Một vụ việc về dữ liệu, không chỉ về tiền
UOKiK cho biết các cáo buộc liên quan đến cách Google thương lượng thù lao khi hiển thị bài báo và đoạn trích trong kết quả tìm kiếm, Google News và Discover. Cơ quan này cho rằng nhà xuất bản không nhận được những thông tin cần thiết để tự đánh giá giá trị kinh tế của nội dung mà Google sử dụng. Khi một bên nắm phần lớn dữ liệu về lượng hiển thị, hành vi người dùng và doanh thu quảng cáo, còn bên kia phải thương lượng trong bóng tối, cán cân đàm phán dễ nghiêng mạnh về phía nền tảng.
Chủ tịch UOKiK Tomasz Chróstny nhấn mạnh rằng các tập đoàn công nghệ lớn không thể đứng ngoài pháp luật. Theo ông, nếu dữ liệu cốt lõi không được chia sẻ, việc thương lượng có nguy cơ chỉ còn là thủ tục, trong khi điều khoản thực tế được quyết định bởi bên có sức mạnh thị trường lớn hơn.
Quyền của báo chí trong thị trường số
Cuộc điều tra bắt nguồn từ sửa đổi luật bản quyền của Ba Lan năm 2024 nhằm triển khai Chỉ thị Bản quyền trong Thị trường Số của Liên minh Châu Âu. Khung pháp lý này trao cho nhà xuất bản báo chí quyền mạnh hơn khi cho phép dịch vụ trực tuyến sử dụng ấn phẩm của họ và mở đường cho việc thương lượng thù lao.
Ủy ban Châu Âu từng giải thích rằng mục tiêu là tạo ra một thị trường công bằng hơn, giúp báo chí có vị thế đàm phán tốt hơn trước các nền tảng lớn.
Tuy vậy, quyền pháp lý chỉ có ý nghĩa khi bên sở hữu nội dung có đủ thông tin để định giá. Phán quyết của Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu trong năm 2026 cũng cho thấy các quốc gia thành viên có thể thiết kế cơ chế nhằm bảo đảm thương lượng hiệu quả, miễn là vẫn tôn trọng quyền của nhà xuất bản trong việc cho phép, từ chối hoặc cấp phép miễn phí.
Google đối mặt nhiều lớp giám sát tại Châu Âu
Vụ việc tại Ba Lan diễn ra song song với các cuộc điều tra khác của Liên minh Châu Âu đối với Google. Từ tháng 12/2025, Ủy ban Châu Âu đã mở điều tra chống độc quyền về việc Google sử dụng nội dung của các nhà xuất bản và nhà sáng tạo cho các dịch vụ trí tuệ nhân tạo, trong đó có vấn đề bồi hoàn và quyền từ chối. Một thủ tục khác theo Đạo luật Thị trường Số xem xét cách chính sách xếp hạng của Google có thể ảnh hưởng đến khả năng kiếm tiền của các nhà xuất bản.
UOKiK nhấn mạnh cuộc điều tra của mình độc lập với hồ sơ AI của Ủy ban Châu Âu và tập trung vào Search, News và Discover. Nếu hành vi lạm dụng vị thế thống lĩnh được chứng minh, mức phạt tối đa theo luật Ba Lan có thể lên tới 10% doanh thu của doanh nghiệp liên quan.
Điều gì đang thực sự được phân chia
Phía sau tranh chấp pháp lý là một câu hỏi kinh tế lớn: ai được hưởng giá trị khi báo chí được đọc qua cổng trung gian? Các nền tảng đem lại khả năng phân phối khổng lồ, nhưng đồng thời có thể giữ người dùng ở lại ngay trên giao diện của mình thông qua tiêu đề, đoạn trích, bảng tin tổng hợp hoặc câu trả lời do AI tạo ra. Khi lượt nhấp về trang báo giảm, doanh thu quảng cáo và dữ liệu độc giả của nhà xuất bản cũng có thể suy yếu.
Vì thế, vụ việc tại Ba Lan có thể trở thành phép thử cho một nguyên tắc rộng hơn của kinh tế số: minh bạch phải đi cùng quyền thương lượng. Với các tòa soạn nhỏ, dữ liệu đầy đủ về cách nội dung được hiển thị và tạo giá trị có thể quan trọng không kém chính mức tiền cuối cùng được trả.

















