Khi dòng dầu thực tế trấn an thị trường
Giá dầu có thể giảm ngay giữa chiến sự nếu lượng hàng giao đi hồi phục nhanh hơn dự kiến. Reuters cho biết vận chuyển dầu thô qua eo biển Hormuz đã trở lại mức xấp xỉ trước chiến tranh, khiến giới giao dịch chú ý nhiều hơn đến khả năng dư cung. Lúc 11 giờ 45 GMT ngày thứ Sáu, hợp đồng Brent giảm 53 cent còn 91,45 USD/thùng; WTI giao tháng 12 giảm 81 cent còn 82,40 USD/thùng, trong khi hợp đồng tháng 1 được giao dịch sôi động hơn ở khoảng 82,20 USD. Đây là giá trong phiên, không phải giá chốt ngày; mức giảm tính cho cả tuần vẫn có thể thay đổi.
Báo cáo thị trường dầu tháng 11 của International Energy Agency (IEA) đem lại một cơ sở rộng hơn cho tâm lý ấy. Cơ quan này cho biết nguồn cung toàn cầu đạt 105,4 triệu thùng/ngày trong tháng 10 nhờ xuất khẩu mạnh từ vùng Vịnh, và thị trường đang xuất hiện dấu hiệu bước trở lại trạng thái dư cung trong quý IV. Đó vẫn là dự báo, không phải điều chắc chắn: tồn kho, nhu cầu, phí bảo hiểm và năng lực thông hành thực tế có thể làm cán cân thay đổi. Dẫu vậy, những chuyến tàu chở dầu đang di chuyển là tín hiệu hữu hình khiến nhà đầu tư giảm khoản phụ phí cho rủi ro địa chính trị.
Nguy cơ vẫn hiện diện trên các tuyến hàng hải
Phí rủi ro giảm không có nghĩa xung đột đã kết thúc. Theo Reuters, lực lượng Houthi có quan hệ với Iran đã cảnh báo người lao động và tàu thuyền tránh xa các cảng Biển Đỏ của Saudi Arabia, đồng thời đe dọa tấn công cảng Jeddah nếu liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu đánh vào cảng Hodeidah của Yemen.
Cảnh báo xuất hiện sau vụ phóng tên lửa hướng về Riyadh hôm thứ Năm. Ở hướng khác, Hải quân Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố hai tàu dầu trúng thủy lôi tại Hormuz và bốc cháy. Những thông tin về từng vụ việc cần được hiểu là tuyên bố có dẫn nguồn, chưa mặc nhiên là kết luận đã xác minh độc lập.
Vận tải năng lượng phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn sản lượng khai thác. Tàu có thể nằm chờ vì cảnh báo an ninh, phí bảo hiểm cao, hạn chế tại cảng hoặc nguy cơ bị đánh tiếp, dù dầu vẫn sẵn để bán. Hormuz nối các nhà xuất khẩu vùng Vịnh với khách hàng khắp thế giới; các cảng Biển Đỏ cũng nằm trong mạng lưới vận tải phức tạp ấy. Các nhà phân tích được Reuters dẫn lời coi những sự cố lặp lại là yếu tố có thể kéo giá tăng. Nếu vận chuyển tiếp tục gián đoạn, tác động không dừng ở hợp đồng dầu tương lai mà còn lan sang cước tàu, nhiên liệu và chi phí của các nền kinh tế nhập khẩu.
Nỗi lo nhu cầu đối đầu với sức ép nguồn cung
Một lực kéo giá xuống khác đến từ sự bất định của nhu cầu. Reuters dẫn phân tích của Saxo rằng chứng khoán suy yếu và tâm lý né tránh rủi ro đang đè lên dầu, bên cạnh sự điều chỉnh kỳ vọng đối với các khoản đầu tư gắn với công nghệ. Thị trường cổ phiếu giảm không tự động đồng nghĩa tiêu thụ dầu giảm, nhưng có thể khiến nhà đầu tư xem lại dự báo tăng trưởng. Với doanh nghiệp và hộ gia đình, dầu mỏ vẫn liên quan mật thiết tới vận tải đường bộ, hàng không, sản xuất công nghiệp và luân chuyển hàng hóa; tăng trưởng chậm lại vì thế có thể hạn chế nhu cầu nhiên liệu.
Thị trường đồng thời theo dõi Nga, nơi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine gây tổn hại cơ sở lọc dầu và hạ tầng xuất khẩu. Reuters đưa tin lượng dầu thô xử lý tại các nhà máy lọc dầu Nga đã giảm mạnh từ cuối tháng 10. Tác động lên giá dầu thô quốc tế không hoàn toàn theo một chiều: nhà máy lọc dầu ngừng hoạt động có thể làm giảm nhu cầu mua dầu thô tại chỗ, nhưng lại khiến nguồn cung sản phẩm tinh chế thắt chặt và xuất khẩu phức tạp hơn. Bởi vậy, một con số công suất bị mất chưa đủ để kết luận xu hướng giá thế giới.
Các bước ngoặt kế tiếp không chỉ nằm trong tuần này
Tâm điểm tiếp theo là OPEC+, dự kiến họp ngày 29/11 để xem xét điều kiện thị trường và các sắp xếp sản lượng liên quan đến năm 2027. Thông cáo chính thức của OPEC xác nhận lịch họp, nhấn mạnh ổn định thị trường, tuân thủ cam kết sản lượng và đánh giá công suất bền vững. Tín hiệu chính sách có thể củng cố kỳ vọng nguồn cung dồi dào, hoặc khiến nhà giao dịch nhìn lại nguy cơ thị trường thắt chặt. Song quyết định trên giấy vẫn phải được đối chiếu với lượng dầu xuất khẩu thực tế.
Về dài hạn, nỗi lo an ninh có thể thay đổi chính nhu cầu dầu. Trong World Energy Outlook 2026 công bố ngày 19/11, IEA coi sự gián đoạn tại Hormuz là cú sốc nguồn cung đặc biệt lớn và xây dựng kịch bản trong đó phản ứng mạnh hơn trước rủi ro năng lượng khiến tiêu thụ dầu năm 2035 thấp hơn trên 4 triệu thùng/ngày so với kịch bản đối chiếu. Đây là một kịch bản, không phải dự báo chắc chắn. Nghịch lý nằm ở chỗ: xung đột có thể khiến giá dầu bật tăng tức thời, nhưng đồng thời thúc đẩy tiết kiệm năng lượng, điện khí hóa và đa dạng hóa nguồn cung, qua đó giảm phụ thuộc lâu dài vào những tuyến đường dễ tổn thương.
















