Khẳng định của Bộ Khoa học gây tranh cãi
Trong video có tựa đề “Empalme ante el pueblo” do Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Colombia (Minciencias) công bố, Bộ trưởng Yesenia Olaya khẳng định từ năm 2022-2026, các sáng kiến và đổi mới của bộ đã biến Colombia thành một quốc gia tri thức. Bộ trưởng nhấn mạnh đây là lần đầu tiên quốc gia có một chương trình nghiên cứu dài hạn thúc đẩy kiến thức khoa học mới, phát triển và chuyển giao công nghệ cũng như sự liên kết giữa các bên liên quan.
Tuy nhiên, những phát biểu này nhanh chóng gặp phải phản ứng trái chiều trong cộng đồng khoa học Colombia. Nhiều ý kiến cho rằng Minciencias đã bỏ qua lịch sử phát triển hệ thống khoa học và công nghệ nhiều thập niên trước đó, trong đó có các chính sách và chương trình nghiên cứu đã được xây dựng và triển khai từ hơn 50 năm qua thông qua tổ chức tiền thân Colciencias.
Quan tâm đặc biệt tới khu vực Tây Nam Thái Bình Dương
Trong nhiệm kỳ của mình, Bộ trưởng Yesenia Olaya thể hiện sự cam kết đặc biệt với khu vực Tây Nam Thái Bình Dương của Colombia, nơi bà sinh ra. Nhiều dự án được ưu tiên triển khai tại khu vực này, chẳng hạn như khai trương Phòng thí nghiệm Robotics STEAM Colombia tại Ipiales hồi tháng 5 năm 2026, hay chương trình Colombia Robotics được nhấn mạnh trong các tuyên bố cũng như báo cáo đầu tư lịch sử dành cho khu vực.
Các thông cáo cho biết mục tiêu là tăng cường năng lực khoa học cho trẻ em, thanh thiếu niên và cộng đồng dân tộc thiểu số trong vùng.
Dù vậy, sự tập trung nguồn lực này gây băn khoăn cho một số nhà quan sát khi so sánh với sự phân bổ cho các vùng miền khác của Colombia, nơi cũng cần được đầu tư phát triển khoa học và công nghệ.
Những chương trình đã có từ trước
Bộ trưởng Olaya cũng cho rằng trước đây các chương trình nghiên cứu thiếu tính bao trùm với các dân tộc thiểu số và thế hệ trẻ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhắc lại rằng những chương trình như Ondas, phục vụ trẻ em và thanh thiếu niên, đã tồn tại từ lâu dưới nhiều hình thức do tổ chức tiền nhiệm Colciencias khởi xướng, trước khi Minciencias ra đời.
Chương trình “Jóvenes Investigadores” nổi tiếng cũng không phải do bộ trưởng này sáng lập, mà được nhà vi trùng học nổi tiếng Ángela Restrepo Moreno khởi xướng và phát triển trong những năm 1990. Ngoài ra, nhiều chương trình đào tạo cao cấp và khuyến khích nghiên cứu khoa học cho nữ giới cũng đã có từ trước.
Việc kế thừa từ các nhiệm kỳ trước và cộng tác với dân tộc thiểu số
Chính quyền hiện tại đề cập đến các “chương trình dựa trên sứ mệnh” và trích dẫn nhà kinh tế Mariana Mazzucato như nguồn cảm hứng, nhưng lại không nhắc tới Misión de Ciencia 2019, vốn đã đưa ra nhiều khuyến nghị tương tự. Đây được xem là sự thiếu công bằng trong việc ghi nhận các đóng góp tiền nhiệm đã xây dựng nền tảng cho khoa học và đổi mới của Colombia.
Chuyên gia khoa học cũng phản bác quan điểm cho rằng cộng đồng dân tộc thiểu số là đối tượng nghiên cứu mới được đưa vào hệ thống. Trước đây đã có nhiều nhà khoa học làm việc trực tiếp "với" cộng đồng này trong các lĩnh vực như y học, sinh thái, và phát triển nông nghiệp, góp phần tạo ra chính sách công hỗ trợ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Minciencias tuyên bố Colombia trở thành quốc gia tri thức trong giai đoạn 2022-2026 nhưng các chương trình khoa học đã có trước đó nhiều thập kỷ.
- Bộ trưởng Yesenia Olaya tập trung đầu tư mạnh cho khu vực Tây Nam Thái Bình Dương, quê hương bà, gây tranh cãi về phân bổ nguồn lực.
- Các chương trình như Ondas và Jóvenes Investigadores đã tồn tại trước khi Minciencias ra đời.
- Misión de Ciencia 2019 đã đưa ra nhiều khuyến nghị tương tự nhưng không được nhắc tới trong phát biểu của Bộ trưởng.
- Nhiều nhà khoa học đã hợp tác chặt chẽ với cộng đồng dân tộc thiểu số từ trước, không phải mới bắt đầu như lời Bộ trưởng khẳng định.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.







