Số người chết kỷ lục
Dữ liệu Copernicus công bố ngày 2/10 xác nhận mùa hè 2026 là mùa hè nóng nhất từng ghi nhận ở Tây Âu. Tại Đức, cơ quan khí tượng quốc gia mô tả một đợt nắng nóng lịch sử, hạn hán lan rộng và số giờ nắng chưa từng có, với khoảng 22 ngày nhiệt độ từ 30°C trở lên và khoảng năm ngày từ 35°C trở lên trên toàn quốc.
Cái giá về người rất nặng nề. Theo Viện Robert Koch, số ca tử vong liên quan nắng nóng lên tới khoảng 16.000, vượt xa mức khoảng 7.000 năm 2018. Một chuyên gia thống kê của viện cho rằng cả nhà cửa lẫn thói quen sinh hoạt của người Đức đều chưa thích ứng với điều kiện như vậy, và số liệu tử vong phản ánh điều đó.
Những con số nói gì
Vì nắng nóng hiếm khi được ghi là nguyên nhân trực tiếp gây tử vong, viện sử dụng mô hình thống kê đo số ca tử vong vượt mức trong những tuần có nhiệt độ trung bình trên 20°C.
- Khoảng 9.600 ca tử vong xảy ra trong tuần bắt đầu ngày 22/6, tuần nóng nhất từng ghi nhận ở Đức.
- Khoảng 4.200 ca khác được ghi nhận trong ba tuần từ cuối tháng 7 đến giữa tháng 8.
- Để so sánh, số ca tử vong vượt mức do nắng nóng mùa hè này ước tính khoảng 8.000 ở Pháp và 5.000 ở Tây Ban Nha.
Giới chuyên gia cho rằng khoảng cách với các nước láng giềng không thể chỉ giải thích bằng dân số hay phương pháp, mà chủ yếu nằm ở mức độ chuẩn bị.
Cơ chế liên bang chậm chạp
Tại Đức, 16 bang và chính quyền địa phương chịu trách nhiệm thích ứng biến đổi khí hậu, với nguồn lực rất khác nhau giữa các vùng. Chính phủ liên bang chỉ có thể can thiệp khi có khủng hoảng và sau khi sự việc đã xảy ra.
Kết quả là chưa có kế hoạch hành động ứng phó nắng nóng mang tính ràng buộc trên toàn quốc, dù các nhà khoa học và tổ chức vận động đã cảnh báo nhiều năm.
Bà Catherine Gamper, người phụ trách mảng thích ứng khí hậu tại Ban Môi trường của OECD, cho rằng đổ lỗi cho sự phân chia quyền hạn là quá dễ dãi, vì điều đó cho phép đùn đẩy trách nhiệm trong khi những thất bại vẫn rất lớn. Khác với Pháp, nước đã thay đổi cách tiếp cận sau đợt nắng nóng chết chóc năm 2003, Đức chỉ mới gần đây phải hứng chịu toàn bộ sức mạnh của nắng nóng cực đoan.
Tranh luận chính trị, ít hành động
Số người chết vì nắng nóng vượt xa con số 180 người thiệt mạng trong trận lũ thung lũng Ahr năm 2021 – sự kiện từng gây chấn động cả nước – nhưng phản ứng chính trị lại hạn chế. Hồi tháng 8, Đảng Dân chủ Xã hội, đối tác nhỏ trong liên minh cầm quyền, đề xuất sửa Luật Cơ bản để lập một nhiệm vụ chung giữa liên bang và các bang về thích ứng khí hậu và bảo vệ thiên nhiên.
Thủ tướng Friedrich Merz bác bỏ ý kiến cho rằng thiếu tiền, viện dẫn quỹ đặc biệt 100 tỷ euro dành cho các bang lập năm 2025 và cho rằng các quyết định nên được đưa ra ở cấp bang. Một nhóm công tác gồm bộ trưởng môi trường các bang dự kiến trình đề xuất vào giữa tháng 11, nhưng việc sửa hiến pháp – đòi hỏi đa số hai phần ba – có vẻ khó xảy ra.
Những cái chết lặng lẽ
Cũng như ở Pháp, ba phần tư số ca tử vong do nắng nóng ở Đức là người từ 75 tuổi trở lên, nhiều người sống một mình hoặc trong viện dưỡng lão.
…Đây là những cái chết lặng lẽ, không gây cú sốc tương tự…
Bà Gamper cảnh báo sự im lặng ấy ngầm cho thấy sẵn sàng rút ngắn tuổi thọ của người già, trong bối cảnh ngày càng ít người sẵn lòng chăm sóc họ. Khi các đợt nắng nóng sẽ ngày càng thường xuyên, bảo vệ người cao tuổi sẽ là một trong những phép thử quyết định của công cuộc thích ứng khí hậu.

















