trạm điện, mạng viễn thông và nhà máy xử lý nước uống ở Iran. Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đáp trả bằng các cuộc tấn công nhắm vào sân bay dân sự, trạm nước và điện ở Kuwait và Bahrain. Tuy nhiên, Iran tránh nhắm vào các tàu chiến của Mỹ gần bờ biển nước này và cũng không tấn công Israel, nhằm giới hạn phạm vi xung đột.

Chuyên gia quân sự nghỉ hưu của Lebanon, Đại tá Elias Hanna, cho rằng việc tránh tấn công tàu chiến Mỹ là do phản ứng trả đũa sẽ rất nghiêm trọng và các mục tiêu này được bảo vệ bằng hệ thống phòng không hiện đại, khiến việc tấn công trở nên khó khăn về mặt kỹ thuật.

Lý do Iran nhắm vào các nước láng giềng

Atifeh Taghiani, giáo sư khoa Chính trị tại Đại học Tehran, nhận định Mỹ đang sử dụng các nước Vùng Vịnh, đặc biệt là Kuwait, làm bàn đạp để tấn công hạ tầng dân sự Iran. Trong các đợt chiến tranh đầu tiên giữa Mỹ và Israel với Iran hồi tháng 3-4, Iran cho rằng các cuộc tấn công đó được thực hiện từ các căn cứ quân sự đặt trên lãnh thổ các nước Vùng Vịnh và tiếp tục biện minh cho các cuộc tấn công trả đũa tương tự, dù điều này càng làm mối quan hệ giữa Iran và các quốc gia láng giềng thêm căng thẳng.

Advertisement300 × 250

Taghiani khẳng định luật quốc tế cho phép Iran trả đũa bất kỳ quốc gia nào trở thành căn cứ xuất phát cuộc tấn công, đồng thời cho rằng Mỹ đang cố tình tấn công hạ tầng dân sự Iran qua các tàu chiến nhằm khiến khu vực thêm căng thẳng và cản trở khả năng phản công của Iran.

Phản bác và quan điểm của các chuyên gia Vùng Vịnh

Ngược lại, Abdullah al-Shayji, giáo sư chính trị tại Đại học Kuwait, bác bỏ các lý lẽ như trên và cho rằng đó là thủ đoạn tuyên truyền cũ của Iran. Ông nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ xuất phát trực tiếp từ tàu sân bay George W Bush và Abraham Lincoln, neo gần bờ biển Iran chừng 150km, chứ không từ căn cứ trên đất liền các nước Vùng Vịnh.

Theo al-Shayji, các nước Vùng Vịnh đã đồng thuận với Mỹ rằng binh lính Mỹ sẽ chỉ đóng vai trò phòng thủ, và đã thông báo rõ ràng với Tehran rằng lãnh thổ của họ sẽ không được sử dụng làm bàn đạp tấn công Iran. Iran đến nay không đưa ra bằng chứng xác thực cho các cáo buộc này.

Ông cũng cho biết Iran tránh tấn công tàu chiến Mỹ vì e ngại hậu quả nghiêm trọng nếu làm bị thương hoặc thiệt mạng binh sĩ Mỹ. Thay vào đó, Tehran chọn chiến lược tấn công các quốc gia Vùng Vịnh nhằm tạo áp lực lên Washington mặc dù chưa chắc thành công, bởi Trump không tham vấn các nước này trước khi phát động chiến tranh và cũng không giữ lời khi đã thỏa thuận.

Việc Iran nhắm vào các cơ sở khử mặn nước biển mùa hè ở Kuwait được xem là vi phạm luật quốc tế và cố tình làm khó khăn cho đời sống dân thường, nhất là trong bối cảnh nước này phụ thuộc nhiều vào nước khử mặn. Kuwait cũng là quốc gia Vùng Vịnh phản đối bình thường hóa quan hệ với Israel nhiều nhất nhưng lại hứng chịu nhiều đòn tấn công từ Iran.

Tác động và nguy cơ mở rộng xung đột trong khu vực

Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bắt đầu từ cuối tháng 2 sau khi Tổng thống Donald Trump phát lệnh thực hiện các cuộc tấn công phối hợp với Israel. Dù hai bên từng đạt một thỏa thuận tái khởi động lệnh ngừng bắn và đàm phán, các vụ vi phạm liên tục của cả hai phía đã khiến hòa bình không được duy trì.

Abdullah Bandar al-Otaibi, trợ giảng tại Đại học Qatar, đánh giá cả Mỹ và Iran đều không muốn chiến tranh toàn diện và cẩn trọng trong việc lựa chọn mục tiêu tấn công. Ông cũng cho rằng Iran tránh tấn công tàu tiếp dầu Mỹ từ Israel để không làm leo thang xung đột và chủ yếu nhắm vào các nước Vùng Vịnh nhằm làm dịu dư luận trong nước, tin rằng các nước này không dễ dàng tham gia chiến tranh.

Al-Otaibi cảnh báo sự leo thang sẽ xảy ra nếu có vụ tấn công của Iran gây thương vong lớn cho dân thường ở một nước Vùng Vịnh, vì Tehran muốn tạo ra thế phòng thủ một chiều. Về phía Mỹ, việc tập trung tấn công ở eo biển Hormuz là nhằm biến nơi này từ “vũ khí chiến lược” của Iran thành gánh nặng chính trị để Tehran không thể kiểm soát hoàn toàn vùng biển này mà không phải trả giá đắt về kinh tế.

Việc Iran tấn công Oman ngay sau chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi đến Muscat phản ánh việc đàm phán Tehran-Muscat đang thất bại và thể hiện ý đồ kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz thay vì chia sẻ ảnh hưởng với Oman.

Ông cũng lưu ý các nhóm thân Iran như Houthi ở Yemen và Hezbollah ở Lebanon đang cố gắng tránh xa xung đột để bảo toàn lực lượng giữa lúc Iran phải chịu áp lực nặng nề ở Iraq, khiến tình hình càng thêm phức tạp.

Nhìn chung, cuộc đối đầu vũ trang hiện nay giữa Mỹ và Iran cùng các nước liên quan vẫn trong tình trạng căng thẳng cao nhưng giới phân tích đánh giá cả hai bên đều đang cố kiểm soát để không xảy ra một cuộc chiến toàn diện, với Iran lựa chọn chiến thuật tấn công có chọn lọc nhằm tạo áp lực nhưng không muốn châm ngòi nổ quy mô lớn.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Iran lựa chọn tấn công các cơ sở dân sự và quân sự của các nước Vùng Vịnh để gây áp lực lên Mỹ mà tránh tấn công trực tiếp tàu chiến Mỹ và Israel.
  • Chiến lược này nhằm ngăn chặn một phản ứng dữ dội từ Mỹ đồng thời tận dụng luật quốc tế để biện minh cho các hành động trả đũa.
  • Các nước Vùng Vịnh bác bỏ cáo buộc giúp Mỹ tấn công Iran đồng thời khẳng định chỉ cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ để phòng thủ.
  • Việc Iran phá hoại cơ sở khử mặn tại Kuwait mùa hè được coi là vi phạm luật quốc tế và gây khó khăn lớn cho dân thường.
  • Cả Mỹ và Iran đều không muốn mở rộng chiến tranh toàn diện và cố gắng kiểm soát phạm vi xung đột.

Đăng ký bản tin QMVN