Phản ứng gay gắt từ thủ đô Naypyitaw
Một ngày sau khi Tòa án Công lý Quốc tế công bố phán quyết lịch sử tại La Hay, Hà Lan, đại diện chính quyền Myanmar đã tổ chức họp báo tại thủ đô Naypyitaw để bày tỏ sự phản đối quyết liệt. Người phát ngôn Khaing Khaing Soe nhấn mạnh rằng phán quyết không nhận được sự nhất trí hoàn toàn từ hội đồng thẩm phán và khẳng định đất nước bà đang phải hứng chịu những cáo buộc thiếu cơ sở khách quan.
Khi được hỏi về hướng xử lý tiếp theo đối với các nghĩa vụ pháp lý mà tòa án đặt ra, bà Khaing Khaing Soe dẫn lại quan điểm của một số nhà lãnh đạo lớn trên thế giới từng cảnh báo rằng các thiết chế mang tính chính trị tương tự như ICJ không nên lạm dụng thẩm quyền tư pháp của mình.
"Đất nước chúng tôi đã bị cáo buộc một cách bất công. Tôi muốn nói rằng quyết định này không phải là sự đồng thuận của tất cả mọi người, và nó không hề công bằng." Khaing Khaing Soe
Những kết luận nghiêm trọng trong phán quyết dài 191 trang
Sau bảy năm xem xét đơn kiện do quốc gia Tây Phi Gambia đệ trình, hội đồng thẩm phán của Liên Hợp Quốc đã đưa ra kết luận pháp lý nặng nề nhất trong lịch sử hoạt động của tòa. Đây mới là lần thứ tư kể từ sau thảm họa diệt chủng Holocaust của Đức Quốc xã mà một tòa án quốc tế xác định ngưỡng pháp lý chứng minh tội ác diệt chủng đã được đáp ứng, và là lần đầu tiên ICJ trực tiếp quy trách nhiệm này cho một quốc gia:
Các thẩm phán kết luận quân đội Myanmar đã thực hiện những vụ hành quyết hàng loạt đối với nam giới và trẻ em trai thuộc cộng đồng người Rohingya.
Phán quyết ghi nhận tình trạng bạo lực tình dục và cưỡng hiếp diễn ra trên diện rộng nhằm vào phụ nữ Rohingya trong suốt các chiến dịch truy quét.
Hàng trăm ngôi làng của người Rohingya đã bị thiêu rụi hoặc san phẳng, buộc người dân phải tháo chạy khỏi quê hương để bảo toàn tính mạng.
Đáng chú ý, bản án dài 191 trang cũng trích dẫn cuộc điều tra của hãng tin Reuters về vụ sát hại 10 người Hồi giáo Rohingya tại làng Inn Din vào ngày 7 tháng Chín năm 2017 cùng vụ bắt giữ hai nhà báo của hãng sau đó — những người đã bị giam giữ hơn 500 ngày vì đưa tin về thảm kịch này.
Niềm vui của người tị nạn và bài toán thực thi công lý
Tại các khu trại tị nạn đông đúc ở nước láng giềng Bangladesh — nơi khoảng 1,2 triệu người Rohingya đang nương náu trong điều kiện sinh hoạt ngày càng khắc nghiệt — hàng nghìn người đã xuống đường ăn mừng khi hay tin tòa án quốc tế công nhận nỗi đau của họ. Phán quyết nêu rõ Myanmar có nghĩa vụ bồi thường cho những vi phạm đã gây ra, với mức bồi thường cụ thể được xác định ở giai đoạn sau, đồng thời phải tạo điều kiện cho người Rohingya hồi hương an toàn và có phẩm giá.
Dẫu vậy, con đường hiện thực hóa công lý trên thực địa vẫn còn nhiều chông gai. Dù các phán quyết của ICJ mang tính chung thẩm và ràng buộc về mặt pháp lý quốc tế, tòa án này lại có rất ít công cụ cưỡng chế trực tiếp nếu quốc gia liên quan từ chối hợp tác, khiến ngày trở về quê hương của cộng đồng người Rohingya vẫn chưa thể xác định.














