1. Từ phòng xử án đến dấu mốc mười năm
Phòng xử tại Hong Kong đông người khi Thẩm phán William Tam công bố mức án ngày 5/11. Theo thông tin của Reuters và đài RTHK, tòa lấy mức khởi điểm 13 năm, sau đó giảm còn 10 năm khi xét việc nhận tội và các tình tiết giảm nhẹ. Đây là mức án rất nặng, dù thấp hơn hình phạt tù chung thân tối đa có thể áp dụng đối với tội danh nghiêm trọng theo luật. Wong mặc áo xanh, đeo kính gọng tối màu, gật đầu hướng về khu vực công chúng trước khi nghe phán quyết.
Bản án mới liên quan đến những hoạt động từ tháng 7 đến tháng 11/2020. Cơ quan công tố cáo buộc Wong phối hợp với Nathan Law, hiện sống lưu vong, và những người khác nhằm kêu gọi các chủ thể nước ngoài trừng phạt hoặc thực hiện biện pháp chống lại Hong Kong và Trung Quốc. Wong nhận tội vào tháng 9/2026; các lập luận bào chữa tập trung vào nhận thức về ranh giới pháp luật, động cơ và quá trình tự học trong trại giam.
2. Hai cách nhìn về an ninh và quyền chính trị
Theo phán quyết, tòa xem kế hoạch vận động quốc tế là hành vi đe dọa an ninh quốc gia, được thực hiện trong giai đoạn thành phố đang trải qua biến động sâu sắc. Thẩm phán nhấn mạnh mức phạt phải phản ánh tính nghiêm trọng của hành vi.
Đại diện cảnh sát an ninh Steve Li kêu gọi Wong tôn trọng pháp luật và hiểu đất nước mình; Bắc Kinh lâu nay lập luận rằng đạo luật năm 2020 giúp khôi phục ổn định sau các cuộc biểu tình.
Ở chiều ngược lại, các nhóm quyền con người và một số chính phủ nước ngoài coi những bản án như vậy là dấu hiệu không gian bất đồng chính kiến bị thu hẹp. Người ủng hộ Wong bên ngoài tòa bày tỏ lo lắng rằng ranh giới giữa bày tỏ quan điểm, vận động quốc tế và hành vi hình sự có thể khó nhận biết. Đó là những quan điểm đối lập cần được phân biệt: tòa án đã đưa ra kết luận pháp lý cụ thể, còn tranh luận công khai xoay quanh tác động của khuôn khổ pháp luật đối với quyền công dân.
3. Con đường từ học sinh đến biểu tượng quốc tế
Wong bắt đầu được chú ý khi cùng các bạn tổ chức phong trào Scholarism phản đối chương trình giáo dục quốc dân năm 2012. Hai năm sau, hình ảnh chàng trai đeo kính giữa những chiếc ô vàng đưa anh thành một gương mặt quen thuộc của Phong trào Ô dù kéo dài 79 ngày. Sự nổi tiếng vượt khỏi Hong Kong, nhưng đồng thời đẩy anh vào tâm điểm xung đột giữa phong trào đòi quyền dân chủ và chính quyền.
Sau làn sóng biểu tình năm 2019, hoạt động vận động quốc tế của Wong cùng tổ chức Demosisto trở thành trọng tâm chú ý của giới chức. Khi luật an ninh có hiệu lực tháng 6/2020, Demosisto giải tán. Wong đã ở tù từ cuối năm 2020; bản án trước liên quan đến cuộc bầu cử sơ bộ không chính thức năm ấy vốn dự kiến kết thúc vào tháng 1/2027. Phán quyết mới khiến chặng đường trở về với đời sống tự do của anh lùi xa thêm nhiều năm.
4. Điều gì còn lại sau một phiên tuyên án?
Khi khép lại hồ sơ cá nhân, bản án vẫn để ngỏ các câu hỏi về tương lai Hong Kong. Nhà chức trách ưu tiên khả năng duy trì an ninh, trong khi các nhà quan sát đặt câu hỏi liệu giới trẻ còn những kênh nào để bày tỏ yêu cầu cải cách một cách hợp pháp và có ý nghĩa. Những câu trả lời không chỉ đến từ tòa án mà còn từ cách xã hội xây dựng niềm tin giữa các thiết chế và người dân.
Wong nói tại tòa rằng anh không vận động để Hong Kong độc lập, cũng không tìm kiếm sự sụp đổ của Trung Quốc; đó là lời tự trình bày của bị cáo, không thay đổi việc anh đã nhận tội danh được xét xử. Thẩm phán ghi nhận việc học tập, đọc sách và những biểu hiện hối cải khi xem xét hình phạt. Từ một gương mặt tuổi teen trên đường phố đến người đàn ông bước sang tuổi 30 trong nhà tù, câu chuyện của Wong cho thấy một thập niên có thể thay đổi sâu sắc cả một cuộc đời lẫn bối cảnh chính trị bao quanh nó.
