Tín hiệu hồi phục cần được đọc đúng
Khảo sát xu hướng công nghiệp tháng 11 của CBI ghi nhận mức cải thiện 20 điểm ở chỉ số cân bằng đơn hàng tổng thể, từ âm 32 lên âm 12. Đây là mức cao nhất trong hai tháng và khá gần mức trung bình dài hạn, với sức kéo nổi bật từ các đơn hàng hàng không và quốc phòng. Dù vậy, chỉ số vẫn dưới không. Nó phản ánh chênh lệch giữa tỷ lệ doanh nghiệp cho biết đơn hàng cao hơn bình thường và tỷ lệ cho biết thấp hơn bình thường; không có nghĩa sản lượng hoặc doanh thu của ngành đã giảm đúng 12%.
Chỉ số cân bằng đơn hàng xuất khẩu tăng từ âm 25 lên âm 19, cho thấy sức cầu nước ngoài bớt yếu. Kỳ vọng về sản lượng trong ba tháng tiếp theo tăng nhẹ từ âm 1 lên dương 1. Nhìn tổng thể, sức ép lên nguồn việc làm của các nhà máy đã giảm, nhưng sự tự tin về một đợt tăng trưởng mạnh chưa xuất hiện. Trong những lĩnh vực phụ thuộc các hợp đồng lớn, thời điểm ký kết một vài đơn hàng cũng có thể khiến kết quả khảo sát từng tháng biến động đáng kể.
Hàng không khởi sắc, năng lượng vẫn là gánh nặng
Đơn hàng hàng không và quốc phòng có thể lan tỏa lợi ích tới nhiều tầng cung ứng, từ gia công kim loại chính xác, linh kiện điện tử tới thiết bị kỹ thuật và bảo dưỡng. Nhu cầu tốt hơn ở nhóm khách hàng này có thể hỗ trợ việc làm, đầu tư và các cụm công nghiệp địa phương.
Nhưng hợp đồng chuyên ngành không thể tự động bù đắp sự suy yếu của mọi nhà máy, nhất là các lĩnh vực hướng tới tiêu dùng vốn nhạy cảm với thu nhập hộ gia đình và lãi vay.
Đối với doanh nghiệp cân nhắc mở rộng dây chuyền, chi phí năng lượng luôn là bài toán trọng yếu. CBI cảnh báo giá điện và năng lượng duy trì ở mức cao đang làm giảm năng lực cạnh tranh của nhà sản xuất Anh. Chỉ số kỳ vọng tăng giá bán giảm từ dương 24 xuống dương 20, nhưng điều đó không đồng nghĩa chi phí đầu vào đã giảm. Nếu hóa đơn vẫn đắt đỏ trong khi khách hàng không chấp nhận mức giá cao hơn, doanh nghiệp phải lựa chọn giữa lợi nhuận mỏng hơn, trì hoãn đầu tư và tuyển dụng thận trọng.
Quy tắc công nghiệp châu Âu đặt ra phép thử khác
Một mối quan tâm khác của CBI là đề xuất “Made in Europe” từ European Union. Cơ chế này hướng tới gắn điều kiện xuất xứ công nghiệp với một số hoạt động mua sắm công hoặc hỗ trợ tài chính để củng cố năng lực sản xuất tại châu Âu. Với doanh nghiệp Anh cung ứng linh kiện và sản phẩm cho thị trường bên kia eo biển Manche, quyền tham gia có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giành hợp đồng. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng và cách đối xử với đối tác thân cận vẫn đang được đàm phán; chưa thể coi việc loại trừ Anh là kết quả cuối cùng.
Chuỗi cung ứng hiện đại không dừng lại tại biên giới quốc gia. Một bộ phận sản xuất ở Anh có thể được lắp thành thiết bị tại lục địa châu Âu rồi xuất khẩu khắp thế giới. Nếu quy định xuất xứ quá chặt, các doanh nghiệp phải chứng minh nguồn gốc linh kiện kỹ hơn hoặc điều chỉnh địa điểm sản xuất. Bên ủng hộ cho rằng ngân sách công nên giúp tăng sức chống chịu của công nghiệp bản địa; bên phản biện lo ngại điều kiện cứng nhắc sẽ đẩy giá thành lên, chia cắt chuỗi cung ứng và gây bất lợi cho những nhà sản xuất có sức cạnh tranh.
Từ đơn hàng tốt hơn tới tăng trưởng dài hạn
Cameron Martin, chuyên gia kinh tế cấp cao của CBI, nhìn nhận tín hiệu tháng 11 là sự cải thiện đáng mừng sau khoảng hai năm rưỡi suy giảm, đồng thời nhấn mạnh thách thức chi phí. Sự phân biệt giữa “đỡ xấu đi” và “phục hồi” rất quan trọng. Đơn hàng tăng có thể kéo theo thêm giờ vận hành, tuyển dụng và đầu tư máy móc, nhưng quá trình đó phụ thuộc dòng tiền, tiến độ giao hàng và khả năng sức cầu lan rộng ra ngoài hàng không và quốc phòng.
Những tháng tới sẽ cho thấy đơn hàng có duy trì gần mức thông thường hay không, cũng như kỳ vọng sản lượng dương nhẹ có chuyển thành sản xuất thực tế. Thị trường sẽ theo dõi thêm sức cầu xuất khẩu, áp lực giá và kết quả thương lượng về các chương trình công nghiệp của European Union. Khảo sát mới cho phép lạc quan có chừng mực, nhưng chưa thể xóa bỏ những trở ngại cơ cấu đã khiến ngành chế tạo Anh chật vật suốt thời gian dài.

















