Cuộc điều trần chấn động giới tinh hoa Na Uy
Phiên điều trần của Ủy ban Giám sát và Hiến pháp thuộc Quốc hội Na Uy bắt đầu hôm thứ Tư (30/9) tại Oslo, đặt dưới ánh đèn công luận 11 nhân vật từng nắm giữ những vị trí cao nhất của ngành ngoại giao và viện trợ phát triển. Đây là hệ quả trực tiếp của việc Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump công bố hàng triệu trang tài liệu liên quan đến Epstein hồi tháng 1/2026, làm lộ ra mạng lưới quan hệ của ông với chính khách, hoàng gia và giới siêu giàu khắp thế giới.
Na Uy, quê hương của giải Nobel Hòa bình và từ lâu là điểm tựa của nhiều tiến trình hòa giải quốc tế, đã hứng chịu làn sóng hệ lụy nặng nề, từ các cuộc điều tra của Quốc hội đến điều tra hình sự. Ngay cả bà Mette-Marit, vợ Quốc vương Haakon, cũng đã lên tiếng xin lỗi vì tình bạn với Epstein, dù bà không thuộc diện điều trần.
130 triệu krone và Viện Hòa bình Quốc tế
Tâm điểm của cuộc điều trần là hơn 130 triệu krone mà Bộ Ngoại giao Na Uy cấp cho Viện Hòa bình Quốc tế (IPI), viện nghiên cứu có trụ sở tại New York và gắn với Liên Hợp Quốc, trong giai đoạn 1997–2018. Từ năm 2005 đến 2020, IPI do ông Terje Rød-Larsen điều hành, trùng với thời gian ông Støre làm Ngoại trưởng từ 2005 đến 2012.
Song song với điều trần, Cơ quan Điều tra Tội phạm Kinh tế Na Uy (Økokrim) đang điều tra ba nhân vật nổi tiếng:
- Cựu nhà ngoại giao Mona Juul, từng là đại sứ Na Uy tại Liên Hợp Quốc, bị nghi tham nhũng nghiêm trọng.
- Ông Terje Rød-Larsen, chồng bà Juul, bị nghi đồng phạm trong hành vi tham nhũng nghiêm trọng.
- Cựu Thủ tướng Thorbjørn Jagland, từng đứng đầu Ủy ban Nobel Na Uy và Hội đồng châu Âu, cũng bị điều tra về tham nhũng nghiêm trọng.
Cả ba đều phủ nhận hành vi phạm tội. Theo Euronews, cảnh sát đang xem xét khoản vay từ Epstein, vai trò của ông trong thương vụ mua căn hộ ở Oslo với giá thấp hơn thị trường của vợ chồng Rød-Larsen và một chuyến đi tới hòn đảo riêng của tỷ phú năm 2011. Epstein còn để lại hàng triệu USD trong di chúc cho các con của ông Rød-Larsen. Trong một phim tài liệu của đài NRK, ông Rød-Larsen bày tỏ hối tiếc sâu sắc về mối quan hệ này.
Thủ tướng Støre: sai sót cá nhân, không phải văn hóa hệ thống
Trước ủy ban, ông Støre khẳng định chưa từng có quan hệ với Epstein và cho rằng những vấn đề bị phanh phui chỉ là sai sót riêng lẻ, không mang tính hệ thống trong Bộ Ngoại giao. Ông nhấn mạnh không có lý do để nói về một văn hóa thiếu lành mạnh trong cả một tổ chức lớn chỉ vì hành vi của một hoặc vài cá nhân.
Thủ tướng cũng cho biết, theo hiểu biết của ông, Epstein không hề có ảnh hưởng tới chính sách đối ngoại, viện trợ phát triển hay bất kỳ quyết định nào của chính phủ. Theo trang newsinenglish.no, ông Støre còn chỉ ra rằng trong số những người Na Uy có liên hệ với Epstein, chỉ bà Juul là nhân viên Bộ Ngoại giao vào thời điểm đó.
Đòi hỏi minh bạch và những tiếng nói phản biện
Chủ tọa phiên điều trần Jonas Andersen Sayed cho rằng chính phủ phải giải thích những gì đang làm để khôi phục niềm tin vào ngành ngoại giao. Theo ông, hồ sơ Epstein đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về lạm dụng chức vụ, văn hóa né tránh trách nhiệm và quản lý yếu kém nguồn vốn viện trợ; vấn đề liên quan đến niềm tin của công chúng vào toàn bộ hệ thống, vì thế mọi sự thật phải được đưa ra ánh sáng và những cải cách cần thiết phải được thực hiện.
Ở chiều ngược lại, cựu Bộ trưởng Phát triển Erik Solheim cho rằng cuộc điều tra của Quốc hội là phản ứng thái quá, có thể bóp nghẹt ngành ngoại giao khi các nhà ngoại giao trở nên dè dặt không cần thiết, gây tổn hại lợi ích quốc gia. Quốc hội cũng đã lập một ủy ban độc lập gồm các học giả và chuyên gia pháp lý để xem xét toàn diện vụ việc, với báo cáo cuối cùng dự kiến hoàn thành trước ngày 31/1/2028.
“Có rất nhiều người đã thể hiện khả năng phán đoán rất kém.” — Jonas Andersen Sayed















