Hai thương vụ khổng lồ định hình kỷ lục
Anthropic, doanh nghiệp phát triển trợ lý trí tuệ nhân tạo Claude, huy động khoảng 81,3 tỷ USD trong đợt IPO tháng 11, vượt thương vụ chào sàn trị giá khoảng 75 tỷ USD của SpaceX hồi tháng 6. Reuters và Associated Press đều ghi nhận quy mô đặc biệt của đợt phát hành Anthropic. Hai sự kiện đủ làm thay đổi thống kê cả năm, nhưng không đồng nghĩa số lượng công ty lên sàn cũng tăng tương xứng. Quyền mua thêm cổ phần của các nhà bảo lãnh còn có thể điều chỉnh số tiền cuối cùng, vì vậy cần tách biệt vốn huy động ban đầu với những khoản bổ sung về sau.
Sự khác biệt giữa giá trị và số lượng IPO là chìa khóa để hiểu diễn biến thị trường. Một đợt bán cổ phần có quy mô chưa từng thấy có thể nâng tổng doanh thu phát hành lên đỉnh mới, ngay cả khi hàng loạt doanh nghiệp nhỏ vẫn chưa thể niêm yết. Tương tự một phiên đấu giá chỉ có vài món đồ quý, dòng tiền lớn không nhất thiết tạo nên một thị trường đông người tham gia. Những thương vụ nổi bật chứng minh sức hút của các câu chuyện tăng trưởng, nhưng chưa chứng minh cơ hội tiếp cận vốn đã mở rộng cho mọi doanh nghiệp.
Vì sao phần còn lại vẫn chờ đợi
Nửa cuối năm 2026 mang đến nhiều trở ngại hơn cho hoạt động IPO. Giá cổ phiếu biến động, chi phí vốn cao và dự đoán về chính sách của Federal Reserve thay đổi khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với định giá của các công ty mới.
Tác động đặc biệt rõ ở những đợt phát hành nhỏ, nơi thanh khoản thường hạn chế và dữ liệu tài chính chưa đủ dài. Các doanh nghiệp có thương hiệu mạnh hay công nghệ khác biệt vẫn có thể giành sự chú ý, nhưng nhiều đơn vị khác khó tìm được mức giá chấp nhận được.
Matt Kennedy, chuyên gia chiến lược tại Renaissance Capital, đánh giá 2026 là năm của những IPO khổng lồ hơn là sự trở lại rộng khắp. Lukas Muehlbauer thuộc IPOX cũng mô tả quá trình mở cửa mang tính chọn lọc, với nhiều kế hoạch có khả năng dời sang 2027. Đây là nhận định về độ rộng thị trường, không phải bảo đảm cho lợi nhuận tương lai. Nó giải thích vì sao ngân hàng đầu tư vẫn có danh sách khách hàng chuẩn bị niêm yết dày đặc, trong khi số hồ sơ thực sự hoàn tất chưa tăng mạnh: chuẩn bị IPO và đưa cổ phiếu lên sàn là hai bước rất khác nhau.
Khi sự hào hứng tập trung vào số ít
Trí tuệ nhân tạo, hàng không vũ trụ và công nghệ sinh học đang nhận được nhiều quan tâm bởi triển vọng dài hạn. IPO của Anthropic đồng thời là phép thử đối với cách thị trường định giá doanh nghiệp AI cần chi phí điện toán rất lớn. Reuters cũng đề cập lo ngại về những khoản đầu tư đan xen giữa nhà phát triển AI, doanh nghiệp bán chip và nhà cung cấp đám mây. Những vấn đề này không có nghĩa một thương vụ chắc chắn thất bại, nhưng cho thấy nhà đầu tư cần xem xét dòng tiền, nhu cầu vốn và tính bền vững của doanh thu chứ không chỉ tốc độ tăng trưởng.
Đối với các doanh nghiệp ít được biết đến, làn sóng quan tâm đến những tên tuổi nổi bật vừa mở ra hy vọng vừa tạo cạnh tranh. Các thương vụ lớn chứng tỏ thị trường có nguồn vốn dồi dào, song đồng thời thu hút phần lớn thời gian và ngân sách rủi ro của quỹ đầu tư. Tổng giám đốc Bank of America Brian Moynihan cho biết một số đợt niêm yết đang chuyển sang 2027 do lịch phát hành chật chội. Vì thế, diễn biến giá cổ phiếu sau khi giao dịch sẽ quan trọng không kém số tiền huy động: hiệu suất bền vững có thể tăng lòng tin, còn sự hụt hơi sẽ khiến những doanh nghiệp tiếp theo dè chừng.
Bài kiểm tra thực sự của năm 2027
Một chu kỳ phục hồi IPO lành mạnh phải thể hiện ở số lượng và độ đa dạng doanh nghiệp được tiếp cận thị trường. Giới phân tích sẽ quan sát liệu những công ty sản xuất, tiêu dùng và phần mềm quy mô trung bình có thể chào sàn, liệu giá giao dịch sau IPO có ổn định và liệu doanh nghiệp có huy động vốn mà không phải giảm giá quá sâu. Khi nhiều lĩnh vực cùng tham gia, nhà đầu tư cũng có thêm lựa chọn thay vì phụ thuộc quá lớn vào vài cổ phiếu công nghệ.
Không nên phóng đại cả sự bùng nổ lẫn trạng thái trầm lắng hiện tại. Anthropic và SpaceX cho thấy nhu cầu rất lớn đối với một số doanh nghiệp, còn phần thị trường yên ắng chứng minh nhu cầu ấy vẫn phân bổ thiếu đồng đều. Năm 2027 có thể đón những thương vụ bị trì hoãn, nhưng việc chúng thành công sẽ còn tùy thuộc lãi suất, định giá và sức khỏe từng công ty. Câu hỏi đáng chú ý nhất, vì vậy, không chỉ là Wall Street huy động được bao nhiêu tỷ USD, mà là bao nhiêu doanh nghiệp khác nhau có cơ hội bước vào thị trường.

















