Bài toán kinh tế của phòng không đang thay đổi
Cuộc chiến bộc lộ nghịch lý: một UAV tấn công tương đối rẻ có thể buộc bên phòng thủ sử dụng tên lửa đắt gấp nhiều lần. Theo ước tính của Center for Strategic and International Studies được dẫn trong bài tham khảo, biến thể Shahed do Nga sử dụng có giá khoảng 20.000–50.000 USD mỗi chiếc. Reuters và Defense News cũng ghi nhận Ukraine ngày càng dùng UAV đánh chặn sản xuất hàng loạt, bổ sung cho các hệ thống phòng không truyền thống.
Tytan Technologies hình thành sau chuyến đi Kyiv năm 2023 của hai kỹ sư Balazs Nagy và Batuhan Yumurtaci. Công ty đặt mục tiêu sản xuất tối đa 3.000 thiết bị đánh chặn mỗi tháng gần Munich. UAV của họ được thiết kế đạt khoảng 250 dặm/giờ và độ cao 16.000 feet; phiên bản có trợ lực tên lửa có thể vượt 310 dặm/giờ trong thời gian ngắn. Tytan cho biết đã giảm một nửa chi phí đơn vị, nhưng không công bố mức giá cụ thể.
Cuộc đua đổi mới không có đích đến cố định
UAV đánh chặn chỉ hữu ích nếu kịp tiếp cận mục tiêu. Nga đã đưa vào sử dụng những biến thể UAV phản lực nhanh hơn, khiến ngưỡng kỹ thuật liên tục dịch chuyển.
Các ghi nhận từ Ukraine cho thấy thiết kế phòng thủ có thể lạc hậu sau vài tháng khi đối phương thay đổi tốc độ, tuyến bay và chiến thuật. Vì vậy, doanh nghiệp phải liên tục cải tiến thay vì tin rằng một nguyên mẫu thành công sẽ có hiệu quả lâu dài.
Tytan có hợp đồng liên quan đến Đức, khách hàng vùng Baltic và Ukraine. Quantum Systems cho biết đơn hàng từ chính phủ Đức cung cấp hàng chục nghìn UAV đánh chặn cho Ukraine cũng sẽ củng cố năng lực sản xuất của châu Âu; công ty mở cơ sở tại Lithuania, Estonia, Romania và Anh. Helsing phát triển phòng không hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo để đối phó đồng thời nhiều mục tiêu và thiết bị đánh chặn cho UAV tốc độ cao. Đây là kế hoạch và cam kết được công bố, không có nghĩa mọi hệ thống đều đã được chứng minh đầy đủ trên chiến trường.
Từ từng UAV đến mạng lưới phòng thủ thống nhất
Một UAV giá rẻ chỉ là một lớp bảo vệ, không phải chiến lược phòng không hoàn chỉnh. Hệ thống Michelangelo do Leonardo đề xuất hướng tới tích hợp cảm biến, phần mềm chỉ huy và nhiều loại vũ khí tại châu Âu, ứng dụng AI để theo dõi và phân loại mức độ nguy hiểm. Doanh nghiệp Italy dự kiến thử nghiệm tại Ukraine và đã thảo luận khả năng hợp tác với Thales của Pháp. Phối hợp là yếu tố then chốt, bởi phát hiện sớm để chọn phương án ứng phó phù hợp có thể khó không kém việc đánh chặn.
Đối với đô thị, nhà máy điện và nút giao thông, phòng thủ nhiều tầng cho phép dành tên lửa tiên tiến cho các mục tiêu thực sự cần đến, còn những mối đe dọa khác được xử lý bằng công cụ ít tốn kém hơn. Giới phân tích nhấn mạnh yêu cầu tương thích giữa hệ thống và rút ngắn thủ tục mua sắm. Một nguyên mẫu hứa hẹn sẽ không đủ nếu hậu cần, huấn luyện, radar hay quy trình ra quyết định không theo kịp số lượng UAV bay tới.
Năng lực nhà máy và bài học từ Ukraine
Ukraine vừa là khách hàng khẩn cấp vừa là nơi kiểm nghiệm thực tế những thiết kế phát triển trên khắp châu Âu. Quan hệ hợp tác giúp nhà sản xuất học trực tiếp từ người vận hành hằng ngày đối diện các mối đe dọa mới, trong khi vốn và công nghiệp châu Âu có thể biến cải tiến nhỏ thành sản lượng lớn. Đây cũng là yếu tố quan trọng trong nỗ lực tránh lệ thuộc vào một nguồn cung nước ngoài.
Tuy nhiên, mở rộng quy mô kéo theo nút thắt về linh kiện, động cơ, lao động có tay nghề và vốn cho các nhà thầu phụ. Lãnh đạo Leonardo cảnh báo giai đoạn mở rộng sau khi khởi động dây chuyền thường khó khăn hơn. Thử thách của châu Âu vì thế vừa mang tính quân sự vừa mang tính công nghiệp: phòng thủ hiệu quả phải có thể thay thế nhanh và đủ rẻ để duy trì qua nhiều đêm. Không loại UAV đánh chặn nào bảo đảm an toàn tuyệt đối, nhất là khi bên tấn công không ngừng thích nghi.

















